Utatsusaurus (Utatsuzaur) — najwcześniejszy ichtiozaur dolnego triasu
Utatsusaurus (Utatsuzaur) — najwcześniejszy ichtiozaur dolnego triasu; smukły ~3 m, cechy przejściowe między lądowymi przodkami a późniejszymi ichtiozaurami, skamieniałości z Japonii i Kanady.
Utatsusaurus jest najwcześniejszą znaną formą ichtiopterygii. Żył on w najwcześniejszym okresie dolnego triasu, około 250–245 milionów lat temu. Miał prawie 3 metry długości i smukłe, wydłużone ciało.
Odkrycie i zasięg
Nazwa Utatsusaurus została nadana po mieście Utatsu-cho, gdzie znaleziono pierwszy dobrze zachowany okaz. Skamieniałości tego ichtiozaura pochodzą z osadów dolnego triasu prefektury Miyagi w Japonii, a także z zasięgu Kolumbii Brytyjskiej w Kanadzie. Znaleziska te wskazują, że Utatsusaurus zamieszkiwał wczesnotriasowe morza przybrzeżne na szerokim obszarze północnego Pacyfiku.
Budowa i cechy morfologiczne
Utatsusaurus jest jednym z najbardziej prymitywnych (bazowych) typów ichtiozaura i łączy cechy świadczące o przejściowym trybie życia między przodkowymi formami lądowymi a wysoce przystosowanymi morskimi ichtiozaurami. Wyróżnia się:
- Brakiem płetwy grzbietowej — w przeciwieństwie do wielu późniejszych ichtiozaurów.
- Szeroką czaszką i pyskiem, który delikatnie się zwęża; jest mniej krótki i zaokrąglony niż u bardziej zaawansowanych ichtiopterygian.
- Długim, niskim ogonem z płetwą o innym kształcie niż u późniejszych form — wskazuje to na odmienny sposób poruszania się.
- Kończyny stosunkowo mniej przekształcone w płetwy niż u późniejszych ichtiozaurów; nie są tak bardzo skrócone i spłaszczone jak u zaawansowanych gatunków.
Sposób poruszania się
Z budowy ogona i sylwetki wynika, że Utatsusaurus pływał głównie poprzez falowanie całego tułowia (tzw. sposób anguilliformny), machając ciałem węzłowo w prawo i w lewo. To odróżnia go od późniejszych ichtiozaurów, które rozwinęły bardziej efektywny ruch ogonem (carangiformny/thunniformny) oraz smuklejsze, hydrodynamiczne sylwetki do szybkiego pędzenia.
Tryb życia i dieta
Jako wczesny przedstawiciel morskich gadów, Utatsusaurus najprawdopodobniej był drapieżnikiem żywiącym się rybami i mięczakami, które obficie występowały w wczesnotriasowych ekosystemach morskich. Jego zęby i kształt pyska sugerują chwytanie mniejszych, ruchliwych ofiar. Zamieszkiwał płytkie, przybrzeżne wody, w których po wielkim wymieraniu permskim rozwijały się nowe grupy organizmów.
Znaczenie naukowe
Utatsusaurus ma duże znaczenie dla badań nad ewolucją ichtiozaurów, ponieważ reprezentuje wczesny etap przejścia od lądowego stylu życia przodków do w pełni przystosowanego życia morskiego u późniejszych przedstawicieli grupy. Jego cechy „pośrednie” pomagają rekonstruować kolejne etapy adaptacji anatomicznych i sposobów poruszania się w wodzie.
Stan zachowania okazów i historia
Warto odnotować, że trzęsienie ziemi w Tōhoku w 2011 r. i tsunami zniszczyły miejscowe muzeum w regionie odkrycia, jednak na szczęście w czasie katastrofy większość oryginalnych okazów nie znajdowała się w muzeum i ocalały. Odkrycia i dalsze badania skamieniałości pochodzących z Japonii i Kanady wciąż dostarczają ważnych informacji o wczesnej historii ichtiozaurów.
Podsumowanie: Utatsusaurus to kluczowy, prymitywny ichtiozaur dolnego triasu — smukły drapieżnik o długości około 3 m, bez grzbietowej płetwy i z niskim ogonem, który ilustruje wczesne etapy przejścia gadów do życia w morzu.
Skamieniałość Utatsusaurusa w Narodowym Muzeum Przyrody i Nauki, Tokio
Pytania i odpowiedzi
P: Co to jest Utatsusaurus?
O: Utatsusaurus to najwcześniejsza znana forma ichtiopterygii, która żyła w dolnym triasie około 250-245 milionów lat temu.
P: Jak długi był Utatsusaurus?
O: Utatsusaurus miał prawie 3 m długości i smukłe ciało.
P: Gdzie znaleziono pierwsze okazy Utatsusaurus?
O: Pierwsze okazy Utatsusaurus znaleziono w mieście Utatsu-cho.
P: W jakich krajach odkryto skamieniałości Utatusaura?
O: Skamieniałości Utatusaura odkryto zarówno w Japonii, jak i w Kanadzie, a konkretnie w prefekturze Miyagi w Japonii i w Kolumbii Brytyjskiej w Kanadzie.
P: Co sprawia, że jest to jeden z najbardziej prymitywnych rodzajów ichtiozaurów?
O: Posiada cechy przejściowe pomiędzy swoimi przodkami żyjącymi na lądzie a bardziej pochodnymi ichtiozaurami, co czyni go jednym z najbardziej prymitywnych rodzajów ichtiozaurów.
P: Jak pływało to zwierzę w porównaniu z późniejszymi formami?
O: W przeciwieństwie do bardziej zaawansowanych form, nie miało płetwy grzbietowej i miało szeroką czaszkę z pyskiem, który łagodnie się zwężał w porównaniu z bardziej zaokrąglonym pyskiem u późniejszych form. Jego ogon również miał długą, niską płetwę, co sugeruje, że pływał raczej na zasadzie falowania, niż przy użyciu łopatek i ogona, jak to miało miejsce u późniejszych form.
P: Czy podczas trzęsienia ziemi i tsunami w 2011 r. w Tōhoku doszło do zniszczenia lokalnych muzeów?
O: Na szczęście nie doszło do żadnych szkód w lokalnych muzeach, ponieważ okazy nie znajdowały się tam w czasie, gdy w 2011 r. miało miejsce trzęsienie ziemi i tsunami w Tōhoku.
Przeszukaj encyklopedię