Hyades (znane również jako Melotte 25 lub Collinder 50) są najbliższą otwartą gromadą gwiazdową względem Układu Słonecznego i jedną z najlepiej zbadanych gromad otwartych. Ze względu na bliską odległość i wyraźną strukturę Hyades pełnią kluczową rolę w kalibracji modeli ewolucji gwiazd oraz w tzw. kosmicznej drabinie dystansowej.

Satelita Hipparcos, Kosmiczny Teleskop Hubble'a oraz dopasowanie kolorowego (wykresu magnetycznego w) podczerwieni ustalają odległość od centrum gromady na około 153 lata świetlne (47 pc). Wyniki tych niezależnych metod, a w ostatnich latach także precyzyjne pomiary satelity Gaia, sprawiają, że Hyades są jednym z najważniejszych punktów odniesienia przy wyznaczaniu odległości we Wszechświecie.

Gromada tworzy mniej więcej kulistą (zob. kulistej) grupę kilkuset gwiazd o wspólnym wieku, miejscu powstania, składzie chemicznym i wspólnym ruchu w przestrzeni. Z Ziemi Hyades widoczne są w gwiazdozbiorze Taurus, gdzie najjaśniejsze gwiazdy układają się w charakterystyczny kształt litery „V”. W linii tego układu znajduje się jaśniejszy, pomarańczowy olbrzym Aldebaran, który jednak nie należy do gromady — leży znacznie bliżej Ziemi i jedynie „przykrywa się” nad Hyadami z naszego punktu widzenia.

Najjaśniejsze gwiazdy i układ

Najjaśniejsze członkinie Hyad to czerwone olbrzymy, które rozpoczęły życie jako gwiazdy typu A i obecnie opuściły główną sekwencję. Wszystkie one leżą w odległości zaledwie kilku lat świetlnych od siebie i tworzą rozpoznawalny wzór uznawany za głowę Byka. Ich oznaczenia Bayera (zob. Bayer wyznaczać) to m.in. Gamma, Delta, Epsilon i Theta Tauri. Epsilon Tauri (Ain) jest dodatkowo gospodarzem przynajmniej jednego znanego gazowego giganta — planetę tę oznaczono jako Epsilon Tauri b (znaną także pod nazwą Amateru).

Wiek, rozmiary i dynamika

Wiek Hyades szacuje się na około 625 milionów lat. Rdzeń gromady, w którym gwiazdy są najgęściej upakowane, ma promień około 2,7 parseka (czyli średnicę ~17,6 roku świetlnego), natomiast promień pływu (tzw. tidal radius) wynosi około 10 parseków (średnica ~65 lat świetlnych). Potwierdzono kilkaset członków gromady (w tym zarówno gwiazdy ciągu głównego, olbrzymy, jak i białe karły), a około jedna trzecia z potwierdzonych członków obserwowana jest daleko poza granicą tidalną, w rozciągniętej aureoli — są to zapewne gwiazdy w procesie „ucieczki” z gromady pod wpływem oddziaływań grawitacyjnych.

Badania spektroskopowe pokazują, że Hyades są nieco bogatsze w metale niż Słońce (nieco dodatni [Fe/H]), a ich chemiczna jednorodność czyni je cennym wzorcem do testowania modeli struktury i ewolucji gwiazd. Obecność kilku białych karłów w gromadzie pozwala dodatkowo niezależnie oszacować wiek przez analizę czasów chłodzenia tych pozostałości po ewolucji gwiazd.

Znaczenie obserwacyjne i współczesne odkrycia

Hyades są łatwe do zaobserwowania gołym okiem — widoczne najlepiej w miesiącach zimowych na półkuli północnej — dlatego od wieków stanowią obiekt zainteresowania astronomów amatorów i profesjonalistów. Historyczne metody wyznaczania odległości (paralaksa Hipparcosa, metoda punktu zbiegu proper motion) zostały w ostatnich latach uzupełnione i znacznie udoskonalone przez obserwacje satelity Gaia, które ujawniły m.in. rozległe pływy i długie ogony pływowe (tidal tails) Hyades — dowód na trwający proces rozpraszania gromady przez oddziaływania galaktyczne.

Ponadto wyróżnia się tzw. „ruch Hyad” lub strumień Hyades — zbiór gwiazd o podobnych prędkościach przestrzennych. Nie wszystkie z nich są jednak rzeczywistymi, urodzonymi w tej samej chmurze Hyadami; wiele to gwiazdy o podobnym ruchu kinematycznym, pochodzące z innych miejsc, co jest istotne przy selekcji rzeczywistych członków gromady.

Hyades pozostają jednym z najważniejszych laboratoriów do badań nad ewolucją gwiazd, dynamiką gromad oraz skalą odległości w kosmosie.