Kiviuq — niesferyczny księżyc Saturna: odkrycie, cechy i pochodzenie
Kiviuq — mały, niesferyczny księżyc Saturna: odkrycie, unikalna czerwona barwa, parametry i hipotezy o wspólnym pochodzeniu z grupą Eskimosów.
Kiviuq jest niesferycznym księżycem Saturna. Został znaleziony przez Bretta J. Gladmana w 2000 roku i otrzymał oznaczenie S/2000 S 5. Odkrycie dotyczy małego, słabo świecącego obiektu krążącego daleko od planety; ze względu na niewielkie rozmiary jego powierzchnia jest silnie zróżnicowana, a kształt — nieregularny, co jest typowe dla małych, niesferycznych księżyców zewnętrznych.
Nazwa i mitologia
Został nazwany w 2003 roku na cześć „olbrzyma” z mitologii Eskimosów. Kiviuq (pisany również jako Keeveeok, Qiviuq lub Kivioq) jest legendarnym i bohaterskim Eskimosem, kimś w rodzaju eskimoskiego Odyseusza. W podaniach występuje jako długowieczny wędrowiec, który odbywa wiele przygód — szczegóły opowieści zmieniają się w zależności od lokalnej tradycji, ale postać ta symbolizuje długą wędrówkę i pokonywanie trudności, stąd wybór imienia dla odległego, samotnie krążącego satelity.
Właściwości fizyczne
Kiviuq ma około 16 kilometrów średnicy. Jako ciało o takiej wielkości jest nieregularny i prawdopodobnie złożony ze skał i zamarzniętych materiałów zmieszanych z ciemnymi substancjami organicznymi. Jego albedo jest niskie (tak jak u wielu innych małych, zewnętrznych księżyców), co sprawia, że jest trudny do obserwacji. Okres rotacji nie jest dobrze ustalony i wymaga dokładniejszych obserwacji fotometrycznych.
Orbita
Kiviuq okrąża Saturna w średniej odległości około 11,1 miliona kilometrów i potrzebuje na jeden obieg około 450 dni. Jego orbita należy do klasy księżyców nieregularnych — to znaczy ma stosunkowo dużą inklinację i ekscentryczność w porównaniu z księżycami regularnymi blisko planety. Orbita jest progradna (krążenie w tym samym kierunku, co obrót planety), co jest cechą wyróżniającą księżyców z tzw. „grupy eskimoskiej”.
Przynależność do grupy i pochodzenie
Kiviuq jest członkiem eskimoskiej grupy niesferycznych księżyców Saturna, często nazywanej także grupą Inuitów. Księżyce tej grupy mają podobne elementy orbitalne i wykazują zgodne cechy spektralne, co sugeruje wspólne pochodzenie.
Kiviuq wykazuje jasnoczerwone kolory i spektrum podczerwieni bardzo podobne do Siarnaq i Paaliaq, co dodatkowo potwierdza tezę o możliwym wspólnym pochodzeniu grupy Eskimosów z rozpadu większego ciała. Taka hipoteza zakłada, że pierwotnie większy planetoidalny obiekt został schwytany przez pole grawitacyjne Saturna, a następnie uległ rozbiciu w wyniku kolizji, dając rodzinę fragmentów o zbliżonych orbitach i podobnych właściwościach powierzchniowych.
Obserwacje i dalsze badania
Ważne informacje o Kiviuq pochodzą z obserwacji teleskopowych w świetle widzialnym i w podczerwieni; aby lepiej poznać jego skład, okres rotacji i dokładny kształt, potrzebne są dalsze, bardziej precyzyjne pomiary fotometryczne i spektroskopowe. Badania grupy Inuitów są istotne dla zrozumienia procesów akrecji, przechwytywania i destrukcji małych ciał w zewnętrznym układzie satelitarnym Saturna.
Pytania i odpowiedzi
P: Co to jest Kiviuq?
O: Kiviuq to niesferyczny księżyc Saturna o średnicy około 16 kilometrów.
P: Kto odkrył Kiviuq?
O: Kiviuq został odkryty przez Bretta J. Gladmana w 2000 roku.
P: Jakie jest oznaczenie Kiviuq?
O: Oznaczenie Kiviuq to S/2000 S 5.
P: Od kogo pochodzi nazwa Kiviuq?
O: Kiviuq został nazwany na cześć "olbrzyma" z mitologii Inuitów.
P: Jaka jest historia Kiviuq?
O: Kiviuq to legendarny i bohaterski Inuk, który żył długo, wędrował i podróżował oraz miał wiele przygód, których szczegóły zależą od lokalnej tradycji opowiadającego.
P: Jaka jest odległość orbitalna Kiviuq od Saturna?
O: Kiviuq okrąża Saturna w średniej odległości 11,1 miliona kilometrów w ciągu 450 dni.
P: Czym jest eskimoska grupa niesferycznych księżyców?
O: Eskimoska grupa niesferycznych księżyców to zbiór księżyców krążących wokół Saturna, które zostały nazwane na cześć postaci z mitologii Eskimosów i uważa się, że prawdopodobnie mają wspólne pochodzenie z rozpadu większego ciała.
Przeszukaj encyklopedię