Utatsusaurus jest najwcześniejszą znaną formą ichtiopterygii. Żył on w najwcześniejszym okresie dolnego triasu, około 250–245 milionów lat temu. Miał prawie 3 metry długości i smukłe, wydłużone ciało.

Odkrycie i zasięg

Nazwa Utatsusaurus została nadana po mieście Utatsu-cho, gdzie znaleziono pierwszy dobrze zachowany okaz. Skamieniałości tego ichtiozaura pochodzą z osadów dolnego triasu prefektury Miyagi w Japonii, a także z zasięgu Kolumbii Brytyjskiej w Kanadzie. Znaleziska te wskazują, że Utatsusaurus zamieszkiwał wczesnotriasowe morza przybrzeżne na szerokim obszarze północnego Pacyfiku.

Budowa i cechy morfologiczne

Utatsusaurus jest jednym z najbardziej prymitywnych (bazowych) typów ichtiozaura i łączy cechy świadczące o przejściowym trybie życia między przodkowymi formami lądowymi a wysoce przystosowanymi morskimi ichtiozaurami. Wyróżnia się:

  • Brakiem płetwy grzbietowej — w przeciwieństwie do wielu późniejszych ichtiozaurów.
  • Szeroką czaszką i pyskiem, który delikatnie się zwęża; jest mniej krótki i zaokrąglony niż u bardziej zaawansowanych ichtiopterygian.
  • Długim, niskim ogonem z płetwą o innym kształcie niż u późniejszych form — wskazuje to na odmienny sposób poruszania się.
  • Kończyny stosunkowo mniej przekształcone w płetwy niż u późniejszych ichtiozaurów; nie są tak bardzo skrócone i spłaszczone jak u zaawansowanych gatunków.

Sposób poruszania się

Z budowy ogona i sylwetki wynika, że Utatsusaurus pływał głównie poprzez falowanie całego tułowia (tzw. sposób anguilliformny), machając ciałem węzłowo w prawo i w lewo. To odróżnia go od późniejszych ichtiozaurów, które rozwinęły bardziej efektywny ruch ogonem (carangiformny/thunniformny) oraz smuklejsze, hydrodynamiczne sylwetki do szybkiego pędzenia.

Tryb życia i dieta

Jako wczesny przedstawiciel morskich gadów, Utatsusaurus najprawdopodobniej był drapieżnikiem żywiącym się rybami i mięczakami, które obficie występowały w wczesnotriasowych ekosystemach morskich. Jego zęby i kształt pyska sugerują chwytanie mniejszych, ruchliwych ofiar. Zamieszkiwał płytkie, przybrzeżne wody, w których po wielkim wymieraniu permskim rozwijały się nowe grupy organizmów.

Znaczenie naukowe

Utatsusaurus ma duże znaczenie dla badań nad ewolucją ichtiozaurów, ponieważ reprezentuje wczesny etap przejścia od lądowego stylu życia przodków do w pełni przystosowanego życia morskiego u późniejszych przedstawicieli grupy. Jego cechy „pośrednie” pomagają rekonstruować kolejne etapy adaptacji anatomicznych i sposobów poruszania się w wodzie.

Stan zachowania okazów i historia

Warto odnotować, że trzęsienie ziemi w Tōhoku w 2011 r. i tsunami zniszczyły miejscowe muzeum w regionie odkrycia, jednak na szczęście w czasie katastrofy większość oryginalnych okazów nie znajdowała się w muzeum i ocalały. Odkrycia i dalsze badania skamieniałości pochodzących z Japonii i Kanady wciąż dostarczają ważnych informacji o wczesnej historii ichtiozaurów.

Podsumowanie: Utatsusaurus to kluczowy, prymitywny ichtiozaur dolnego triasu — smukły drapieżnik o długości około 3 m, bez grzbietowej płetwy i z niskim ogonem, który ilustruje wczesne etapy przejścia gadów do życia w morzu.