Terry Edward Branstad (ur. 17 listopada 1946) jest amerykańskim politykiem Republikańskim, który pełnił ważne funkcje zarówno na szczeblu stanowym, jak i międzynarodowym. Był 39. gubernatorem stanu Iowa w latach 1983–1999 oraz ponownie 42. gubernatorem od 14 stycznia 2011 r. do rezygnacji 24 maja 2017 r. W okresie od 24 maja 2017 r. do 4 października 2020 r. pełnił funkcję Ambasadora Stanów Zjednoczonych w Chinach. W latach 2003–2009 był rektorem (prezydentem) Des Moines University. Dzięki łącznemu okresowi sprawowania urzędu gubernatora Branstad jest najdłużej urzędującym gubernatorem w historii stanu Iowa i jednocześnie najdłużej służącym gubernatorem w historii Stanów Zjednoczonych.

Wczesna kariera i życie prywatne

Branstad pochodzi z Iowa i związał swoją karierę z życiem publicznym tego stanu. Przed objęciem urzędu gubernatora piastował funkcje w lokalnej administracji i instytucjach publicznych oraz związany był ze środowiskiem akademickim (w tym kierownictwem Des Moines University). Jest członkiem Partii Republikańskiej. Prywatnie jest mężem Christine Branstad; ma rodzinę i jest aktywny w środowisku lokalnym.

Kariera polityczna i wybory 2010

W 2010 roku Branstad powrócił do wyścigu o fotel gubernatora i wygrał trójstronne wybory parlamentarne, w których kandydował. W wyborach parlamentarnych 2 listopada 2010 r. startował przeciwko ówczesnemu gubernatorowi Chetowi Culverowi (z Partii Demokratycznej) oraz kilku kandydatom niezależnym i trzecim. W głosowaniu powszechnym zwyciężył, zdobywając 52,9% głosów wobec 43,1% dla Culvera.

Wcześniej w 2010 roku Branstad odniósł także zwycięstwo w prawyborach republikańskich, zdobywając 50,4% głosów i wyprzedzając kolejnego kandydata o 9,5%.

Rządy jako gubernator

W swoich kadencjach Branstad kładł nacisk na kwestie gospodarcze, tworzenie miejsc pracy, stabilność budżetu stanowego, reformy edukacji oraz przyciąganie inwestycji i wspieranie rolnictwa — jednego z kluczowych sektorów gospodarki Iowy. Jego długie sprawowanie urzędu (po powrocie do stanowiska w 2011 r.) zaowocowało znaczącym wpływem na politykę stanu oraz konsolidacją pozycji Partii Republikańskiej w lokalnej administracji.

14 grudnia 2015 roku Branstad stał się najdłużej urzędującym gubernatorem w historii Ameryki, bijąc dotychczasowe rekordy długości służby gubernatorskiej w USA.

Ambasador w Chinach

W grudniu 2016 r. Branstad został nominowany przez prezydenta elekta Stanów Zjednoczonych Donalda Trumpa na stanowisko Ambasadora USA w Chinach. Kandydaturę potwierdził Senat 22 maja 2017 r., a Branstad objął urząd 24 maja 2017 r. W swojej pracy dyplomatycznej podkreślał znaczenie relacji handlowych i rolniczych między Stanami Zjednoczonymi a Chinami oraz dążył do utrzymania kanałów komunikacji w czasie rosnących napięć bilateralnych. Jego nominacja zwróciła uwagę ze względu na długoletnie kontakty Branstada z chińskimi delegacjami i — pośrednio — z obecnymi władzami Chin.

Branstad zrezygnował ze stanowiska ambasadora 4 października 2020 r., co było podyktowane decyzją o powrocie do kraju w okresie przedwyborczym; po jego odejściu placówką kierowały osoby pełniące obowiązki chargé d’affaires do powołania następnego ambasadora.

Ocena i znaczenie

  • Najdłuższy gubernator w historii USA — rekord długości urzędowania jest jednym z najważniejszych elementów jego biografii politycznej.
  • Pośrednik w relacjach handlowych — jako gubernator i jako ambasador Branstad koncentrował się na kwestiach handlu rolnego i inwestycji, które są kluczowe dla Iowy i ogólnie dla interesów amerykańskich.
  • Krytyka i kontrowersje — jak wielu długo urzędujących polityków, Branstad spotykał się zarówno z uznaniem, jak i krytyką — dotyczącą m.in. decyzji politycznych na szczeblu stanowym oraz roli, jaką odegrał w relacjach z Chinami.

Podsumowanie

Terry Branstad to postać o długiej i wpływowej karierze w polityce stanu Iowa oraz w dyplomacji amerykańskiej. Jego wieloletnie rządy w Iowa, powrót na stanowisko gubernatora po latach oraz późniejsze pełnienie funkcji ambasadora w Pekinie sprawiły, że jest on jednym z bardziej rozpoznawalnych polityków związków stanowych w nowoczesnej historii USA.