Ballada buszowa — definicja, historia i cechy australijskiej poezji
Ballada buszowa — definicja, historia i cechy australijskiej poezji: od ludowych korzeni po Lawsona i Banjo Patersona; klimat buszu, tradycje i wpływ kulturowy.
Ballada o buszu, pieśń o buszu czy wiersz o buszu to styl poezji i muzyki ludowej, który opisuje życie, charakter i scenerię australijskiego buszu. Ballady z krzewu mają zazwyczaj prostą strukturę rymu. Mogą być zabawne lub smutne. Użyte słowa są kolorowe, kolokwialne i australijskie. Opowiadają historie akcji i przygód o buszu, jeździe, suszach, powodziach, życiu na granicy, relacjach między rdzennymi i nie rdzennymi Australijczykami.
Pierwsze ballady zostały stworzone przez brytyjskich i irlandzkich osadników i skazańców, którzy przywieźli ze sobą ludową muzykę swoich rodzinnych stron. Zazwyczaj nie były one spisywane, ale przekazywane ustnie. Z biegiem lat ballady nabrały wyjątkowego stylu, stając się bardzo popularne na przełomie XIX i XX wieku. Australijczycy uważali je za "autentyczny wyraz ducha narodowego". Poprzez poezję buszową, gazety i czasopisma, takie jak The Bulletin, promowały koleżeństwo, egalitaryzm, antyautorytaryzm i troskę o "bojownika" jako idealne wartości australijskie.
Ballady Busha nie są tak popularne we współczesnych czasach, ale wiersze napisane do Federacji są nadal jednymi z najbardziej znanych i lubianych wierszy w Australii. Bardowie buszu", tacy jak Henry Lawson i Banjo Paterson, są uważani za gigantów literatury australijskiej. Kluby i festiwale poświęcone poezji buszowej można znaleźć w całym kraju, a tradycja ta żyje w australijskiej muzyce country.
Co wyróżnia balladę buszową?
Ballada buszowa to przede wszystkim utwór narracyjny — opowiada historię, często z jasnym początkiem, rozwinięciem i puentą. Cechy charakterystyczne to:
- Język potoczny i dialekt — w balladach używa się lokalnych wyrażeń, slangów i kolokwializmów, co nadaje im autentyczności.
- Prosta struktura rymu i metrum — łatwo wpadają w ucho, wielu z nich to wiersze metryczne z powtarzającymi się refrenami.
- Nacisk na opowieść i postaci — bohaterami bywają drobni ludzie, "mates" (towarzysze), larrikini, szeregowiec-codziennego-trudu.
- Tematyka — podróże, praca w trudnych warunkach, przygoda, straty, przyjaźń, konflikt z naturą, a także kontakty i konflikty między społecznościami rdzennymi i osadnikami.
- Funkcja społeczna — ballady często celebrowały solidarność, krytykowały autorytety i budowały poczucie wspólnoty.
Forma i wykonanie
Ballady buszowe funkcjonowały zarówno jako wiersze recytowane, jak i pieśni z prostym akompaniamentem (gitara, akordeon, harmonijka). Charakterystyczne były:
- refreny lub powtarzające się wersy ułatwiające zapamiętywanie,
- melodie zapożyczone z brytyjskiej muzyki ludowej, ale przetworzone lokalnie,
- publiczne wykonania w karczmach, na spotkaniach towarzyskich i publicznych odczytach — stamtąd tradycja przeszła do festiwali i konkursów recytatorskich.
Historia i rozwój
Korzenie ballady buszowej sięgają tradycji ludowej przywiezionej przez osadników z Wysp Brytyjskich, jednak szybko zyskały odrębny, australijski charakter. W XIX wieku, kiedy kolonia rozwijała się, a życie na peryferiach było często surowe, ballady stały się sposobem na opisywanie codziennych zmagań i legendarnych postaci. Wraz z rozwojem prasy i czasopism, zwłaszcza The Bulletin, ballada przeszła z ustnej tradycji do druku i stała się istotnym elementem kultury narodowej.
Znane utwory i autorzy
Do najsłynniejszych utworów należą m.in. ballady i wiersze, które stały się częścią kanonu kultury australijskiej — przykładem jest "Waltzing Matilda" (często określana jako nieformalny hymn), czy słynne opowieści o jeździe i jeźdźcach góry Snowy. Wśród autorów wymienia się pisarzy i poetów, którzy przekształcili ludową opowieść w literaturę pisemną — w tym Henry Lawson oraz Banjo Paterson, są uważani za ważne postaci w historii literatury australijskiej.
Współczesność i znaczenie
Chociaż popularność klasycznych ballad buszowych zmalała w XX i XXI wieku, tradycja nie zniknęła. Współcześni twórcy i wykonawcy czerpią z niej w muzyce country, folk i w poezji. Istnieją kluby, imprezy i festiwale poświęcone poezji buszowej, konkursy recytatorskie oraz nagrania przypominające i reinterpretujące klasyczne utwory. Ballady uczone są też w szkołach jako część nauki o kulturze i historii Australii.
Dlaczego warto poznać balladę buszową?
Poznanie ballad buszowych pozwala zrozumieć część australijskiej tożsamości kulturowej — jej podejście do przygody, pracy, równości i krytyki władzy. Nawet jeśli język i kontekst historyczny bywają odległe, wiele motywów (przyjaźń, walka z naturą, humor w obliczu trudności) pozostaje uniwersalnych.
Przykłady, nagrania i antologie ballad buszowych są dostępne w bibliotekach, na festiwalach folkowych oraz w wydawnictwach poświęconych literaturze australijskiej — warto sięgnąć po nie, by lepiej poznać tę barwną tradycję.
Okładka "Old Bush Songs" (1905 r.), naszywkowa kolekcja ballad z krzewu Banjo Patersona
Charakterystyka
Piosenki te opowiadają osobiste historie życia w Australii. Historie te mogą obejmować górnictwo, hodowlę i pędzenie bydła, strzyżenie owiec, wędrówki, historie wojenne, strajk australijskich ślusarzy w 1891 roku, konflikt między biednymi pracującymi i bogatymi rolnikami (squatters), bushrangerów, takich jak Ned Kelly, a także miłość i bardziej nowoczesne tematy, takie jak ciężarówki.
Chociaż nie są to ballady z krzewów technicznych, to są też liczne szanty morskie. Śpiewali je wielorybnicy i marynarze, a także pieśni o podróży skazańców i innych imigrantów z Anglii do Australii.
Współczesne style muzyczne dla ballad są różne, mimo że treść jest podobna. Dobrymi przykładami starszego, tradycyjnego stylu ballad są Slim Dusty's When the Rain Tumbles Down w lipcu czy Leave Him in the Long Yard. Mają one mocną fabułę w wierszach, z refrenami ustawionymi na beat Pick n' Strum. Nowoczesne ballady krzakowe mogą wykorzystywać styl finger picking i strming rockowy.
Historia
Australijskie tradycje muzyczne obejmują angielskie, szkockie i irlandzkie pieśni ludowe skazańców, a także twórczość duszpasterskich poetów lat osiemdziesiątych XIX wieku. W XIX wieku istniała również tradycja śpiewania pieśni hymnów, którą przywieźli misjonarze. Początki australijskiej muzyki buszowej wywodzą się z pieśni śpiewanych przez skazańców, którzy zostali wysłani do Australii w 1788 roku. Opowiadają one o surowym życiu tamtych czasów, o ludziach i wydarzeniach, w tym o buszmanach, karczmarzach, łajdakach, lotnikach i ścinaczach. Skazańcy i buszmani często narzekali na nadużycia władzy przez rządy. Przykładem mogą być ballady, takie jak: The Wild Colonial Boy, Click Go The Shears, The Eumeralla Shore, The Drover's Dream, The Queensland Drover, The Dying Stockman i Moreton Bay.
Później buszowe ballady opowiadały o wojnach, suszach, powodziach, Aborygenach, kolei i drogach. Innym tematem była izolacja i samotność życia w australijskim buszu. Często opowiadają o trudnościach i zmaganiach pracujących ubogich ludzi. Krzewiaste ballady są często ironiczne i humorystyczne, na przykład Beautiful Land of Australia. Były one tradycją ustną i folklorystyczną, a dopiero później zostały wydane drukiem, jak np. Stare pieśni krzewowe Banjo Patersona, w latach dziewięćdziesiątych XIX wieku.
Teksty do "Waltzing Matilda", często uważane za nieoficjalny hymn narodowy Australii, zostały napisane przez Banjo Patersona w 1895 roku. Ten rodzaj australijskiej muzyki country, z tekstami skupiającymi się na tematyce ściśle australijskiej, jest powszechnie znany jako "bush music" lub "bush band music".
Ballady były kontynuowane w Australii długo po tym, jak muzyka popularna pojawiła się w Wielkiej Brytanii. Styl ballad w wiejskiej Anglii zaczął wygasać, gdy w wyniku rozbiorów ziemi, industrializacji i urbanizacji ludzie przemieszczali się z gospodarstw rolnych do miast. Angielska muzyka popularna pojawiła się w salach koncertowych klasy robotniczej w latach 30. i 40. ubiegłego wieku. W Australii, która wciąż miała dużą populację wiejską, muzyka popularna zaczęła się dużo później.
Już w latach dwudziestych XX wieku różne grupy etniczne w Asutralii miały wpływ na ballady. Poncie Cubillo wprowadził w Darwinie rondallę z filipińskim zespołem smyczkowym. Tradycja ballad rozrosła się o niektóre z tych wpływów, w tym chińskie i filipińskie. Byli też Włosi uprawiający tytoń, rodzina de Bortoli, w "Teksasie w Queensland", dodając do tego mieszankę ludowych melodii i hillbilly Tex Morton. Morton, wokalista muzyki country z Nowej Zelandii, dokonał szeregu nagrań o tematyce australijskiej w latach 1936-1943. Były to m.in. "Dying Duffer's Prayer", "Murrumbridgee Jack", "Billy Brink The Shearer", "Stockman's Last Bed", "Owinąć mnie w mój stek i koc", "Rocky Ned (The Outlaw)" i "Ned Kelly Song". Chociaż są one częścią tradycji ballady buszu, Morton śpiewał bez australijskiego akcentu i używał jodłowania jak amerykański piosenkarz Jimmie Rodgers. Amerykańskie piosenki kowbojskie i country oraz rock 'n' roll z lat 50. wywarły wpływ na ballady buszu w Australii. Wraz z rozwojem nowoczesnej komunikacji ballady buszu dzielą współczesną australijską scenę muzyczną z rockabilly, muzyką country, bluesem, teksaskim swingiem, bluegrassem, piosenkami trailowymi i country pop.
Muzycy country i folk, w tym Slim Dusty, Stan Coster, Rolf Harris, The Bushwackers, John Williamson, Graeme Connors i John Schumann z zespołu Redgum, wciąż nagrywają stare ballady z buszu. Współcześni artyści, w tym Sara Storer i Lee Kernaghan, czerpią wiele z tego dziedzictwa. Ashley Cook, współczesny balladysta, śpiewa na tematy związane z życiem w rolnictwie i pracą w górnictwie w Australii: Cattle, Dust and Leather oraz Blue Queensland Dogs. Jego piosenka "Road to Kakadu" opowiada o zabijaniu bawołów wodnych w Terytorium Północnym w latach 90. w celu zwalczania choroby Brucelozy. Pod księżycem Queensland Moon kryje się życie i śmierć w roli spadochroniarza.
Pierwsza strona "The Dying Stockman," ballady o buszu opublikowanej w kolekcji Banjo Patersona z 1905 r. "The Old Bush Songs".
Opinia publiczna
Krzewiasty styl ballady jest czasami postrzegany jako niewyszukany i prosty. Dzieje się tak dlatego, że wykorzystuje kliknięte obrazy i stereotypy.
Krzewiaste ballady wywarły wpływ na australijski teatr i filmy. Od połowy XX wieku piosenki krzewiaste były często wykonywane przez zespoły buszujące, takie jak The Bandicoots czy Franklyn B Paverty. Były ballady krzewiaste, w tym Shirley Thoms (1925-1999) znane jako Australia jodłująca ukochana, oraz rdzenna wokalistka - autorka piosenek Yvonne Bradley.
Nagrody
W celu wyróżnienia balladerów z krzewów stworzono szereg nagród. Jeff Brown był nominowany do Złotej Gitary w kategorii Bush Ballad of the Year za piosenkę, którą nagrał W skrzydłach stoczni w 2008 roku. Powiedział, że "...ważne jest, aby utrzymać przy życiu stare przędze poprzez ballady muzyki country. To naprawdę nasze dziedzictwo i musi być utrzymane przy życiu, a stare ballady z buszu są sposobem na to." Poprzedni zwycięzcy nagrody Country Music Awards Australia Bush Ballad of the Year to Anne Kirkpatrick i Joy McKean. Nagroda Stan Coster Memorial Bush Ballad ma kilka kategorii. W 2007 roku Reg Poole został wokalistą roku za "A Tribute To Slim", Graham Rodger został autorem piosenek roku za "The Battle Of Long Tan", a Dean Perrett za album roku za "New Tradition" Magazyn Balladeers Bulletin organizuje również konkurs "Bush Balladeer Starquest". Podczas 36th Country Music Awards of Australia 2008, które odbyło się w Tamworth, Amos Morris został najmłodszym artystą, który zdobył Złotą Gitarę w kategorii Bush Ballad of the Year z Sign of the Times.
Przykłady
Przykłady popularnych ballad i piosenek buszowych to m.in:
Tradycyjne:
- "The Wild Colonial Boy"
- "Click Go the Shears"
- "Moreton Bay"
Bush Bards:
- "Freedom on the Wallaby" autorstwa Henry'ego Lawsona
- "The Sick Stockrider" Adama Lindsaya Gordona
- "Waltzing Matilda" Banjo Patersona
Współcześni pisarze i piosenkarze:
- Kiedy deszcz potyka się w lipcu przez Slim Dusty
- Leave Him in the Longyard autorstwa Kelly Dixon (wersje Slim Dusty i Lee Kernaghan)
- Hotel Three Rivers autorstwa Stana Costera (wersje: Slim Dusty i John Williamson)
- "Ballada Camooweal" śpiewana przez Slim Dusty'ego
- Największe rozczarowanie Joy McKean (śpiewane przez Slim Dusty'ego i Troya Cassar-Daleya)
- Mallee Boy autorstwa Johna Williamsona
- Diamantina Drover autorstwa Johna Williamsona
ballady krzewiaste
- Buddy Williams (1918-1986)
- Lex Banning (1921-1965)
- Barbara Baynton (1857-1929)
- Barcroft Boake (1866-1892)
- David Campbell
- Stan Coster (1930-1997)
- C. J. Dennis (1876-1938)
- Slim Dusty (1927-2003)
- Edward Dyson
- Warren Fahey
- John Farrell (1851-1904)
- Geoffrey Lehmann
- Jack Graydon (1999-)
- Adam Lindsay Gordon (1833-1870)
- Lindsay Hammond (1952-)
- Edward Harrington (1896-1966)
- Clive James
- Henry Kendall (1839-1882)
- Henry Lawson (1867-1922)
- Dorothea Mackellar
- Francis MacNamara
- James McAuley
- Breaker Morant (1864-1902)
- John Shaw Neilson (1872-1942)
- Gordon Parsons (1926-1990)
- Banjo Paterson (1864-1941)
- Dziekan Perrett
- William Henry Ogilvie (1869-1963)
- Jack O'Hagan (1898-1987)
- Raymond Rose (1936-2010)
- Kenneth Slessor
- Shirley Thoms
- John Williamson (ur. 1945 r.)
- Francis Webb
Kolekcjonerzy pieśni buszowych
- John Manifold (ballada i kolektor)
- John Meredith
- Les Murray
- Banjo Paterson
- Bill Scott (autor) (balladeer i kolekcjoner)
Lawson
Patterson
Powiązane strony
- Literatura australijska
Pytania i odpowiedzi
P: Co to jest ballada krzaczasta?
A: Ballada o buszu to styl poezji i muzyki ludowej, który przedstawia życie, charakter i scenerię australijskiego buszu.
P: Jaka jest struktura rymów w balladach buszu?
O: Ballady buszowe mają zazwyczaj prostą strukturę rymów.
P: Jakie tematy poruszają ballady buszu?
A: Ballady buszowe zazwyczaj opowiadają o akcji i przygodzie, o buszowaniu, pędzeniu, suszach, powodziach, życiu na granicy i relacjach między rdzennymi i nie rdzennymi Australijczykami.
P: Kto pierwotnie tworzył ballady buszowe?
O: Pierwsze ballady były tworzone przez brytyjskich i irlandzkich osadników i skazańców, którzy przywieźli ze sobą muzykę ludową swoich ojczyzn.
P: Jak z czasem ewoluowały ballady buszowe?
O: Bush ballads z biegiem lat rozwinęły się w niepowtarzalny styl, który stał się bardzo popularny pod koniec XIX i na początku XX wieku.
P: Jakie wartości promowały ballady buszowe i związane z nimi media we wczesnej Australii?
O: Poprzez poezję buszu, gazety i czasopisma, takie jak The Bulletin, promowały koleżeństwo, egalitaryzm, antyautorytaryzm i troskę o "bitników" jako idealne wartości australijskie.
P: Czy ballady buszu są nadal popularne w dzisiejszych czasach?
O: Ballady buszu nie są tak popularne w dzisiejszych czasach, ale wiersze napisane do czasów Federacji są nadal jednymi z najbardziej znanych i lubianych wierszy w Australii. W całym kraju można znaleźć kluby i festiwale poświęcone poezji buszu, a tradycja ta jest kontynuowana w australijskiej muzyce country.
Przeszukaj encyklopedię