Komandor porucznik to stopień oficerski w kilku marynarkach wojennych. Nazwa odpowiada angielskiemu „Lieutenant Commander” i występuje w systemach opartych na tradycji brytyjskiej oraz w wielu marynarkach świata.

W Królewskiej Marynarce Wojennej jest on młodszy od komandora i starszy od porucznika marynarki. Stopnie Królewskiej Marynarki Wojennej są dopasowane do stopni Królewskich Sił Powietrznych. W tym przypadku odpowiednikiem tego stopnia byłby dowódca eskadry. Ogólnie rzecz biorąc, komandor porucznik plasuje się w grupie oficerów średniego szczebla (OF-3 w klasyfikacji NATO) i pełni funkcje pomostu między młodszymi oficerami a kadrą dowódczą wyższego szczebla.

Międzynarodowe odpowiedniki i skróty

Komandor porucznik (w skrócie zwykle LCDR lub LCdr, w zależności od kraju) jest oficerem średniego szczebla w Marynarce Wojennej Stanów Zjednoczonych, Straży Przybrzeżnej Stanów Zjednoczonych oraz kilku innych publicznych służbach mundurowych. W systemie amerykańskim odpowiada on stopniowi o kategorii płacowej O‑4. W Royal Canadian Navy, stopień komandora porucznika (LCdr) (francuski: capitaine de corvette lub capc) jest stopniem marynarki równym majorowi w wojsku lub siłach powietrznych. Jest to pierwszy stopień starszego oficera.

Oznaki stopnia

Oznaki komandora porucznika różnią się w zależności od marynarki, ale powszechnie występują jako kombinacja galonów/pasków na mankiecie, pagonach lub naszywkach barkowych. W wielu flotach są to trzy paski (galony), często z cieńszym paskiem umieszczonym między dwoma szerszymi, lub inna wariacja wskazująca na pozycję pomiędzy porucznikiem a komandorem. Na mundurach polowych i roboczych stopień może być sygnalizowany przypinką lub odznaką na piersi.

Zakres obowiązków

  • Dowodzenie mniejszymi jednostkami pływającymi, takimi jak korwety, trałowce, kutry patrolowe czy okręty desantowe o mniejszym tonażu.
  • Pełnienie funkcji oficera wykonawczego (executive officer, XO) na większych jednostkach — drugiego oficera po dowódcy.
  • Stanowiska kierownicze w sztabie, dowództwach flotylli, inspektoratach czy służbach technicznych, szkoleniowych i logistycznych.
  • Zadania specjalistyczne jako szef wydziału (np. nawigacji, operacji, logistyki) na większych okrętach.

Awans i wymagania

Awans do stopnia komandora porucznika zwykle wymaga kilku lat służby w stopniu porucznika marynarki lub równoważnym, pozytywnej oceny służbowej, przejścia przez kursy zawodowe i zdania wymaganych egzaminów. W wielu marynarkach jest to pierwszy szczebel, po którym oficer uzyskuje status „oficera starszego” i zaczyna być rozważany do dowództw własnych oraz stanowisk sztabowych o większej odpowiedzialności.

Historyczne i praktyczne uwagi

Pochodzenie stopnia sięga tradycji marynarek żeglugi dalekomorskiej, gdzie rozróżniano oficerów o różnych zakresach dowodzenia. W praktyce współczesnej komandor porucznik jest kluczową funkcją operacyjną: jest wystarczająco doświadczony, aby dowodzić samodzielnie mniejszym okrętem, a jednocześnie posiada kwalifikacje pozwalające mu pełnić odpowiedzialne role wykonawcze na jednostkach większych. Stopień ten byłby zwyczajny dla dowódcy mniejszego okrętu wojennego, lub oficera wykonawczego na większym statku.

Formy zwracania się: w formalnym obiegu używa się tytułu „komandor porucznik” poprzedzającego nazwisko; w codziennej obsłudze służbowej często obowiązuje forma skrócona lub zwroty grzecznościowe charakterystyczne dla danej marynarki (np. „sir/ma’am” w marynarkach anglosaskich).