Komisja Brundtland została powołana przez Organizację Narodów Zjednoczonych w 1983 r. w celu zastanowienia się nad sposobami ratowania środowiska człowieka i zasobów naturalnych oraz zapobiegania pogarszaniu się rozwoju gospodarczego i społecznego.

Zgromadzenie Ogólne ONZ uznało, że problemy środowiskowe mają charakter globalny i ustaliło, że we wspólnym interesie wszystkich narodów leży ustanowienie polityki zrównoważonego rozwoju.

Definicja i główny raport

Komisja, oficjalnie nazwana World Commission on Environment and Development (WCED), była przewodzona przez norweską premier Gro Harlem Brundtland. Jej najbardziej znanym efektem jest raport z 1987 r. zatytułowany „Nasza wspólna przyszłość” (ang. Our Common Future), który wprowadził najczęściej cytowaną definicję zrównoważonego rozwoju:

„Rozwój, który zaspokaja potrzeby teraźniejszości bez uszczerbku dla możliwości przyszłych pokoleń do zaspokajania własnych potrzeb.”

Główne wnioski i rekomendacje

  • Połączenie kwestii środowiskowych z polityką rozwojową — środowisko nie może być traktowane jako problem odrębny od rozwoju gospodarczego i społecznego.
  • Konieczność walki z ubóstwem jako warunku osiągnięcia zrównoważonego rozwoju.
  • Ochrona zasobów naturalnych i zwiększenie efektywności ich wykorzystania.
  • Międzynarodowa współpraca technologiczna i finansowa, w tym transfer technologii do krajów rozwijających się.
  • Włączenie społeczeństwa obywatelskiego, lokalnych społeczności i sektora prywatnego w procesy decyzyjne.

Wpływ na politykę i praktykę

Komisja Brundtland miała istotny wpływ na kształt międzynarodowej i krajowej polityki środowiskowej:

  • Raport stał się podstawą do zwołania Konferencji Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska i Rozwoju (UNCED) w Rio de Janeiro w 1992 r., znanej jako Szczyt Ziemi, na którym przyjęto m.in. Agenda 21.
  • Wpłynęła na tworzenie ramowych konwencji międzynarodowych (np. Konwencja klimatyczna, Konwencja o różnorodności biologicznej) oraz na polityki sektorowe dotyczące energetyki, gospodarki wodnej, leśnictwa i planowania przestrzennego.
  • Przyczyniła się do szerokiego wdrożenia narzędzi planistycznych i oceny (np. ocena oddziaływania na środowisko — EIA, strategiczna ocena oddziaływania — SEA).
  • Zainspirowała powstanie krajowych strategii zrównoważonego rozwoju oraz integrację wymiaru środowiskowego w politykach gospodarczych i społecznych.
  • Wpłynęła na praktyki biznesowe — większe zainteresowanie odpowiedzialnością korporacyjną, raportowaniem środowiskowym i inwestycjami w technologie niskoemisyjne.

Znaczenie i krytyka

Komisja Brundtland znacząco przyczyniła się do ukształtowania współczesnego dyskursu o zrównoważonym rozwoju i była punktem wyjścia dla późniejszych inicjatyw, w tym Celów Zrównoważonego Rozwoju (SDG) przyjętych przez ONZ w 2015 r. Jednak raport i koncept napotkały też krytykę:

  • Niektórzy krytycy zwracali uwagę na ogólnikowość definicji i brak jasnych mechanizmów wdrożeniowych.
  • Wskazywano na sprzeczność między postulatem rozwoju gospodarczego a koniecznością ograniczenia wykorzystania zasobów — debata o „degrowth” vs. zrównoważony wzrost.
  • Problemy z implementacją zależały od politycznej woli, zasobów i nierówności między krajami rozwiniętymi a rozwijającymi się.

Dziedzictwo

Pomimo ograniczeń, dziedzictwo Komisji Brundtland jest trwałe: położyła ona podwaliny pod integracyjne podejście do środowiska i rozwoju, które nadal wpływa na polityki międzynarodowe, krajowe oraz praktyki biznesowe. Jej definicja zrównoważonego rozwoju pozostaje kluczowym punktem odniesienia w dyskusjach o przyszłości planety i społeczeństw.