Córka pułku (franc. La fille du régiment) to opera komiczna w dwóch aktach. Francuskie libretto napisali Jules-Henri Vernoy de Saint-Georges i Jean-François Bayard. Muzyka została skomponowana przez Gaetano Donizettiego. Opera znana jest z arii tenorowej "Ah! mes amis, quel jour de fête!". Występuje w niej dziewięć wysokich C. Opera została wystawiona po raz pierwszy 11 lutego 1840 roku przez Paris Opéra-Comique w Salle de la Bourse. W Metropolitan Opera wystawiano ją w latach 1902/03. Rola Marii była ulubioną rolą Jenny Lind.

Treść i akcja

Akcja opery rozgrywa się podczas wojen napoleońskich. Jako noworodek Maria została znaleziona na polu bitwy i wychowana przez francuski pułk jako jego „córka” — odtąd towarzyszy żołnierzom, biorąc udział w ich życiu i żartach. W pierwszym akcie poznajemy zabawny, żołnierski świat: Maria jest odważna, szczodra i pełna temperamentu; zakochuje się w żołnierzu Tonio, który z kolei z wzajemnością wyznaje jej miłość, lecz musi najpierw przekonać jej „rodzinę” do swego wyboru.

W drugim akcie pojawia się Marquise de Berkenfield — bogata arystokratka, która ujawnia, że Maria ma arystokratyczne pochodzenie i chce zabrać ją do rodzinnego majątku, by wychować na damę. Konflikt między uczuciami a pozycją społeczną prowadzi do dramaturgicznego finału: Tonio musi udowodnić swoją godność i odwagę, a ostateczne rozstrzygnięcie łączy elementy komiczne z wzruszeniem.

Obsada i typy głosów

  • Maria — sopran lirico-ligero (główna żeńska rola, wymaga zarówno lekkości, jak i ekspresji komicznej);
  • Tonio — tenor (postać męska, znana zwłaszcza z trudnej arii z wysokimi C);
  • Sergeant Sulpice — bas/ baryton (rola komiczna);
  • Marquise de Berkenfield — mezzosopran lub kontralt (arystokratka, wprowadzająca elementy „garderoby” i konfrontacji światów);
  • oraz chór i szeregi żołnierzy — ważny element scenografii i humoru.

Arya i dziewięć wysokich C

Najbardziej znaną partią tej opery jest aria tenorowa "Ah! mes amis, quel jour de fête!", która zyskała sławę dzięki serii ekstremalnie wysokich dźwięków — tradycyjnie wykonuje się w niej aż dziewięć wysokich C (C5). Te uderzające nuty uczyniły z arii popis techniczny i jeden z najbardziej efektownych momentów dla tenora w repertuarze bel canto. Z powodu trudności technicznych interpretacje i wystawienia bywają różne: niektórzy wykonawcy realizują wszystkie wysokie C, inni redukują ich liczbę lub stosują transpozycję, natomiast zdarzają się i encores tego fragmentu, gdy publiczność domaga się bisu.

Styl muzyczny i cechy sceniczne

Opera łączy melodyjny, lekki charakter bel canto z elementami opéra comique — czyli użyciem dialogów mówionych między partiami śpiewanymi. Donizetti wykorzystuje żywe marsze, chóralne fanfary i zwinne arie, by zbudować atmosferę żołnierskiej zażyłości oraz kontrastów między prostotą Marii a konwenansami arystokracji. Rola Marii wymaga od sopranistki zarówno aktorskiego temperamentu, jak i precyzyjnej koloratury.

Historia wykonawcza i nagrania

Po premierze w 1840 roku Opéra-Comique opera szybko zdobyła popularność i doczekała się wielu wystawień w Europie i poza nią. W XX i XXI wieku utwór był regularnie wznawiany w operach całego świata. Ze względu na arię tenorową, partia Tonia stała się popisem dla wielu słynnych śpiewaków — zarówno historycznych, jak i współczesnych; interpretacje "Ah! mes amis..." nagrywali i wykonywali między innymi znani tenory, którzy wprowadzili ten popisowy fragment do swoich recitali i nagrań studyjnych.

W dostępnych nagraniach i transmitowanych przedstawieniach często podkreśla się elementy komizmu, choreografii żołnierskiej i barwę partii solowych. Współczesne realizacje bywają też reinterpretowane reżysersko, umieszczając akcję w różnych epokach lub podkreślając aspekt społeczny konfliktu między klasami.

Znaczenie i ciekawostki

  • Opera jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych dzieł Donizettiego i często służy jako przykład wprowadzenia elementów komicznych do opery bel canto.
  • Partia Marii była rzeczywiście jedną z ulubionych ról Jenny Lind, co przyczyniło się do popularności spektaklu w XIX wieku.
  • Wielu tenorów buduje swoją sławę na śmiałych wykonaniach arii z dziewięcioma wysokimi C; fragment ten jest także częstym materiałem konkursowym lub popisowym podczas koncertów galowych.
  • Jako opéra comique, dzieło zawiera momenty mówione — w niektórych współczesnych produkcjach zastępowane przez recytatywy lub skrócone fragmenty.

Praktyczne informacje

Spektakl zazwyczaj trwa około dwóch godzin (w zależności od wersji i przerw). Ze względu na dialogi i charakter muzyczny najlepiej sprawdza się w wykonaniu zespołu zdolnego zarówno do śpiewu bel canto, jak i wyrazistej gry aktorskiej. Dla słuchaczy zainteresowanych bel canto i repertuarem komicznym Córka pułku stanowi przystępne, efektowne i radosne przedstawienie z jednym z najbardziej pamiętnych tenorowych popisów w całej literaturze operowej.