Amator — definicja, znaczenie i różnice wobec profesjonalisty
Amator — definicja i znaczenie: poznaj różnice między amatorem a profesjonalistą, błędne użycia terminu oraz przykłady, kiedy amator może przewyższyć profesjonalistę.
Słowo "amator" najczęściej oznacza osobę, która wykonuje jakąś czynność z zamiłowania, dla przyjemności lub z własnej inicjatywy, niekoniecznie otrzymując za to wynagrodzenie ani nie mając formalnego wykształcenia czy przeszkolenia. Amator działa z pasji, hobby lub chęci samorozwoju, a nie głównie dla zarobku.
Przeciwieństwo: profesjonalista
Przeciwieństwem amatora jest profesjonalista — osoba, która zwykle posiada formalne kwalifikacje, przeszkolenie oraz wykonuje pracę jako źródło utrzymania. Profesjonalista spodziewa się, że jego praca zostanie wynagrodzona, czyli że otrzyma odpowiednią opłatę za świadczone usługi.
Etymologia i znaczenie
Słowo "amator" pochodzi od francuskiego słowa oraz dalej z łacińskiego "amator" — czyli „miłośnik”, „kochający”. W pierwotnym sensie amator to ktoś, kto robi coś, ponieważ to lubi, a nie dla pieniędzy. Stąd też nazwy takie jak „amatorski” czy „amatorstwo” pierwotnie nie niosły wartości negatywnej.
Użycie i błędne skojarzenia
W codziennym języku termin "amatorski" bywa jednak używany pejoratywnie — jako synonim niskiej jakości lub braku umiejętności. To błędne i zawężające użycie: amator może być bardzo kompetentny i wykonywać swoją działalność na poziomie równym, a czasem wyższym niż niektórzy profesjonaliści. Przykładowo, bardzo zdolny pianista-amator może przewyższać jakością gry niektórych muzyków zawodowych.
Gdzie amatorzy są dopuszczalni, a gdzie nie
- W zawodach regulowanych i krytycznych dla bezpieczeństwa publicznego (np. medycyna, prawo) niedopuszczalne jest powierzenie odpowiedzialnych zadań osobom bez stosownych kwalifikacji — nie możemy mieć lekarzy amatorów ani prawników.
- W wielu dziedzinach nauki i kultury amatorzy mają ogromne znaczenie: programowanie komputerowe (open source), astronomia, obserwacja ptaków i wiele innych aktywności korzysta z pracy i obserwacji entuzjastów.
- Przykładem szeroko rozpoznawalnego projektu tworzonego przez ochotników jest Wikipedia, która powstała i nadal rozwija się dzięki pracy licznych amatorów i pasjonatów.
Różne formy amatorstwa
Amatorstwo nie jest jednolite — można wyróżnić m.in.:
- rekreacyjne (hobby dla przyjemności),
- półprofesjonalne (osoby, które łączą pracę zawodową z dochodami z działalności hobbystycznej),
- obywatelskie/naukowe (tzw. citizen science — amatorzy współpracujący z naukowcami przy zbieraniu danych),
- pro-am (współpraca profesjonalistów i amatorów, popularna np. w fotografii czy sporcie).
Zalety i ograniczenia amatorstwa
- Zalety: pasja i motywacja, swoboda eksperymentowania, często innowacyjność, zaangażowanie wolontariuszy, szeroki zasięg zbierania danych (np. w badaniach przyrodniczych).
- Ograniczenia: brak formalnych kwalifikacji w zawodach regulowanych, ryzyko niższych standardów w zadaniach wymagających specjalistycznej wiedzy, potencjalna niepewność prawna lub ubezpieczeniowa.
Jak należy używać terminu „amator”
Warto rozróżniać fakt bycia amatorem (czyli działanie z pasji) od oceny jakości wykonanej pracy. Używając określenia „amator” warto unikać wartościujących sądów od razu sugerujących niską jakość. Lepsze sformułowania to np. „muzyk-amator”, „miłośnik astronomii” czy „wolontariusz”, które oddają motywację i rolę danej osoby.
Podsumowując: amator to przede wszystkim ktoś działający z zamiłowania. Choć nie zawsze dysponuje formalnymi kwalifikacjami czy wynagrodzeniem, może wnieść znaczący wkład w kulturę, naukę i społeczeństwo — a jego praca bywa często równie dobra jak praca profesjonalisty.
Sport
W niektórych imprezach sportowych wszyscy zawodnicy są profesjonalistami lub wszyscy są amatorami. Wiele wydarzeń łączy uczestników profesjonalnych z amatorskimi.
W niektórych dyscyplinach sportowych (np. tenis lub piłka nożna) w przeszłości amatorzy i profesjonaliści nie rywalizowali ze sobą. Nie zawsze tak było, ponieważ uważano, że amatorzy nie są tak dobrzy jak profesjonaliści. W niektórych krajach, na przykład w Wielkiej Brytanii w czasach wiktoriańskich, wynikało to z różnicowania klas społecznych. Amatorzy krykieta byli bogatymi panami z wyższych sfer, którzy nie chcieli kojarzyć się z ludźmi z niższych sfer. Postawa ta powoli zmieniała się w XX wieku.
Do lat 70. większość wydarzeń olimpijskich była przeznaczona dla amatorów. Sportowcy byli dyskwalifikowani, jeśli otrzymywali pieniądze na imprezę, a w niektórych przypadkach nawet jeśli byli opłacani za wydarzenia sportowe poza Olimpiadą.
Powiązane strony
- Hobby
- Radio amatorskie
Pytania i odpowiedzi
P: Co oznacza słowo "amator"?
O: Słowo "amator" oznacza kogoś, kto robi coś, nie otrzymując za to wynagrodzenia, nie mając w tym zakresie wykształcenia i dlatego, że lubi to robić.
P: Co jest przeciwieństwem amatora?
O: Przeciwieństwem amatora jest profesjonalista, który oczekuje, że za swoją pracę otrzyma profesjonalne wynagrodzenie.
P: Skąd pochodzi słowo "amator"?
O: Słowo "amator" pochodzi od francuskiego słowa oznaczającego "miłośnika".
P: Czy amator to ktoś, kto nie jest w czymś dobry?
O: Nie, amatora nie należy mylić z kimś, kto nie jest w czymś dobry.
P: Czy amator może wykonywać jakąś pracę tak dobrze, jak profesjonalista?
O: Tak, amator może wykonywać pracę równie dobrze jak profesjonalista, a nawet w niektórych przypadkach lepiej niż niektórzy profesjonaliści.
P: Czy amatorzy mogą pracować w niektórych zawodach?
O: Nie, praca amatora w niektórych zawodach, w tym w zawodzie lekarza lub prawnika, byłaby niemożliwa.
P: W jakich dziedzinach amatorzy są bardzo przydatni?
O: Amatorzy byli bardzo przydatni w takich dziedzinach jak programowanie komputerowe, astronomia, obserwacja ptaków, a nawet pisanie na stronach internetowych takich jak Wikipedia.
Przeszukaj encyklopedię