Ekushey Padak (bengalski: একুশে পদক) to jedna z najwyższych nagród cywilnych w Bangladeszu. Została ustanowiona przez rząd w 1976 roku dla upamiętnienia męczenników Ruchu Językowego z 1952 roku (bengalski: বাংলা ভাষা আন্দোলন), którego centralnym wydarzeniem była obrona prawa do używania języka bengalskiego. Nazwa „Ekushey” odnosi się do 21 lutego (dwudziesty pierwszy dzień miesiąca), daty pamiętnej dla tego ruchu, która obecnie jest obchodzona jako Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego.

Opis nagrody

Nagroda składa się z kwoty pieniężnej oraz medalu i certyfikatu honorowego. Obecna wysokość rekompensaty pieniężnej wynosi 100,000 Taka. Medalu wykonany jest ze złota o próbie 18 karatowego i waży 3 tolasy (tola to tradycyjna jednostka masy stosowana w regionie; 3 tolasy odpowiadają mniej więcej 35 gramom). Medal oraz jego projekt zostały przygotowane przez artystę Nitun Kundu. Początkowo wysokość nagrody pieniężnej wynosiła 25 tys. taka, lecz z czasem została zwiększona do obecnej kwoty.

Kategorie i kryteria

Ekushey Padak przyznawany jest corocznie osobom i instytucjom, które wniosły znaczący wkład w rozwój kultury, nauki i życia społecznego Bangladeszu. Typowe kategorie obejmują m.in.:

  • literaturę i poezję,
  • muzykę i taniec,
  • sztuki plastyczne i rzemiosło,
  • teatr i film,
  • edukację i badania naukowe,
  • dziennikarstwo i media,
  • usługi społeczne oraz działalność na rzecz pamięci Ruchu Językowego.

Laureaci wybierani są na podstawie rekomendacji ekspertów i komisji powoływanych przez Ministerstwo Spraw Kulturalnych (Ministry of Cultural Affairs), a decyzje zatwierdzane są przez odpowiednie organy rządowe. Liczba przyznanych nagród może się różnić w poszczególnych latach.

Ceremonia i termin wręczenia

Uroczyste wręczenie Ekushey Padak odbywa się zwykle w lutym, w związku z obchodami rocznicy Ruchu Językowego (21 lutego). Ceremonia ma charakter państwowy i jest okazją do publicznego uhonorowania dorobku laureatów oraz przypomnienia znaczenia obrony języka i kultury bengalskiej.

Znaczenie i dziedzictwo

Nagroda ma silny wymiar symboliczny — łączy uhonorowanie wybitnych osiągnięć z pamięcią o ofiarach Ruchu Językowego. Przyznanie Ekushey Padak podkreśla wagę języka, kultury i niezależnej myśli w budowie tożsamości narodowej Bangladeszu. Laureaci pochodzą z różnych środowisk i dziedzin, co odzwierciedla wielowymiarowy charakter wkładu w rozwój społeczeństwa.

Administracja

Padak jest zarządzany przez Ministerstwo Spraw Kulturalnych, które koordynuje proces nominatów, pracę komisji selekcyjnej oraz organizację uroczystości wręczenia. Dokumentacja i certyfikat honorowy są integralną częścią nagrody, a medal zaprojektowany przez Nitun Kundu pozostaje niezmiennym elementem identyfikującym wyróżnienie.

W ciągu lat Ekushey Padak zyskał status jednej z najważniejszych odznak cywilnych w Bangladeszu, przyciągając uwagę zarówno krajową, jak i międzynarodową jako symbol pamięci o walce o prawa językowe i kulturowe.