Rok Trzech Cesarzy (1888) — przełomowy rok w historii Niemiec

Rok Trzech Cesarzy 1888 — przełomowy rok w historii Niemiec: śmierć dwóch cesarzy, krótkie panowanie Fryderyka III i początek ery Wilhelma II.

Rok Trzech Cesarzy (po niemiecku: Dreikaiserjahr — niemiecki) odnosi się do roku 1888 w dziejach Cesarstwa Niemieckiego. Nazwa wywodzi się zarówno z faktu, że w ciągu jednego roku na tronie pojawiło się trzech kolejnych władców, jak i z ciekawostki cyfrowej — rok 1888 zawiera trzy „8”. W Polsce i w Niemczech popularna jest mnemotechnika "drei Achten, drei Kaiser" — trzy ósemki, trzech cesarzy (mnemotechniki).

Krótki przebieg wydarzeń

W 1888 roku zmarło dwóch panujących cesarzy, wskutek czego w ciągu kilku miesięcy na tron wstąpili trzej kolejni władcy:

• Wilhelm I — zmarł 9 marca 1888 r. (był cesarzem od 18 stycznia 1871 r.).
• Fryderyk III — syn Wilhelma I; panował od 9 marca do 15 czerwca 1888 r. (okres rządów trwający 99 dni). Był znany z liberalnych przekonań i z małżeństwa z księżniczką Wiktorią, córką brytyjskiej królowej Wiktorii.
• Wilhelm II — objął tron 15 czerwca 1888 r. i pozostał cesarzem aż do abdykacji w listopadzie 1918 r.

Znaczenie polityczne i społeczne

Chociaż panowanie Fryderyka III było krótkie, Rok Trzech Cesarzy miał długofalowe konsekwencje:

• Fryderyk III, ze swoimi liberalnymi zapatrywaniami i kontaktem z brytyjską rodziną królewską, mógłby zapoczątkować łagodniejsze kursy polityczne i ograniczyć wpływy konserwatywnego otoczenia dworskiego. Jego przedwczesna śmierć uniemożliwiła jednak realizację tych planów.
• Wstąpienie Wilhelma II oznaczało zwrot w stronę silniejszej roli monarchy i bardziej ekspansywnej polityki zagranicznej (m.in. rozwój floty, polityka kolonialna i koncepcja Weltpolitik), co w kolejnych dekadach miało wpływ na zaostrzenie rywalizacji międzynarodowej w Europie.
• Zmiana osoby panującej przyczyniła się także do przewartościowania relacji z kanclerzem Ottonem von Bismarckiem; ostatecznie konflikt ten doprowadził do dymisji Bismarcka w 1890 r.

Rok 1888 w kontekście historii niemieckiej

Cesarstwo Niemieckie powstało w 1871 r. po zjednoczeniu pod przewodnictwem Prus; cesarz (Kaiser) był jednocześnie królem Prus. Rok 1888 jest traktowany jako moment przełomowy nie tyle ze względu na same daty, ile dlatego, że szybka zmiana kolejnych najwyższych władz państwowych otworzyła drogę do nowego stylu rządzenia i do politycznych decyzji, które ukształtowały politykę niemiecką na przełomie XIX i XX wieku.

Pamięć historyczna

Nazwa „Rok Trzech Cesarzy” (po niemiecku Dreikaiserjahr) oraz prosta mnemotechnika "drei Achten, drei Kaiser" zachowały się w pamięci zbiorowej jako łatwy sposób zapamiętania tej wyjątkowej sekwencji wydarzeń. W literaturze historycznej i popularnej Rok Trzech Cesarzy często pojawia się jako ilustracja tego, jak osobiste losy władców mogą wpływać na bieg dziejów państwa.

Warto pamiętać, że choć formalnym efektem 1888 r. była jedynie zmiana osób na tronie, praktyczne skutki tej zmiany — zwłaszcza polityka zagraniczna i rozwój instytucji w okresie panowania Wilhelma II — miały dalekosiężny wpływ na historię Europy w pierwszej połowie XX wieku. Z drugiej strony krótki, zapowiedziany liberalny kurs Fryderyka III pozostaje jednym z najczęściej rozważanych „co by było gdyby” w niemieckiej historiografii.

Trzej cesarze, którzy rządzili Niemcami w tym roku to Wilhelm I, Fryderyk III i Wilhelm II. Do dziś w Niemczech używa się mnemotechniki "drei Achten, drei Kaiser", aby zapamiętać, który to był rok. Rok ten pozostaje jednym z bardziej pamiętnych symboli przemian w Cesarstwie Niemieckim.

Szukaj według litery