W mitologii egipskiej Nut była boginią nieba. Jej ciało tworzyło warstwę ochronną nad Ziemią. Nut była siostrą i żoną Geba, matką (wraz z Ra) Ozyrysa, Neftydy, Izydy i Seta oraz babką Horusa. Horus był również wnukiem Ra.

Starożytni Egipcjanie wierzyli, że Nut połykała boga słońca, Ra, każdej nocy i rodziła go każdego ranka.

Mit i kosmologia

Nut zajmuje centralne miejsce w egipskiej wyobraźni kosmologicznej. Według mitów jej ciało rozciągało się łukowato nad Gebem — bogiem ziemi — tworząc niebo. Para została rozdzielona przez boga powietrza Shu, który wstawił się między nich na polecenie innych bogów, aby świat mógł istnieć jako uporządkowana przestrzeń.

Znany jest także mit dotyczący narodzin dzieci Nut. Z powodu klątwy lub zakazu wypowiedzianego przez boga słońca (w niektórych wersjach przez Ra/Atuma) Nut nie mogła rodzić w zwykłych dniach roku, który w staroegipskim kalendarzu liczył 360 dni. Bóg mądrości Thoth (Dżehuti) wygrał w zakład z bogiem księżyca dodatkowe światło, które posłużyło do stworzenia pięciu dni poza oficjalnym rokiem — tzw. dni epagomenalne. W tych pięciu dniach Nut urodziła Ozyrysa, Izydę, Seta i Neftydę (oraz w niektórych wersjach Horusa Starszego lub inne warianty zależnie od tradycji).

Wyobrażenia i kult

Iconografia Nut jest charakterystyczna: przedstawiano ją zwykle jako kobietę rozciągającą się w kształcie łuku nad ziemią, z ciałem pokrytym gwiazdami. Często widoczna jest też na wewnętrznych sufitach grobowców i trumien, gdzie jej postać miała chronić zmarłego i zapewnić mu odrodzenie — stąd jej silne powiązanie z motywami pogrzebowymi i odrodzeniem po śmierci.

W tekstach astronomicznych i religijnych, takich jak tak zwana „Księga Nut” (tekst traktujący o ruchach Słońca i Księżyca oraz o kalendarzu), Nut pełni rolę kosmiczną: połyka boga słońca nocą i rodzi go rano, co symbolizuje cykl dnia i nocy oraz odrodzenie. Choć nie wiązano z nią rozbudowanego, samodzielnego kultu świątynnego na wzór kultów bogów miasta, jej wizerunki i bóstwa związane z niebem występowały powszechnie w kontekście funerarnym i kosmologicznym.

Symbolika i znaczenie

  • Opieka i ochrona: Nut jako sklepienie niebieskie osłania świat i chroni przed chaosem.
  • Cykl i odrodzenie: Połykanie i ponowne narodziny boga słońca symbolizują cykliczną naturę czasu i życia.
  • Astronomia i kalendarz: Mity związane z Nut tłumaczą istnienie dni epagomenalnych oraz ruchy ciał niebieskich w opisie świata Egipcjan.
  • Funkcja pogrzebowa: Jej wizerunek na trumnach i sufitach grobowców miał zapewnić ochronę i bezpieczne przejście zmarłego do zaświatów.

Imię Nut (w zapisie egipskim zwykle jako Nwt) i jej atrybuty pozostają jednym z najlepiej rozpoznawalnych elementów egipskiej mitologii — łączą one obserwacje astronomiczne z religijną wyobraźnią o świecie uporządkowanym i podlegającym odradzającym się cyklom.