George Grenville (14 października 1712–13 listopada 1770) był brytyjskim politykiem i premierem Wielkiej Brytanii (pierwszy lord skarbu i kanclerz skarbu) w latach 1763–1765. Należał do partii Whig. Był jednym z nielicznych premierów, którzy nigdy nie otrzymali tytułu szlacheckiego.

Wczesne życie i wykształcenie

Urodził się jako drugi syn Richarda Grenville'a i Hester Temple; jego starszym bratem był Richard Grenville-Temple. Kształcił się w Eton College, a następnie w Christ Church w Oksfordzie. Wstąpił do Parlamentu w 1741 roku jako poseł do Buckingham i reprezentował ten okręg aż do swojej śmierci w 1770 roku.

Kariera polityczna i urzędy

Grenville stopniowo piął się po szczeblach rządu. Jako skarbnik marynarki wojennej (Treasurer of the Navy) w 1758 roku wprowadził reformy mające na celu sprawiedliwsze i bardziej przejrzyste wypłacanie żołdu i innych należności marynarzom. Pozostał na stanowisku w 1761 roku, kiedy William Pitt zrezygnował, i w administracji Lorda Bute'a pełnił funkcję lidera Izby Gmin.

W maju 1762 roku objął urząd sekretarza stanu w Departamencie Północnym, w październiku został pierwszym lordem Admiralicji, a w kwietniu 1763 roku został pierwszym lordem skarbu i kanclerzem skarbu — funkcjami, które łączyły się z rolą szefa rządu (premiera) w tamtym okresie.

Polityka wewnętrzna i kolonie

Rząd Grenville'a próbował wprowadzić politykę fiskalną ograniczającą deficyt i zapewniającą środki na utrzymanie stacjonujących w Ameryce żołnierzy po wojnie siedmioletniej. W tym celu jego administracja wprowadziła kilka ustaw podatkowych i regulacji handlowych, w tym Sugar Act (1764) oraz znaną jako Amerykańska Ustawa Pieczęciowa (Stamp Act) z 1765 roku. Ustawy te miały na celu zwiększenie dochodów z kolonii, lecz spotkały się z silnym sprzeciwem kolonistów i doprowadziły do ostrego kryzysu politycznego w relacjach między koloniami amerykańskimi a Wielką Brytanią, co ostatecznie przyczyniło się do wybuchu rewolucyjnej wojny amerykańskiej kilkanaście lat później.

Rząd Grenville'a nadzorował także ściganie Johna Wilkesa za publikacje uznane przez władze za bluźniercze i buntownicze — sprawa Wilkesa wywołała szeroką debatę na temat wolności prasy, stosowania tzw. general warrants oraz praw posłów i obywateli.

Styl rządzenia i krytyka

Grenville był uważany za człowieka uczciwego, pracowitego i skrupulatnego w sprawach finansów państwa, lecz zarazem za polityka sztywnego, pozbawionego taktu i niewprawnego w delikatnych negocjacjach politycznych. Jego maniera i brak wyczucia w obchodzeniu się z osobami na dworze i w Izbie spowodowały, że stracił poparcie niektórych wpływowych postaci.

Podczas debaty nad ustawą o cydrze w 1763 roku Grenville miał być kilkakrotnie proszony, by wskazał „gdzie” nałożyć nowy podatek, jeśli nie na cydrę. W odpowiedzi Pitt zagwizdał popularną melodię Gentle Shepherd, powiedz mi gdzie, co rozbawiło Izbę i przylgnęło do Grenville'a przezwisko „gentle pasterz”. Anektowane do tej anegdoty, określenie miało podkreślić jego brak wprawy w debatowaniu i kontaktach politycznych.

Konflikt z królem i koniec kariery

Przez pewien czas Grenville cieszył się poparciem króla Jerzego III, lecz z biegiem czasu relacje się pogorszyły. Król zaczął postrzegać premiera jako próbę instrumentalnego używania korony i ostatecznie poparł zmianę rządu. W 1765 roku Lord Rockingham został powołany na nowego premiera, a Grenville stracił stanowisko i już nigdy nie powrócił do pełnienia urzędu premiera.

Życie prywatne i dziedzictwo

W 1749 roku Grenville poślubił Elizabeth Wyndham (przed 1731–5 grudnia 1769), córkę sir Williama Wyndhama. Mieli siedmioro dzieci. Najsłynniejszym z potomków był ich syn William Grenville, który również wszedł do polityki i później został premierem (w latach 1806–1807) oraz otrzymał tytuł arystokratyczny.

George Grenville zmarł 13 listopada 1770 roku. Jego rządy pozostawiły trwały ślad w historii imperium brytyjskiego jako moment zaostrzenia polityki podatkowej wobec kolonii amerykańskich oraz jako przykład rządu zdecydowanego w sprawach finansów publicznych, lecz słabego w politycznych kompromisach. Jego postać ocenia się ambiwalentnie: z jednej strony kompetentny i skrupulatny administrator, z drugiej — polityk, którego brak taktu i elastyczności przyczynił się do upadku kariery.