Wirusowe zapalenie wątroby typu B: przyczyny, objawy, leczenie

Wirusowe zapalenie wątroby typu B — przyczyny, objawy, diagnostyka i skuteczne leczenie. Dowiedz się o szczepieniach, profilaktyce i możliwościach terapii przeciwwirusowej.

Co to jest wirusowe zapalenie wątroby typu B?

Wirusowe zapalenie wątroby typu B to zakaźna choroba dotycząca wątroby, wywołana przez wirusa zapalenia wątroby typu B (HBV). Nie rozprzestrzenia się przez żywność ani przez przypadkowy kontakt (np. uścisk dłoni, wspólne dotykanie przedmiotów). Zakażenie następuje przez kontakt z krwią lub innymi płynami ustrojowymi osoby zakażonej.

Jak dochodzi do zakażenia?

Główne drogi przenoszenia HBV to:

• zakażenie wertykalne — od matki na dziecko podczas porodu (ryzyko przewlekłego zakażenia jest wówczas bardzo wysokie);
• kontakt seksualny z osobą zakażoną (kontakt seksualny);
• użycie zakażonych narzędzi penetrujących skórę — np. ponowne użycie igieł, strzykawek lub sprzętu do tatuażu, przekłuć;
• przetoczenie zakażonej krwi lub produktów krwiopochodnych (transfuzje krwi), zwłaszcza w miejscach bez odpowiedniego badania krwi;
• kontakt z krwią przez uszkodzoną skórę albo wspólne używanie przedmiotów osobistych, które mogą mieć ślady krwi (np. maszynki do golenia).

Zapobieganie

Zakażeniu wirusem zapalenia wątroby typu B można skutecznie zapobiegać poprzez szczepienie, w którym podawany jest zastrzyk uodparniający organizm na działanie wirusa. Zaleca się, aby wszystkie niemowlęta otrzymały serię dawek szczepionki — zwykle pierwszą dawkę jeszcze w pierwszej dobie życia (tzw. dawka przy urodzeniu), a kolejne dawki w kolejnych miesiącach życia, co zapewnia dobrą ochronę przed zakażeniem. Szczepienie jest bardzo skuteczne — u większości zaszczepionych rozwija się ochrona przeciwko HBV i zapewnia długotrwałą odporność.

Dodatkowe środki zapobiegawcze to m.in.:

• badanie ciężarnych kobiet na obecność antygenu HBs (screening w ciąży) i podanie noworodkowi immunoglobuliny przeciwko HBV (HBIG) oraz szczepionki, gdy matka jest zakażona;
• stosowanie prezerwatyw i ograniczenie liczby partnerów seksualnych;
• stosowanie jednorazowego, sterylnego sprzętu medycznego i kosmetycznego;
• bezpieczne praktyki w placówkach opieki zdrowotnej oraz badanie krwi przed transfuzją.

Przebieg choroby — ostre i przewlekłe zakażenie

U części osób zakażenie ma przebieg ostry i organizm samoistnie usuwa wirusa, co prowadzi do wyleczenia. Jednak wiele osób przechodzi zakażenie przewlekle — wirus utrzymuje się w organizmie przez długie lata. Ryzyko przejścia w zakażenie przewlekłe zależy od wieku w chwili zakażenia:

• u niemowląt zakażonych podczas porodu ryzyko przewlekłego zakażenia jest bardzo wysokie (około 90%);
• u małych dzieci ryzyko jest również istotne (szczególnie poniżej 5. roku życia);
• u dorosłych ryzyko przejścia w zakażenie przewlekłe jest znacznie mniejsze (rzędu kilku procent).

Objawy i powikłania

Wiele osób zakażonych HBV ma niewiele objawów lub nie ma ich wcale, zwłaszcza przy zakażeniu przewlekłym. W ostrej fazie mogą wystąpić objawy grypopodobne — gorączka, osłabienie, ból stawów, utrata apetytu, nudności, wymioty, bóle brzucha. Charakterystyczne są także ciemny mocz i jasne stolce.

W niektórych przypadkach wątroba jest poważnie uszkodzona, co może prowadzić do jej niewydolności. Częstym objawem niewydolności wątroby jest żółtaczka, gdy skóra i oczy zabarwiają się na żółto z powodu nagromadzenia barwników żółciowych. Przewlekłe zakażenie HBV zwiększa też ryzyko marskości wątroby i rozwoju raka wątroby (rak wątrobowokomórkowy).

Diagnostyka

Badania krwi pozwalają rozpoznać zakażenie oraz ocenić aktywność choroby i stopień uszkodzenia wątroby. Typowe badania to oznaczenie antygenu powierzchniowego HBsAg (wskazuje na zakażenie), przeciwciał anty-HBs (wskazujące na odporność po szczepieniu lub przebytej infekcji), przeciwciał anty-HBc (informujące o kontakcie z wirusem) oraz pomiar RNA/DNA wirusa (określenie wiremii). Badania czynności wątroby (enzymy wątrobowe) i obrazowanie (np. USG) pomagają ocenić uszkodzenie narządu.

Leczenie

W ostrej fazie leczenie jest najczęściej objawowe — odpoczynek, unikanie alkoholu i leków obciążających wątrobę. W przypadku ciężkiej postaci ostrego zapalenia wątroby może być konieczna hospitalizacja, a w skrajnych przypadkach przeszczepienie wątroby.

W przewlekłym zakażeniu dostępne są leki przeciwwirusowe, które hamują namnażanie wirusa i zmniejszają ryzyko postępu choroby. Do powszechnie stosowanych leków należą m.in. tenofowir i entekawir; u niektórych chorych rozważane jest leczenie interferonem. Leczenie WZW B ma na celu zahamowanie replikacji wirusa, zmniejszenie aktywności zapalenia i ograniczenie postępu do marskości lub raka wątroby. Obecne leki zazwyczaj nie eliminują wirusa całkowicie (wirus może ukrywać się w postaci cccDNA w komórkach wątroby), ale skutecznie go tłumią.

Co robić, gdy podejrzewasz zakażenie?

• Skontaktuj się z lekarzem i wykonaj odpowiednie badania krwi.
• Jeśli jesteś w ciąży, wykonaj badanie w kierunku HBV — w razie dodatniego wyniku noworodek otrzyma specjalne postępowanie profilaktyczne.
• Jeżeli masz czynne zakażenie, stosuj zalecenia lekarza dotyczące leczenia i okresowych kontroli (monitorowanie wiremii i funkcji wątroby).
• Szczep się, jeśli nie jesteś zaszczepiony — to najskuteczniejsza metoda ochrony.

Podsumowanie: Wirusowe zapalenie wątroby typu B to choroba przenoszona przez krew i płyny ustrojowe, której można skutecznie zapobiegać dzięki szczepieniom i bezpiecznym praktykom zdrowotnym. Wczesne rozpoznanie i odpowiednie leczenie zmniejszają ryzyko poważnych powikłań, takich jak niewydolność wątroby czy rak wątrobowokomórkowy.

Pytania i odpowiedzi

P: Co to jest wirusowe zapalenie wątroby typu B?

P: Jak rozprzestrzenia się WZW B?

P: Jak można zapobiegać WZW B?

P: Jakie są niektóre objawy związane z WZW B?

P: Czy osoby zakażone wirusem zapalenia wątroby typu B mogą go szybko pokonać?

P: Czy istnieje możliwość leczenia osób zakażonych wirusowym zapaleniem wątroby typu B?

Szukaj według litery