Helmand — prowincja Afganistanu: Lashkar Gah, rzeka i uprawa opium

Helmand — prowincja Afganistanu: Lashkar Gah, rzeka Helmand, gigantyczna produkcja opium i trwające konflikty z talibami — geografia, gospodarka i bezpieczeństwo.

Helmand (Pashto/Dari: هلمند) jest jedną z 34 prowincji Afganistanu. Znajduje się w południowo-zachodniej części kraju. Jej stolicą jest Lashkar Gah. Rzeka Helmand przepływa przez głównie pustynny region, dostarczając wody do nawadniania.

Helmand jest jednym z największych regionów uprawy maku i produkcji opium w Afganistanie. W różnych latach prowincja odpowiadała za znaczną część krajowej i światowej podaży opium; czynniki takie jak klimat, systemy irygacyjne, brak alternatywnych źródeł dochodu i przemoc zbrojna sprzyjały rozwojowi tej uprawy. To więcej niż w niektórych innych dużych producentach, jak np. Birma, która historycznie była drugim co do wielkości producentem. Opium z Afganistanu – w skali krajowej – od lat stanowi przeważającą część światowej podaży.

Władza i sytuacja polityczna

Od 2001 do 2021 roku prowincja była obszarem rywalizacji między władzami Afganistanu wspieranymi przez siły międzynarodowe a ruchami oporu, przede wszystkim talibami. W sierpniu 2021 roku, po przejęciu władzy w Afganistanie przez talibów, struktury administracyjne i bezpieczeństwa w Helmandzie uległy zmianie — wiele obszarów znalazło się pod kontrolą nowych władz. Lokalne władze i sytuacja bezpieczeństwa pozostawały niestabilne przez długi czas, co miało wpływ na codzienne życie mieszkańców i rozwój gospodarczy.

Geografia i środowisko

Helmand to głównie obszary półpustynne i stepowe, z koncentracją terenów rolniczych w dolinie rzeki Helmand. Rzeka płynie w kierunku zachodnim i prowadzi wodę do słonego dorzecza Systanu, które częściowo leży po stronie irańskiej. W regionie znajdują się instalacje irygacyjne i zapory, z których najważniejsza to zapora i elektrownia wodna w Kajaki (Kajaki Dam), wykorzystywana do nawadniania oraz produkcji energii elektrycznej, choć ich wydajność była ograniczana przez konflikty i problemy techniczne.

Gospodarka i rolnictwo

• Uprawy: Wzdłuż kanałów nawadniających uprawia się pszenicę, bawełnę i warzywa; tam, gdzie dostęp do wody jest ograniczony, dominuje pasterstwo. W regionach przyrzecznych rozwija się także sadownictwo i uprawy owoców.
• Opium i mak: Uprawa maku opiumowego była i jest poważnym problemem ekonomicznym i społecznym — z jednej strony źródłem dochodu dla wielu gospodarstw, z drugiej strony przyczyną przemocy, kryminalizacji i presji ze strony służb oraz organizacji międzynarodowych.
• Infrastruktura: Sieć dróg jest niedostatecznie rozwinięta, wiele inwestycji zostało opóźnionych lub zniszczonych w wyniku działań zbrojnych. Lotnisko w Lashkar Gah oraz obiekty przyzagrodowe odgrywały rolę w transporcie i logistyce.

Demografia i kultura

Prowincja zamieszkana jest przede wszystkim przez ludność pasztańską; obecni są także Baloch i inne mniejsze grupy etniczne. Językami dominującymi są paszto i dari. Społeczeństwo Helmandu ma silne struktury plemienne i tradycyjne zwyczaje, które wpływają na życie polityczne i społeczne regionu.

Bezpieczeństwo i konflikt

Helmand od dawna był areną ciężkich walk. W przeciągu ostatnich dwóch dekad toczyły się tu liczne operacje wojsk międzynarodowych (m.in. brytyjskich i amerykańskich), a także ofensywy talibów. Znane operacje to między innymi interwencje w okolicach Sangin, Marjah (Operacja Moshtarak w 2010 r.) i inne akcje mające na celu ograniczenie wpływów talibów. Ze względu na intensywność działań zbrojnych region bywał nazywany „twierdzą talibską”. Konflikt znacząco utrudnił rozwój gospodarczy i dostęp do podstawowych usług.

Środowisko i wyzwania zasobowe

Problemy środowiskowe obejmują nadmierne korzystanie ze źródeł wody, zasolenie gleby, erozję i degradację ekosystemów dniowych obszarów bagiennych Systanu. Międzynarodowe i lokalne projekty irygacyjne, prowadzone w przeszłości (m.in. przez autorów planów rozwoju doliny Helmandu), miały na celu zwiększenie produkcji rolnej, lecz ich efekty były ograniczane przez brak trwałego bezpieczeństwa i zaniedbania infrastruktury.

Główne miasta i dystrykty

Stolicą jest Lashkar Gah, centrum administracyjne i handlowe prowincji. Inne znane miejscowości i dystrykty to m.in. Musa Qala, Sangin, Nad Ali, Nawa, Marjah i Kajaki. Wiele z tych miejsc zyskało międzynarodową rozpoznawalność z powodu działań wojennych i programów odbudowy.

Pomoc humanitarna i rozwój

W związku z długotrwałym konfliktem prowincja była celem licznych programów pomocy humanitarnej i rozwoju — w zakresie zdrowia, edukacji, rekonstrukcji infrastruktury i alternatywnych źródeł dochodu dla rolników. Skuteczność tych programów bywała ograniczona przez warunki bezpieczeństwa i zmiany administracyjne.

Podsumowanie: Helmand to prowincja o dużym znaczeniu strategicznym i gospodarczym, z intensywną historią konfliktu, znaczącym udziałem rolnictwa (w tym upraw maku opiumowego) oraz poważnymi wyzwaniami środowiskowymi i społecznymi. Przyszłość regionu zależy od stabilizacji politycznej, odbudowy infrastruktury i powstania trwałych alternatyw ekonomicznych dla mieszkańców.

Miasta

• Lashkar Gah
• Sangin
• Musa Qala

Dzielnice Helmand

Pytania i odpowiedzi

P: Co to jest Helmand?

P: Co jest stolicą Helmandu?

Q: Jaka rzeka przepływa przez Helmand?

P: Czego Helmand produkuje dużo?

P: Kto obecnie pełni funkcję gubernatora w Helmandzie?

P: Gdzie walczą siły NATO i Talibów?

P: Czy to prawda, że Helmand stał się twierdzą talibów?

Szukaj według litery