George Grenville — życiorys premiera Wielkiej Brytanii (1712–1770)
George Grenville — życiorys premiera Wielkiej Brytanii (1712–1770): kariera polityczna, reformy, spór z Jerzym III i wpływ na początki rewolucji amerykańskiej.
George Grenville (14 października 1712–13 listopada 1770) był brytyjskim politykiem i premierem Wielkiej Brytanii (pierwszy lord skarbu i kanclerz skarbu) w latach 1763–1765. Należał do partii Whig. Był jednym z nielicznych premierów, którzy nigdy nie otrzymali tytułu szlacheckiego.
Wczesne życie i wykształcenie
Urodził się jako drugi syn Richarda Grenville'a i Hester Temple; jego starszym bratem był Richard Grenville-Temple. Kształcił się w Eton College, a następnie w Christ Church w Oksfordzie. Wstąpił do Parlamentu w 1741 roku jako poseł do Buckingham i reprezentował ten okręg aż do swojej śmierci w 1770 roku.
Kariera polityczna i urzędy
Grenville stopniowo piął się po szczeblach rządu. Jako skarbnik marynarki wojennej (Treasurer of the Navy) w 1758 roku wprowadził reformy mające na celu sprawiedliwsze i bardziej przejrzyste wypłacanie żołdu i innych należności marynarzom. Pozostał na stanowisku w 1761 roku, kiedy William Pitt zrezygnował, i w administracji Lorda Bute'a pełnił funkcję lidera Izby Gmin.
W maju 1762 roku objął urząd sekretarza stanu w Departamencie Północnym, w październiku został pierwszym lordem Admiralicji, a w kwietniu 1763 roku został pierwszym lordem skarbu i kanclerzem skarbu — funkcjami, które łączyły się z rolą szefa rządu (premiera) w tamtym okresie.
Polityka wewnętrzna i kolonie
Rząd Grenville'a próbował wprowadzić politykę fiskalną ograniczającą deficyt i zapewniającą środki na utrzymanie stacjonujących w Ameryce żołnierzy po wojnie siedmioletniej. W tym celu jego administracja wprowadziła kilka ustaw podatkowych i regulacji handlowych, w tym Sugar Act (1764) oraz znaną jako Amerykańska Ustawa Pieczęciowa (Stamp Act) z 1765 roku. Ustawy te miały na celu zwiększenie dochodów z kolonii, lecz spotkały się z silnym sprzeciwem kolonistów i doprowadziły do ostrego kryzysu politycznego w relacjach między koloniami amerykańskimi a Wielką Brytanią, co ostatecznie przyczyniło się do wybuchu rewolucyjnej wojny amerykańskiej kilkanaście lat później.
Rząd Grenville'a nadzorował także ściganie Johna Wilkesa za publikacje uznane przez władze za bluźniercze i buntownicze — sprawa Wilkesa wywołała szeroką debatę na temat wolności prasy, stosowania tzw. general warrants oraz praw posłów i obywateli.
Styl rządzenia i krytyka
Grenville był uważany za człowieka uczciwego, pracowitego i skrupulatnego w sprawach finansów państwa, lecz zarazem za polityka sztywnego, pozbawionego taktu i niewprawnego w delikatnych negocjacjach politycznych. Jego maniera i brak wyczucia w obchodzeniu się z osobami na dworze i w Izbie spowodowały, że stracił poparcie niektórych wpływowych postaci.
Podczas debaty nad ustawą o cydrze w 1763 roku Grenville miał być kilkakrotnie proszony, by wskazał „gdzie” nałożyć nowy podatek, jeśli nie na cydrę. W odpowiedzi Pitt zagwizdał popularną melodię Gentle Shepherd, powiedz mi gdzie, co rozbawiło Izbę i przylgnęło do Grenville'a przezwisko „gentle pasterz”. Anektowane do tej anegdoty, określenie miało podkreślić jego brak wprawy w debatowaniu i kontaktach politycznych.
Konflikt z królem i koniec kariery
Przez pewien czas Grenville cieszył się poparciem króla Jerzego III, lecz z biegiem czasu relacje się pogorszyły. Król zaczął postrzegać premiera jako próbę instrumentalnego używania korony i ostatecznie poparł zmianę rządu. W 1765 roku Lord Rockingham został powołany na nowego premiera, a Grenville stracił stanowisko i już nigdy nie powrócił do pełnienia urzędu premiera.
Życie prywatne i dziedzictwo
W 1749 roku Grenville poślubił Elizabeth Wyndham (przed 1731–5 grudnia 1769), córkę sir Williama Wyndhama. Mieli siedmioro dzieci. Najsłynniejszym z potomków był ich syn William Grenville, który również wszedł do polityki i później został premierem (w latach 1806–1807) oraz otrzymał tytuł arystokratyczny.
George Grenville zmarł 13 listopada 1770 roku. Jego rządy pozostawiły trwały ślad w historii imperium brytyjskiego jako moment zaostrzenia polityki podatkowej wobec kolonii amerykańskich oraz jako przykład rządu zdecydowanego w sprawach finansów publicznych, lecz słabego w politycznych kompromisach. Jego postać ocenia się ambiwalentnie: z jednej strony kompetentny i skrupulatny administrator, z drugiej — polityk, którego brak taktu i elastyczności przyczynił się do upadku kariery.
Pytania i odpowiedzi
P: Kim był George Grenville?
O: George Grenville był brytyjskim politykiem, który w latach 1763-1765 pełnił funkcję premiera Wielkiej Brytanii. Był członkiem Partii Whig i jednym z niewielu premierów, którzy nigdy nie otrzymali tytułu szlacheckiego.
P: Jakie otrzymał wykształcenie?
O: George Grenville uczęszczał do Eton College i Christ Church College w Oksfordzie.
P: Kiedy wszedł do Parlamentu?
O: George Grenville wszedł do parlamentu w 1741 roku jako poseł do Buckingham i reprezentował Buckingham aż do śmierci.
P: Jaką ustawę wprowadził będąc skarbnikiem marynarki?
O: Będąc skarbnikiem marynarki wojennej w 1758 roku, George Grenville wprowadził i przeprowadził ustawę, która ustanowiła bardziej sprawiedliwy system wypłacania wynagrodzeń marynarzom.
P: Co doprowadziło do nieporozumień między koloniami amerykańskimi a Wielką Brytanią w czasie, gdy był premierem?
O: W okresie sprawowania funkcji premiera rząd George'a Grenville'a nadzorował uchwalenie amerykańskiej ustawy o znaczkach (Stamp Act) w 1765 r., co doprowadziło do sporów między koloniami amerykańskimi a Wielką Brytanią, które ostatecznie doprowadziły do wybuchu amerykańskiej wojny rewolucyjnej.
P: Co czuł król Jerzy III, gdy został premierem?
O: Król Jerzy III zaczął uważać, że premier Grenville wykorzystuje go jako marionetkę, więc przekonał Rockinghama, aby został nowym premierem. W rezultacie Grenville już nigdy nie piastował żadnego urzędu.
P: Jak zareagował Pitt, gdy w 1763 roku debatował z nim nad ustawą o cydrze?
O: Podczas debaty nad ustawą o jabłeczniku w 1763 r. Pitt zagwizdał fragment popularnej melodii "Gentle Shepherd", gdy Grenville wciąż pytał, na co mają nałożyć nowe podatki, jeśli nie na jabłecznik - to rozśmieszyło wszystkich w Izbie.
Przeszukaj encyklopedię