Apollo 1 — pierwsza załogowa misja Apollo; pożar testowy i ofiary (1967)

W 1959 roku NASA (National Aeronautics and Space Administration) rozpoczęła pracę nad projektami, w ramach których ludzie mogliby latać w kosmos na specjalnie zaprojektowanych rakietach i wracać na Ziemię. Robiono to, ponieważ inny kraj, Związek Radziecki, pracował nad tym samym, a w tamtym czasie Stany Zjednoczone i Związek Radziecki były dla siebie konkurentami - nie dogadywały się. Kiedy Związek Radziecki umieścił na orbicie okołoziemskiej satelitę, a później osobę o nazwisku Jurij Gagarin, Stany Zjednoczone poczuły, że Związek Radziecki za bardzo wyprzedza je, jeśli chodzi o przestrzeń kosmiczną. Zwykle nazywa się to wyścigiem kosmicznym.

W 1961 roku najwcześniejszy program kosmiczny, Projekt Mercury, umieścił Amerykanina Johna Glenna na orbicie okołoziemskiej. Później, podczas innego programu, Projektu Gemini, amerykański astronauta był w stanie wydostać się ze swojego statku kosmicznego w przestrzeni kosmicznej, co nazywano spacerem kosmicznym, a następnie wrócić do niego i wrócić do domu. (Związek Radziecki dokonał tego wcześniej w tym samym roku.) Chociaż dokonanie tych rzeczy było niesamowite, ponieważ Związek Radziecki dokonał ich jako pierwszy, ludzie nadal czuli, że Stany Zjednoczone przegrywają wyścig kosmiczny. Zarówno Stany Zjednoczone, jak i Związek Radziecki miały ten sam następny cel: polecieć na Księżyc.

Program NASA mający na celu wysłanie ludzi na Księżyc był programem Apollo. Apollo 1 miał być pierwszym lotem statku kosmicznego Apollo. Nie miał on lecieć na Księżyc - miał orbitować wokół Ziemi, podczas gdy astronauci testowali i sprawdzali sprzęt i maszyny, które miały być użyte do kolejnego lotu na Księżyc.

Do załogi misji Apollo 1 wyznaczono trzech mężczyzn: Virgil Grissom (zwykle nazywany Gus Grissom), Ed White i Roger Chaffee.

Gus Grissom był już wcześniej w kosmosie, na misji Mercury-Redstone 4. W małym statku kosmicznym o nazwie "Liberty Bell 7" stał się drugim Amerykaninem, który poleciał w kosmos.

Ed White również był już wcześniej w kosmosie, podczas misji Gemini 4. Był pierwszym Amerykaninem, który wykonał "spacer kosmiczny", opuszczając bezpieczny statek kosmiczny w przestrzeni kosmicznej i poruszając się na zewnątrz w kombinezonie kosmicznym.

Roger Chaffee nie był jeszcze w kosmosie, ale był świetnym pilotem. Pracował z programem kosmicznym na ziemi, pomagając astronautom, którzy lecieli w kosmos. Był osobą, która rozmawiała z Gemini 4 podczas jego misji, a NASA powierzyła mu pilotowanie specjalnych odrzutowców badawczych, aby dowiedzieć się, jak działają rakiety.

Przed użyciem jakiegokolwiek sprzętu w kosmosie, musi on zostać przetestowany. Podczas testu astronauci robili wszystko, co robiliby podczas prawdziwej misji, z wyjątkiem odpalania rakiet, które miały wystrzelić statek kosmiczny. Oznaczało to, że wszystko będzie takie samo, jak podczas prawdziwej misji, więc problemy można było znaleźć i naprawić przed rozpoczęciem misji.

27 stycznia 1967 roku statek kosmiczny Apollo 1 był testowany na stanowisku startowym na Florydzie. Wszyscy trzej mężczyźni - Grissom, White i Chaffee - byli w środku. Właz został zamknięty, a statek kosmiczny został poddany ciśnieniu - co oznacza, że w środku było więcej powietrza niż normalnie, co wywierało większy nacisk na wszystko w środku. Musieli to zrobić, aby upewnić się, że statek kosmiczny jest bezpieczny do lotu w kosmosie. Jednak zamiast normalnego powietrza, w statku kosmicznym użyto czystego tlenu.

W normalnym powietrzu tlen stanowi tylko około 21% tlenu, co oznacza, że w skrzynce powietrza mniej niż jedna czwarta to tlen. Większość pozostałej części to gaz zwany azotem. W statku kosmicznym Apollo 1 używano czystego tlenu: w tym samym pudełku cały tlen byłby w całości.

Podczas testu, niektóre przewody wywołały iskrę, a ta iskra zapoczątkowała pożar. Ogień potrzebuje trzech rzeczy do spalania: ciepła, paliwa (czegoś, co może się palić) i tlenu. W statku kosmicznym Apollo 1 powietrze składało się wyłącznie z tlenu, a to sprawiło, że ogień bardzo szybko się rozrastał i płonął bardzo, bardzo gorąco. W ciągu zaledwie kilku sekund ogień wymknął się spod kontroli.

Podczas gdy astronauci i załoga przydzielona do pomocy astronautom z platformy startowej starali się jak mogli, by wydostać Grissoma, White'a i Chaffee'ego z ognia, nie mogli. Ciśnienie wewnątrz statku kosmicznego wywierało nacisk na zamknięcie włazu i nikt nie mógł go otworzyć, aby wydostać tych trzech mężczyzn. Gus Grissom, Ed White i Roger Chaffee zginęli w pożarze.

Do dziś nie jesteśmy pewni, co zapoczątkowało pożar. Inżynierowie sprawdzili każdy centymetr Apollo 1 i znaleźli kilka miejsc, które mogły zapoczątkować pożar. Nie byli jednak w stanie stwierdzić, które z nich. Mogli jednak stwierdzić, że w statku kosmicznym znajdowało się wiele materiałów łatwopalnych - czyli takich, które łatwo ulegają spaleniu - w pobliżu każdego z możliwych miejsc, w których wybuchł pożar. Ilość materiałów łatwopalnych, zmieszana z czystym tlenem w statku kosmicznym, potrzebowała tylko iskry, aby wzniecić poważny pożar.

O wypadku dowiedział się cały świat, a wszyscy Amerykanie byli bardzo smutni z powodu śmierci swoich astronautów. Nawet Związek Radziecki, konkurent Ameryki w wyścigu kosmicznym, powiedział rządowi amerykańskiemu, jak bardzo przykro mu było słyszeć o pożarze. Sam program Apollo został wstrzymany na prawie dwa lata, podczas gdy inżynierowie wprowadzali zmiany w statku kosmicznym Apollo, aby uczynić go bezpieczniejszym.

Dziś istnieje wiele szkół, budynków użyteczności publicznej i innych miejsc nazwanych na cześć Grissoma, White'a i Chaffee. Wybudowano kilka pomników, aby uczcić ich stratę w pożarze. Ale być może największym dziedzictwem, lub sposobem w jaki zostali zapamiętani, jest zmiana jaka zaszła w programie kosmicznym: od czasu pożaru Apollo 1, nigdy nie było kolejnego pożaru w amerykańskim statku kosmicznym - inżynierowie nauczyli się tej bardzo bolesnej lekcji podczas pożaru Apollo 1 i zrobili wszystko co w ich mocy, aby upewnić się, że kolejny pożar nigdy się nie zdarzy.

• Program Apollo
• NASA