Ludwik I Holenderski (1779–1846) — brat Napoleona, król Holandii

Ludwik I Holenderski (1779–1846) — brat Napoleona, król Holandii 1806–1810. Życiorys, kampanie włoska i egipska, konflikt z Napoleonem i późniejsza abdykacja.

Ludwik I Holenderski (Lodewijk Napoleon po holendersku) (1778–1846) był młodszym bratem Napoleona Bonaparte, który uczynił go królem Królestwa Holandii w 1806 roku. Służył z bratem w kampanii włoskiej w latach 1796–97 i w Egipcie w latach 1798–99. W 1806 r. Napoleon mianował go królem Holandii. Gdy Ludwik nie zgadzał się z jego polityką, Napoleon wysłał wojska przeciwko Holandii. Ludwik abdykował w 1810 r. i przez większość życia mieszkał we Włoszech.

Młodość i rodzina

Ludwik Bonaparte urodził się na Korsyce w rodzinie Bonaparte — był jednym z młodszych braci Napoleona. W 1802 poślubił Hortensję de Beauharnais, córkę Józefiny (drugiej żony Napoleona). Małżeństwo przyniosło mu kilku synów, w tym Charles‑Louis Napoléon Bonapartea, który później został znany jako Napoleon III. Związek z Hortensją nie należał do szczęśliwych — para oddaliła się od siebie i rozwiodła w 1810 roku.

Panowanie w Holandii (1806–1810)

Po ogłoszeniu Królestwa Holandii Napoleon powołał Ludwika na tron z nadzieją, że będzie lojalnym namiestnikiem i dopilnuje realizacji jego interesów. Ludwik przyjął tron z imieniem Lodewijk I i starał się zdobyć przychylność Holendrów, ucząc się języka niderlandzkiego oraz angażując w sprawy kraju.

W czasie panowania prowadził politykę względnej niezależności wobec Francji. Do jego działań należały m.in.:

• modernizacja administracji i systemu podatkowego,
• wspieranie rozwoju portów i handlu morskiego,
• popieranie oświaty, nauki i sztuki — patronował artystom i instytucjom kulturalnym,
• promowanie języka niderlandzkiego i lokalnej tożsamości w aparacie państwowym.

Tego typu polityka zyskała mu popularność wśród części społeczeństwa, ale jednocześnie naraziła na konflikt z Napoleonem, który oczekiwał pełnego podporządkowania i ściślejszej współpracy przy realizacji blokady kontynentalnej oraz dostarczaniu żołnierzy i środków dla potrzeb Francji.

Konflikt z Napoleonem i abdykacja

Różnice między braćmi narastały — Ludwik odmawiał podporządkowania interesów Holandii na rzecz wyłącznie francuskich wymogów, sprzeciwiał się m.in. zbyt ciężkim kontrybucjom i poborom. W rezultacie Napoleon zdecydował się na stanowcze posunięcie: w 1810 r. siły francuskie wkroczyły do Holandii, a terytorium zostało w praktyce zaanektowane przez Cesarstwo Francuskie. Ludwik abdykował i opuścił kraj.

Życie po abdykacji

Po rezygnacji z tronu Ludwik osiedlił się we Włoszech, gdzie spędził większość pozostałego życia. Mieszkał m.in. w Rzymie i we Florencji; w prywatnym życiu oddał się sprawom rodzinnym i artystycznym. Choć nie odzyskał władzy, utrzymywał kontakty z członkami rodziny Bonaparte i środowiskami europejskiej emigracji politycznej.

Śmierć i dziedzictwo

Ludwik zmarł w 1846 roku. Jego królestwo — choć krótkotrwałe — pozostawiło ślady w dziejach Holandii: wprowadzane przez niego reformy administracyjne, inwestycje infrastrukturalne i patronat kultury przyczyniły się do modernizacji kraju. W pamięci Holendrów Ludwik często jest przedstawiany jako monarcha, który starał się służyć interesom kraju, a nie jedynie realizować cele Napoleona. Wielką historyczną ironią jest fakt, że jego syn Charles‑Louis Napoléon Bonaparte kilka dekad później stał się cesarzem Francuzów jako Napoleon III.

Ocena historyczna

Historycy różnie oceniają postać Ludwika: jedni podkreślają jego wysiłki dla rozwoju Holandii i próbę zbudowania narodowej legitymacji, inni zwracają uwagę na ograniczenia wynikające z pochodzenia i zależności od Napoleona. Ogólnie jednak wielu badaczy uważa, że Ludwik — wbrew oczekiwaniom brata — wykazał się autentycznym zaangażowaniem w sprawy powierzonych mu ziem.

Król Holandii

Napoleon uczynił go 5 czerwca 1806 r. królem Holandii. Poważnie traktował swoje obowiązki królewskie, nazywając się Koning Lodewijk I (przyjmując holenderską formę swojego imienia). Starał się mówić w języku holenderskim i starał się być odpowiedzialnym, niezależnym władcą Holandii. Jego próba mówienia w tym języku przyniosła mu pewien szacunek ze strony poddanych. Ogłosił, że jest Holendrem i zrzekł się obywatelstwa francuskiego. Zmusił również swój dwór i ministrów (w większości dostarczonych przez Napoleona) do mówienia wyłącznie w języku niderlandzkim, co było zbyt trudne dla jego żony Hortensji, która odrzuciła jego prośbę. Za jego panowania wydarzyły się dwie wielkie tragedie: eksplozja statku wypełnionego prochem strzelniczym w sercu miasta Lejdy w 1807 r. i wielka powódź w 1809 r. W obu przypadkach Ludwik osobiście i skutecznie nadzorował lokalne akcje ratunkowe, dzięki czemu zyskał przydomek Ludwika Dobrego.

Jego panowanie w Holandii trwało krótko z powodu kłótni z bratem. Napoleon I potrzebował holenderskich żołnierzy do swojej inwazji na Rosję. Ludwik odmówił, Napoleon nie pomógł w obronie królestwa, a Brytyjczycy dokonali inwazji. Napoleon zasugerował, że Ludwik powinien abdykować, ale ten odmówił. Napoleon usunął Ludwika z tronu holenderskiego i 1 lipca 1810 r. przejął władzę nad całym Królestwem Holandii.

Po odebraniu mu królestwa, Ludwik pozostał w Holandii przez prawie trzy lata i zajął się pisaniem i poezją. Po katastrofalnej kampanii rosyjskiej Ludwik napisał do Napoleona z prośbą o przywrócenie go na tron holenderski. Napoleon odmówił i Ludwik powrócił do Francji w 1813 roku.

Trzy dni po niszczycielskiej eksplozji statku prochowego 12 stycznia 1807 r. w holenderskim mieście Lejda.

Szukaj według litery