William Blake (28 listopada 1757 - 12 sierpnia 1827) był angielskim poetą, wizjonerem, malarzem i grafikiem. Urodził się w Londynie i tam też zmarł.

Za życia nie był zbyt dobrze znany. Dziś twórczość Blake'a uważana jest za ważną w historii zarówno poezji, jak i sztuk wizualnych. Pierwszy zbiór wierszy Blake'a, Poetical Sketches, został wydrukowany około 1783 roku. Jego najsłynniejszy wiersz "And did those feet in ancienttime" został, ponad 100 lat później, przełożony na muzykę przez Huberta Parry'ego. Hymn ten nosi tytuł "Jerusalem".

Blake zajął 38. miejsce w plebiscycie 100 największych Brytyjczyków zorganizowanym przez BBC w 2002 roku.

Życie i wykształcenie

William Blake urodził się w rodzinie rzemieślniczej w Londynie. Jako kilkunastoletni chłopiec rozpoczął naukę u rytownika Jamesa Basire'a, co dało mu solidne rzemiosło graficzne i umiejętność pracy z metalem i deską do druku. W 1781 roku poślubił Catherine Boucher — osoba ta odegrała ważną rolę w jego życiu i pracy, pomagając przy kolorowaniu i oprawie książek. Blake nie miał typowej kariery akademickiej; większość wiedzy i języka symbolicznego kształtował samodzielnie, często inspirując się własnymi wizjami religijnymi i literackimi.

Twórczość i techniki

Blake łączył poezję z obrazem — sam projektował, rytował i kolorował swoje książki. Najbardziej znany jest z opracowania własnej metody drukarskiej zwanej illuminated printing (tłumaczonej czasem jako „druk iluminowany” lub „rytowanie światła”), w której tekst i ilustracje były wykonane równocześnie na miedzianych płytach, a następnie odciskane i kolorowane ręcznie. Dzięki temu każdy egzemplarz miał indywidualny charakter. Jako grafik stosował też techniki akwaforty i mezzotinty, a w malarstwie używał akwareli i tempery.

Tematy i wizje

Główne motywy w twórczości Blake'a to walka między niewinnością a doświadczeniem, krytyka uprzemysłowienia i zniewolenia człowieka, indywidualna wolność duchowa oraz obrazowe, często skomplikowane systemy mitologiczne stwarzane przez poetę. Blake był krytyczny wobec instytucji religijnych i społecznych, lecz równocześnie głęboko religijny — jego religijność miała charakter wizjonerski i indywidualny. Wielokrotnie opisywał przeżycia mistyczne: twierdził, że od dzieciństwa doznawał wizji aniołów i duchów.

Najważniejsze dzieła

  • Poetical Sketches (ok. 1783) — pierwszy zbiór utworów.
  • Songs of Innocence (1789) i Songs of Experience (1794) — para wydawnicza ukazująca kontrast między niewinnością a doświadczeniem; zawierają m.in. utwory "The Lamb" i "The Tyger".
  • The Marriage of Heaven and Hell (1790–1793) — dzieło prozatorsko-poetyckie o charakterze proroczym i satyrycznym, krytykujące konwencjonalne moralizowanie.
  • Jerusalem The Emanation of the Giant Albion (1804–1820) oraz Milton a Poem — większe, ilustrowane poematy prorocze z rozwiniętym systemem symboli i mitologii osobistej.

Wpływ i recepcja

Za życia Blake był w znacznej mierze niedoceniany: jego oryginalność, ekscentryczne poglądy i nietypowa forma publikacji utrudniały szersze uznanie. Dopiero w XIX i XX wieku zyskał status jednego z poprzedników romantyzmu i wizjonerskich tradycji modernistycznych. Wielu późniejszych artystów, poetów i krytyków doceniło jego odwagę formalną i głębię symboliczną. Fragment jego wiersza stał się narodowym hymnem kulturalnym Anglii w postaci melodii skomponowanej przez Huberta Parry'ego — "And did those feet in ancienttime" znane jako "Jerusalem".

Ciekawostki

  • Blake często pracował samodzielnie przy druku i kolorowaniu swoich książek — dlatego wiele zachowanych egzemplarzy różni się szczegółami.
  • Wzmiankowany przez niego „wizjoner” nie zawsze był rozumiany dosłownie — dla Blake'a wizje były integralną częścią pracy artystycznej i duchowej.
  • Jego popularność w nowoczesnej kulturze wzrosła znacząco w XX wieku; do dziś jest ikoną zarówno literatury, jak i sztuk wizualnych.

Gdzie szukać dalej

Dla czytelników chcących poznać Blake'a polecane są wydania ilustrowanych dzieł (zwłaszcza Songs of Innocence and of Experience oraz The Marriage of Heaven and Hell) oraz opracowania biograficzne i analityczne dotyczące jego technik graficznych i mitologii. Wiele muzeów i bibliotek przechowuje rękopisy i egzemplarze iluminowane, co umożliwia poznanie jego oryginalnej estetyki.