Elasmosaurus — plezjozaur o długiej szyi (71 kręgów) — definicja

Odkrycie i historia badań

Po raz pierwszy holotyp został opisany w 1868 roku przez amerykańskiego paleontologa Edwarda Drinkera Cope’a. W słynnej pomyłce Cope błędnie umieścił głowę na ogonie, co było szeroko komentowane w ówczesnej debacie naukowej. Kolejne odkrycia i rekonstrukcje poprawiły układ szkieletu i potwierdziły wydłużoną szyję, składającą się u Elasmosaurus’a z aż 71 kręgów szyjnych.

Budowa i tryb życia

Elasmosaurus miał bardzo małą, stosunkowo lekką czaszkę osadzoną na długiej szyi, co sugeruje polowanie na drobne zwierzęta. Jego zęby i budowa zębów i szczęk, wskazują na żywienie się głównie małymi rybami i mięczakami, a nie na drapieżnictwo dużych ofiar. Znaleziska pochodzą przede wszystkim z osadów dawnych basenów morskich Północnej Ameryki, m.in. z rejonów dzisiejszego Kansas.

Hipotezy dotyczące funkcji długiej szyi

D.M.S. Watson sugerował, że plezjozaury o długich szyjach mogły być pływakami powierzchniowymi: poruszały się z głową ponad wodą i nagle nurkowały, by chwytać drobne ryby. Inne hipotezy mówią o używaniu szyi do powolnego przeczesywania wód w poszukiwaniu drobnej zdobyczy lub o specjalnym sposobie polowania na mniejszych, szybkopływających organizmach. Trudno jednak jednoznacznie określić korzyści długiej szyi podczas nurkowania; długi, nieopływowy profil szyi wydaje się być mniej korzystny hydrodynamicznie.

W porównaniu z ssakami wodnymi, które działają pod wodą z opływową sylwetką, oraz z grupami takimi jak pliozaury, wiele torpedo-kształt ciał czy ichtiozaury, plezjozaury miały inną strategię pływania i zdobywania pokarmu. Wszystkie rodziny plezjozaurów o dłuższych szyjach, na podstawie ustawienia zębów i szczęk, wydają się być wyspecjalizowane w wyłapywaniu małych ryb. Plankton raczej nie był głównym źródłem pokarmu dla Elasmosaurus’a, choć niektóre gatunki morskich organizmów mogły uzupełniać jego dietę.

Anatomia kręgosłupa

Duża liczba kręgów szyjnych (71) jest prawdopodobnie związana ze strategiami morfologicznymi: zamiast pojedynczych, bardzo elastycznych stawów między kręgami, szyja osiągała znaczną długość przez zwiększenie liczby segmentów, przy stosunkowo ograniczonej ruchomości między sąsiadującymi kręgami. Taka budowa mogła ograniczać gwałtowne i szerokie ruchy szyi, ale pozwalała na znaczne odsunięcie głowy od tułowia przy zachowaniu stabilności ciała podczas pływania.

Elasmosaurus pozostaje jednym z najbardziej charakterystycznych przedstawicieli plezjozaurów dzięki ekstremalnie wydłużonej szyi, a badania skamieniałości nadal dostarczają nowych danych o jego budowie i ekologii.