Mała wioska Happisburgh na wybrzeżu Norfolk przyniosła dowody na to, że bardzo wczesne populacje homininów docierały do północnej Europy znacznie wcześniej, niż sądzono. Odkrycie to zmienia wyobrażenie o terapeutycznych możliwościach i zasięgu przemieszczania się wczesnych ludzi.

Najstarsze ślady homininów w Europie zostały znalezione w Wielkiej Brytanii i mają szacunkowo około 0,78–1,0 miliona lat. Zlokalizowano je na plaży w Happisburgu w Anglii Wschodniej w maju 2013 roku. Odkrycie to uzupełnia wcześniejsze znaleziska narzędzi i świadczy o tym, że ludzie odwiedzali te tereny znacznie wcześniej niż wcześniej sądzono.

Archeolodzy opisują je jako "najstarszy znany ślad homininów na powierzchni poza Afryką sprzed około 1 miliona do 0,78 miliona lat". Miejsce to jest znane z zachowania osadów zawierających wczesnoplejstoceńską faunę i florę. Od 2005 roku badacze natrafiali tu także na narzędzia krzemieniowe, co w połączeniu z odciskami stóp sugeruje długotrwałe lub powtarzające się wykorzystanie tego wybrzeża przez homininy.

Lokalizacja i warunki osadowe

Odciski zostały odsłonięte w miąższych osadach przybrzeżnych, częściowo przykrytych piaskiem plażowym, w czasie odpływu. Silne warunki pogodowe i erozja morskiego brzegu spowodowały, że miękkie warstwy błotniste zostały nagle odsłonięte, co pozwoliło na ujawnienie śladów zakopanych pod powierzchnią.

Charakterystyka odcisków i co mówią o ich autorach

Odciski reprezentują serię śladów o różnej wielkości, co wskazuje, że poruszało się kilka osób – prawdopodobnie zarówno dorośli, jak i młodsi. Same odciski pozwalają stwierdzić, że poruszający się homininy chodzili po miękkim, błotnistym podłożu nad brzegiem. Nie ma jednak możliwości przypisania tych śladów do konkretnego gatunku hominina na podstawie samych odcisków stóp.

Datowanie i metody badawcze

Datowanie stanowiska oparte było na analizie warstw geologicznych, badaniu skamieniałej fauny i flory oraz porównaniach stratygraficznych z innymi znanymi sekwencjami osadów plejstoceńskich. Dzięki tym metodom uzyskano przedział wiekowy wskazujący na wczesny plejstocen, czyli blisko miliona lat temu.

Zachowanie znaleziska i jego dokumentacja

Ze względu na to, że osady z odciskami leżały poniżej linii przypływu, odsłonięte ślady były wyjątkowo ulotne — przypływy i fale szybko niszczyły powierzchnię. W praktyce większość odsłoniętych odcisków została zmyta w ciągu kilku dni do dwóch tygodni. Zespół badaczy pracował więc intensywnie podczas odpływów i przypływów, często w trudnych warunkach pogodowych i przy ulewnym deszczu, aby jak najszybciej zdokumentować znalezisko. Do rejestracji wykorzystano techniki trójwymiarowego skanowania i fotogrametrii, które pozwoliły zachować cyfrowe, wysokiej rozdzielczości modele śladów zanim uległy zniszczeniu.

Znaczenie odkrycia

  • Przesuwa granice czasu zasiedlenia północnej Europy — znalezisko pokazuje, że homininy odwiedzały te regiony co najmniej kilkaset tysięcy lat wcześniej niż wykazywały to wcześniejsze dane.
  • Pokazuje adaptacyjność — obecność w chłodniejszych, północnych strefach wskazuje na zdolność wczesnych ludzi do życia i przemieszczania się w zróżnicowanych środowiskach poza Afryką.
  • Uzupełnia inne znaleziska — w połączeniu z narzędziami krzemiennymi znalezionymi od 2005 roku, tworzy obraz powtarzających się wizyt lub krótkotrwałego osadnictwa nad wybrzeżem.

Pomimo że odsłonięte odciski nie zachowały się fizycznie, zdigitalizowana dokumentacja oraz analiza osadów i artefaktów z okolicy pozostają kluczowe dla dalszych badań nad wczesnymi migracjami homininów w Europie i adaptacjami do chłodniejszych stref klimatycznych.