Kontratenor — męski głos wysokiej wysokości i jego rola w muzyce
Kontratenor to męski głos o bardzo wysokim zakresie, często osiągany falsetem; ważny w muzyce renesansu i baroku oraz odrodzony w XX wieku w wykonawstwie muzyki dawnej i współczesnej.
Przegląd
Kontratenor oznacza męskiego śpiewaka wykonującego partie w rejestrach zwykle zarezerwowanych dla żeńskich głosów altowych lub mezzosopranowych. W praktyce większość kontratenorów wykorzystuje do tego celu falset lub specjalnie ukształtowany, zjawiskowo jasny rejestr głowy. Brzmienie kontratenora bywa lżejsze niż u typowego tenora, ale bywa też ekspresyjne i dobrze przystosowane do precyzyjnego wykonawstwa polifonii i ozdobników.
Technika i charakterystyka głosu
Kontratenorzy osiągają wysokie dźwięki dzięki pracy z rejestrem głowy i falsetem; niektórzy potrafią płynnie łączyć falset z modalną częścią głosu, co pozwala na większą kontrolę i bogatszą barwę. Typowe cechy techniczne to:
- jasna, przejrzysta barwa w górnym paśmie,
- dobrze opracowana emisja i rezonans,
- umyślne stosowanie ornamentyki i artykulacji charakterystycznej dla muzyki dawnej,
- różne fache: od niższego alto do bardzo wysokiego sopranista (u niektórych wykonawców).
Historia i rozwój
Rola kontratenora była szczególnie widoczna w muzyce kościelnej renesansu i baroku, gdy potrzebowano wysokich głosów, a w wielu miejscach kobiety nie śpiewały w liturgii. W epoce baroku występowała także inna kategoria wysokich głosów męskich — kastraci — o znacznie odmiennym, potężnym brzmieniu. Po XVIII wieku zainteresowanie tradycyjnymi technikami śpiewu męskiego w rejestrach altowych osłabło, szczególnie w okresach klasycyzmu i romantyzmu (XVIII w., XIX w.), choć w tradycji chóralnej Anglii męskie altówki utrzymywały praktykę do XIX wieku. XX-wieczne odrodzenie wykonawstwa historycznego przywróciło kontratenorom znaczenie; postaci takie jak Alfred Deller przyczyniły się do popularyzacji tej barwy poprzez interpretacje muzyki barokowej i renesansowej.
Repertuar i rola dziś
Kontratenorzy występują dziś w kilku kontekstach: w wykonawstwie muzyki dawnej — renesansowej i barokowej — oraz w współczesnej operze i muzyce kameralnej. Repertuar obejmuje partie chóralne, kantaty, oratoria i role operowe, a także recitale z muzyką dawną i nową. W XX wieku kompozytorzy zaczęli na nowo wykorzystywać kontratenorowy koloryt, a nagrania dzieł dawnych pomagały w rekonstrukcji historycznych praktyk. Przykładowo wielu wykonawców interpretuje utwory autorów takich jak Henry Purcell z zachowaniem ornamentyki i właściwej emfazie frazy.
Rozróżnienia i ciekawostki
Warto odróżnić kontratenora od innych wysokich głosów męskich: kastratów (historycznie operujących inną techniką emisji), pełnych tenorów o wyższym zasięgu oraz współczesnych falsettystów amatorskich. Kontratenor z reguły przygotowuje repertuar zgodnie z praktyką stylową okresu wykonawstwa i z dbałością o agogikę oraz barwę. Współczesne zainteresowanie tą kategorią wynika z fascynacji autentycznością wykonawczą i chęci odtworzenia brzmienia dawnej muzyki (renesans, barok), ale też z nowatorskich eksperymentów w operze i muzyce współczesnej.
Dalsze lektury i materiały
Osoby zainteresowane dalszym zgłębieniem tematu mogą sięgnąć po opracowania dotyczące techniki śpiewu, historii chóralistyki oraz nagrania specjalistyczne. Przydatne będą też artykuły i wydawnictwa poświęcone praktyce wykonawczej i interpretacji repertuaru dawnego. W literaturze popularnej i naukowej znajdziemy omówienia rozmaitych aspektów, od warsztatu wokalnego po historię użycia kontratenora w różnych epokach (muzyka renesansowa i barokowa).
Pytania i odpowiedzi
P: Co to jest kontratenor?
A: Kontratenor to męski śpiewak, który używa głosu falsetowego, aby śpiewać wysokie dźwięki, jak kontralt lub mezzosopran kobiety.
P: Kiedy używano kontratenorów?
O: Kontratenory były często używane w okresie renesansu i baroku, kiedy kobiety nie mogły śpiewać w chórach kościelnych.
P: Dlaczego kontratenorzy nie byli zazwyczaj wykorzystywani w operze?
O: Nie mieli tak dużych, dramatycznych głosów jak kastraci, więc nie byli normalnie wykorzystywani w operze.
P: Co się stało z kontratenorami w XVIII i XIX wieku?
O: Ludzie zapomnieli o tym sposobie śpiewania w XVIII i XIX wieku.
P: Kto uczynił kontratenorów sławnymi w XX wieku?
A: W XX wieku bardzo sławny stał się angielski kontratenor Alfred Deller.
P: Co śpiewał Alfred Deller?
A: Śpiewał wiele utworów z okresu baroku, które zostały napisane na głos kontratenora, na przykład utwory Henry'ego Purcella, który sam śpiewał kontratenorem.
P: Do jakiego rodzaju muzyki używa się dziś głosu kontratenorowego?
O: Dzisiaj znowu jest duże zainteresowanie wykorzystaniem tego typu głosu do wykonywania muzyki dawnej, takiej jak muzyka renesansowa i barokowa.
Powiązane artykuły
Autor
AlegsaOnline.com Kontratenor — męski głos wysokiej wysokości i jego rola w muzyce Leandro Alegsa
URL: https://pl.alegsaonline.com/art/23484