God Save the Queen/King — brytyjski hymn królewski i historia melodii

Historia i autorstwo

Dokładne autorstwo utworu pozostaje przedmiotem sporu. Najczęściej przypisuje się go dr. Henry'emu Careyowi, który miał wykonać tę pieśń po raz pierwszy w połowie XVIII wieku — w niektórych opracowaniach pojawia się rok 1740 jako data pierwszego wykonania. Jednak brak jednoznacznych źródeł i wcześniejszych wersji sprawia, że część badaczy uważa, iż melodia mogła krążyć w tradycji muzycznej wcześniej lub zostać opracowana na podstawie starszych motywów.

Najwcześniejsze drukowane wersje pochodzą z połowy XVIII wieku, po tym czasie pieśń szybko zyskała popularność i zaczęła być wykonywana przy okazji uroczystości publicznych oraz wydarzeń politycznych. Z czasem utwór stał się nieformalnym hymnem narodowym Wielkiej Brytanii i hymnem królewskim, chociaż formalnie w prawie brytyjskim nie ma jednoznacznego aktu ustanawiającego go jako "oficjalny" hymn państwowy.

Melodia poza Wielką Brytanią

Melodia "God Save the Queen/King" była i jest wykorzystywana także poza Wielką Brytanią. Przez XIX i XX wiek jej temat adaptowano w wielu krajach — zarówno do nowych tekstów patriotycznych, jak i jako hymn państwowy lub hymn królewski:

• wiele niemieckich państw używało tej melodii dla swoich hymnowych pieśni;
• Liechtenstein używa tej melodii w swoim narodowym hymnie "Oben am jungen Rhein" (melodia nadal obowiązuje);
• Szwajcaria przez pewien okres używała do 1960-tych lat tej melodii w pieśni "Rufst du, mein Vaterland", po czym w latach 60. XX wieku przyjęto nową melodię (obecnie obowiązujący "Swiss Psalm");
• w Stanach Zjednoczonych ta melodía została wykorzystana z angielskim tekstem "My Country, 'Tis of Thee", który przez długi czas był jednym z popularnych patriotycznych utworów.

Wybór hymnu w Stanach Zjednoczonych

W USA, mimo popularności "My Country, 'Tis of Thee" (tym bliźniaczym tekstem korzystającym z melodii "God Save the King/Queen"), ostatecznie wybrano inną pieśń jako oficjalny hymn narodowy. W 1931 roku Kongres Stanów Zjednoczonych przyjął jako oficjalny hymn "The Star-Spangled Banner". Decyzja ta zakończyła długotrwałe dyskusje nad tym, która z patriotycznych pieśni powinna reprezentować kraj oficjalnie.

Wersje tekstowe i adaptacje

Tekst "God Save the Queen/King" występuje w licznych wariantach — oficjalne strofy używane przy królewskich okazjach bywają skracane lub rozszerzane. Wersja śpiewana zmienia formę grzecznościową i imienną zależnie od tego, czy monarchą jest król, czy królowa, a także występują lokalne i językowe adaptacje tam, gdzie melodia została zaadoptowana do innych tekstów patriotycznych.

Status współczesny i znaczenie

Dziś melodii tej towarzyszy silny ładunek symboliczny — kojarzy się z monarchią brytyjską i tradycją, a także stanowi przykład rozprzestrzeniania się motywów muzycznych między krajami. W Wielkiej Brytanii i w wielu członkowskich krajach Wspólnoty Narodów pieśń pozostaje ważnym elementem ceremoniału, mimo że w niektórych państwach użycie melodii zostało zastąpione innym hymnem narodowym.

Ciekawostki

• W tekstach i programach artystycznych melodyjne frazy z tej pieśni pojawiają się w opracowaniach klasycznych i popularnych — była cytowana i aranżowana przez wielu kompozytorów.
• W krajach, które zachowały brytyjskiego monarchę jako głowę państwa, "God Save the Queen/King" często jest używana obok lokalnego hymnu narodowego jako hymn królewski.