Międzynarodowa Federacja Koszykówki (FIBA /ˈfiːbə/ FEE-bə; francuski: Fédération Internationale de Basketball) jest światową organizacją zarządzającą sportem koszykówki. Założona w 1932 roku, FIBA przez długi czas występowała pod nazwą Fédération Internationale de Basketball Amateur (Międzynarodowa Federacja Koszykówki Amatorskiej). W 1989 roku usunięto ze statutu słowo "amator", zachowując jednak rozpoznawalny skrót — "BA" odnosi się dziś do początku słowa basketball (ang. koszykówka).

Zakres działania i kompetencje

FIBA określa międzynarodowe zasady gry, standaryzuje sprzęt i obiekty sportowe (boiska, kosze, piłki), nadzoruje system kwalifikacji do największych imprez i przenoszenie zawodników między federacjami. Organizacja odpowiada za:

  • tworzenie i aktualizację przepisów gry oraz interpretację reguł (reguły FIBA różnią się w kilku punktach od przepisów NBA i innych lig zawodowych);
  • certyfikację sędziów międzynarodowych i prowadzenie kursów sędziowskich;
  • regulowanie transferów i statusu zawodników zagranicznych;
  • działania antydopingowe i medyczne oraz nadzór nad ochroną zdrowia sportowców;
  • promocję i rozwój koszykówki na wszystkich poziomach (młodzież, kobiety, niepełnosprawni) oraz rozwój wersji ulicznych, jak 3x3.

Struktura i członkostwo

Obecnie członkami FIBA jest 213 federacji krajowych, zorganizowanych od 1989 roku w pięciu strefach (kontynentalnych strukturach): Afryki, obu Ameryk, Azji, Europy i Oceanii. Siedziba centralna federacji mieści się w Mies w Szwajcarii. FIBA współpracuje z narodowymi federacjami w zakresie rozwoju szkolenia, programów młodzieżowych oraz organizacji turniejów regionalnych i międzynarodowych.

Najważniejsze turnieje i kalendarz

Puchar Świata w Koszykówce FIBA to najważniejszy turniej seniorskich reprezentacji męskich, rozgrywany co cztery lata. Drużyny rywalizują o Trofeum Naismitha, nazwanego na cześć kanadyjskiego twórcy koszykówki, Jamesa Naismith. Turniej odbywał się w tym samym roku co Mistrzostwa Świata FIFA w piłce nożnej w latach 1970–2014; od 2019 roku Puchar Świata w koszykówce jest rozgrywany w roku następującym po Mistrzostwach Świata FIFA, co miało poprawić rozłożenie największych imprez międzynarodowych w kalendarzu sportowym.

Oprócz Pucharu Świata FIBA organizuje lub koordynuje szereg innych zawodów międzynarodowych, m.in.:

  • Mistrzostwa Świata Kobiet (FIBA Women's Basketball World Cup) oraz turnieje U19 i U17 dla młodzieży;
  • kontynentalne mistrzostwa narodowe, takie jak EuroBasket (Europa), AfroBasket (Afryka), FIBA AmeriCup (Ameryki) i FIBA Asia Cup (Azja/Oceanía);
  • kwalifikacje olimpijskie i system kwalifikacji do Igrzysk Olimpijskich (FIBA współpracuje z Międzynarodowym Komitetem Olimpijskim w kwestii miejsca koszykówki na igrzyskach);
  • klubowe rozgrywki międzynarodowe organizowane lub wspierane przez FIBA, w tym FIBA Intercontinental Cup i przedsięwzięcia na szczeblu kontynentalnym.

Rozwój formatu 3x3 i inne inicjatywy

FIBA aktywnie promuje nowoczesne i miejskie formy koszykówki, przede wszystkim 3x3, która zyskała status imprezy olimpijskiej (zadebiutowała na Igrzyskach w Tokio 2020). Federacja organizuje serię turniejów 3x3, w tym Mistrzostwa Świata 3x3 i World Tour, co przyczyniło się do popularyzacji tej dynamicznej odmiany gry na całym świecie.

Współpraca międzynarodowa i wyzwania

FIBA działa w bliskiej współpracy z narodowymi federacjami, ligami krajowymi i międzynarodowymi partnerami. Do wyzwań federacji należą harmonizacja kalendarza międzynarodowego z kalendarzami lig zawodowych, zapewnienie równych szans rozwoju dla wszystkich regionów, walka z dopingiem oraz rozwój infrastruktury i szkolenia młodzieży w krajach o mniejszym zapleczu sportowym.

FIBA pozostaje centralnym organem koordynującym globalny rozwój koszykówki — od przepisów i sędziowania po organizację największych turniejów reprezentacyjnych i promowanie nowych form gry.