Chlamydia (zakażenie chlamydiami) — objawy, diagnostyka i leczenie

Dowiedz się o chlamydii: objawy, diagnostyka, leczenie i zagrożenia dla płodności. Jak się chronić, kiedy szukać pomocy i jakie są metody leczenia.

Zakażenie chlamydią (z greckiego, χλαμύδος oznaczające "płaszcz") jest powszechnym zakażeniem przenoszonym drogą płciową (STI) u ludzi, wywoływanym głównie przez bakterię Chlamydia trachomatis. Infekcje wywoływane przez inne gatunki z rodziny Chlamydiaceae także bywają określane mianem "chlamydii", jednak C. trachomatis występuje naturalnie tylko u ludzi i jest najważniejszym czynnikiem chorobotwórczym w kontekście chorób narządów płciowych i oczu. Zakażenia chlamydiami można leczyć antybiotykami.

Skąd się bierze i jak często występuje

C. trachomatis jest bakterią wewnątrzkomórkową — namnaża się tylko w komórkach gospodarza. Do zakażenia najczęściej dochodzi podczas kontaktów seksualnych: seksu pochwowego, analnego lub oralnego. Możliwe jest również przeniesienie z zakażonej matki na dziecko podczas porodu z pochwy, co może prowadzić do zapalenia spojówek lub zapalenia płuc u noworodka. Wiele zakażeń przebiega bezobjawowo — od połowy do trzech czwartych kobiet z chlamydią może nie mieć żadnych objawów, a duża część zakażonych mężczyzn także może być bezobjawowa.

Chlamydia jest jednym z najczęstszych STI na świecie. Dla przykładu, w Stanach Zjednoczonych rocznie odnotowuje się około 2,8 miliona przypadków zakażeń chlamydią (szacunki epidemiologiczne). Ponadto różne serotypy C. trachomatis powodują różne kliniczne obrazy: serotypy A–C odpowiadają za conjunctivitis (trachomę) — zakażenie spojówek prowadzące do przewlekłych zmian i ślepoty, serotypy D–K powodują zakażenia narządów płciowych i okołoporodowe, natomiast L1–L3 wywołują ziarniniak weneryczny (LGV).

Objawy

Objawy zależą od miejsca zakażenia i od serotypu. Często jednak brak objawów utrudnia wykrycie.

• Kobiety: upławy, pieczenie przy oddawaniu moczu, ból podbrzusza, krwawienia międzymiesiączkowe lub po stosunku; może rozwinąć się zapalenie narządów miednicy mniejszej (PID), które wiąże się z ryzykiem ciąży pozamacicznej i niepłodności.
• Mężczyźni: wydzielina z cewki moczowej, pieczenie przy oddawaniu moczu, ból jąder (rzadziej); może wystąpić zapalenie najądrza.
• Zakażenia odbytnicy: ból, wydzielina, krwawienie, czasem przebieg bezobjawowy.
• Zakażenia gardła: zwykle bezobjawowe lub lekkie objawy zapalenia gardła.
• Noworodki: zapalenie spojówek (pęcherzyki, wysięk) lub zapalenie płuc z kaszlem i dusznością.
• Trachoma (zapalenie spojówek wywołane przez serotypy A–C): przewlekłe zapalenie spojówek z bliznowaceniem spojówki, które może prowadzić do odwrócenia rzęs i ostatecznie ślepoty.

Diagnostyka

Badania laboratoryjne są podstawą rozpoznania. Najczulsze i najczęściej stosowane są testy molekularne (NAAT — amplifikacja kwasów nukleinowych). Materiał do badania to:

• wymaz z szyjki macicy u kobiet, wymaz z cewki moczowej u mężczyzn,
• samodzielnie pobrane wymazy z pochwy,
• próbka moczu pierwszego strumienia,
• wymazy z gardła lub odbytnicy, jeśli istniało ryzykowne narażenie,
• w przypadku zapalenia spojówek noworodków — wymaz z worka spojówkowego.

Kultura jest rzadziej wykonywana (wymaga specjalnych warunków). Serologia (przeciwciała) ma ograniczone zastosowanie w diagnostyce ostrego zakażenia u dorosłych, ale może być użyteczna przy podejrzeniu LGV lub ocenie przebytej infekcji. Testu w kierunku chlamydii nie wykonuje się rutynowo jako "testu wyleczenia" po terapii, z wyjątkiem ciąży, uporczywych objawów lub podejrzenia reinfekcji — w takich sytuacjach test powtarza się zwykle po 3 miesiącach.

Leczenie

Leczenie powinno być szybkie i obejmować również partnerów seksualnych. Standardowe schematy (zależne od wytycznych lokalnych) to:

• Azytromycyna 1 g doustnie w jednorazowej dawce lub Doksycyklina 100 mg doustnie dwa razy dziennie przez 7 dni — oba schematy są skuteczne przy zakażeniach układu moczowo-płciowego. W zakażeniach odbytnicy często preferuje się doksycyklinę.
• W ciąży preferowana jest azytromycyna (bezpieczniejsza niż doksycyklina).
• W przypadku LGV zalecana jest doksycyklina 100 mg dwa razy dziennie przez 21 dni.
• Noworodki z chlamydiowym zapaleniem spojówek lub płuc leczone są antybiotykami zalecanymi przez pediatrę (np. erytromycyna lub inne schematy zgodne z lokalnymi wytycznymi).

Ważne zalecenia: pacjenci powinni abstynować od stosunków seksualnych do czasu zakończenia terapii oraz do momentu, gdy wszyscy partnerzy seksualni zostaną przebadani i w razie potrzeby leczeni. Należy poinformować i leczyć partnerów seksualnych z ostatnich 60–90 dni (w zależności od wytycznych), by zapobiec reinfekcji.

Powikłania i konsekwencje

Nieleczone zakażenie chlamydiami może prowadzić do poważnych powikłań:

• u kobiet — zapalenie narządów miednicy mniejszej (PID), bliznowacenie jajowodów, niepłodność, ciąża pozamaciczna, przewlekły ból miednicy, zwiększone ryzyko zakażeń HIV,
• u mężczyzn — zapalenie najądrza, rzadko bezpłodność,
• u noworodków — zapalenie spojówek i zapalenie płuc,
• trachoma może prowadzić do bliznowacenia spojówek i utraty wzroku; WHO prowadzi programy eliminacji trachomy.

Profilaktyka i badania przesiewowe

Profilaktyka opiera się na zapobieganiu ryzykownym kontaktom seksualnym, stosowaniu prezerwatyw oraz regularnym badaniu w grupach ryzyka. Wiele krajów rekomenduje rutynowe badania przesiewowe (NAAT) dla młodych, aktywnych seksualnie kobiet (np. poniżej 25. roku życia) oraz osób z wieloma partnerami lub niemonogamicznych. Ważne jest także szybkie zgłaszanie się do badań w przypadku objawów oraz informowanie i badanie partnerów.

Strategia zwalczania trachomy realizowana przez Światową Organizację Zdrowia to tzw. SAFE: Surgery (operacje korekcyjne dla skrzywionych rzęs), Antibiotics (masowe leczenie azytromycyną), Facial cleanliness (higiena twarzy) i Environmental improvement (poprawa warunków sanitarnych).

Podsumowanie

Chlamydia to powszechne, często bezobjawowe zakażenie bakteryjne, które przy braku leczenia może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, zwłaszcza reprodukcyjnych. Rozpoznanie opiera się na testach molekularnych, a leczenie antybiotykami jest skuteczne. Kluczowe są: edukacja, badania przesiewowe osób z grup ryzyka, szybkie leczenie oraz kontrola i leczenie partnerów seksualnych, aby zapobiegać reinfekcjom.

Pytania i odpowiedzi

P: Co to jest zakażenie chlamydią?

P: W jaki sposób przenoszona jest chlamydia?

P: Czy są jakieś objawy zakażenia chlamydiami?

P: Jakie są konsekwencje nieleczonej infekcji chlamydialnej?

P: Czy chlamydialne zapalenie spojówek jest częstą przyczyną ślepoty na świecie?

P: Czy C. trachomatis może naturalnie żyć poza komórkami człowieka?

Szukaj według litery