Partia Niepodległości Zjednoczonego Królestwa (często nazywana UKIP, wymawiana „you-kip”) jest partią polityczną działającą w Wielkiej Brytanii. Powstała w 1993 roku i od początku głosiła program eurosceptyczny oraz nacisk na suwerenność narodową, kontrolę imigracji i ograniczenie wpływu prawa unijnego na prawo brytyjskie. Jej najbardziej rozpoznawalnym celem było opuszczenie przez Wielką Brytanię Unii Europejskiej.

Historia

UKIP została założona w 1993 roku przez Alana Skeda i innych działaczy, jako ugrupowanie sprzeciwiające się integracji europejskiej. Partia osiągała znacznie lepsze wyniki w wyborach do Parlamentu Europejskiego niż w krajowych głosowaniach, co wynikało z różnic systemów wyborczych (proporcjonalny system w wyborach do PE vs. „First-past-the-post” w wyborach do Izby Gmin).

W wyborach do Parlamentu Europejskiego UKIP stopniowo zwiększała swoje poparcie: w 1999 roku uzyskała 3 mandaty, w 2004 – 12, a w 2009 – 13. W wyborach europejskich w 2014 roku partia osiągnęła jeszcze lepszy wynik, stając się jedną z największych delegacji z Wielkiej Brytanii. Po przeprowadzeniu referendum ws. członkostwa w UE oraz ostatecznym wyjściu Wielkiej Brytanii z Unii (Brexit) Brytania straciła miejsca w Parlamencie Europejskim, co de facto zakończyło reprezentację brytyjskich ugrupowań w PE.

Reprezentacja i wyniki wyborcze

UKIP miała znaczne sukcesy w wyborach europejskich, natomiast w systemie krajowym – ze względu na ordynację większościową – partia osiągała mniejsze efekty. Przełomowym momentem był 2014 rok, kiedy to w wyborach uzupełniających i defektach dwóch konserwatywnych posłów UKIP zdobyła swoje pierwsze miejsca w brytyjskiej Izbie Gmin: w październiku 2014 roku Douglas Carswell został pierwszym wybranym posłem UKIP (zwyciężył w wyborach uzupełniających w Clacton), a niebawem potem partia wygrała jeszcze jedno tzw. by-election. W wyborach powszechnych w 2015 roku UKIP zdobyła około 3,8 mln głosów (12,6% wszystkich głosów), ale ze względu na system „First-past-the-post” uzyskała tylko jedno stałe miejsce w Izbie Gmin (Douglas Carswell).

Program i poglądy

Główne postulaty UKIP obejmowały:

  • Wyjście z Unii Europejskiej – kluczowy i centralny punkt programu.
  • Kontrolę imigracji – zaostrzenie polityki migracyjnej i przywrócenie pełnej kontroli granic.
  • Mniejsze wpływy prawa unijnego w prawie krajowym oraz ograniczenie biurokracji i kosztów związanych z członkostwem w UE.
  • Więcej referendów w istotnych sprawach politycznych oraz większa rola obywateli w decyzjach o charakterze strategicznym.
  • W kwestii dowodów tożsamości – wśród sympatyków UKIP przeważały poglądy krytyczne wobec obowiązkowych kart identyfikacyjnych, postrzeganych jako ingerencja w wolności obywatelskie.
  • Poglądy konserwatywne i narodowo-konserwatywne w zakresie polityki gospodarczej, społecznej i bezpieczeństwa.

W 2008 roku UKIP wprowadziła zakaz przyjmowania do swoich struktur osób, które były wcześniej członkami Brytyjskiej Partii Narodowej (BNP).

Rola w procesie Brexit

UKIP odegrała istotną rolę jako siła mobilizująca i promująca ideę referendum ws. członkostwa w UE. Wieloletnia kampania UKIP i presja na partie głównego nurtu przyczyniły się do decyzji rządu Davida Camerona o przeprowadzeniu referendum w 2016 roku. Wynik głosowania (zwycięstwo opcji „Leave”) był momentem przełomowym, po którym realizacja Brexitu stała się politycznym priorytetem Wielkiej Brytanii.

Krytyka i kontrowersje

UKIP wielokrotnie spotykała się z krytyką za język i retorykę dotyczącą imigracji i mniejszości etnicznych; zarzucano jej także flirtowanie z elementami skrajnej prawicy. Po referendum wewnętrzne spory, zmiany przywództwa oraz kontrowersyjne decyzje części liderów (np. podejmowanie współpracy bądź publicznego popierania postaci o skrajnych poglądach) doprowadziły do znacznego osłabienia wizerunku i odpływu części sympatyków.

Po referendum i obecna sytuacja

Po referendum wielu czołowych działaczy, w tym najbardziej rozpoznawalny lider partii, Nigel Farage, skupiło się na innych inicjatywach (m.in. powołanie w 2019 roku nowego ugrupowania skoncentrowanego na szybkim wdrożeniu Brexitu). W efekcie UKIP straciła znaczną część swojej bazy i stała się ugrupowaniem marginalnym na scenie brytyjskiej polityki. Douglas Carswell, pierwszy wybrany poseł UKIP, odszedł z partii w marcu 2017 roku.

Podsumowując, UKIP miała i nadal ma istotne znaczenie historyczne jako motor ruchu eurosceptycznego w Wielkiej Brytanii oraz jako ważny czynnik polityczny, który przyczynił się do zorganizowania i wygrania referendum w sprawie Brexitu. Jednak po osiągnięciu głównego celu – opuszczeniu UE przez Wielką Brytanię – ugrupowanie straciło znaczną część swojej dotychczasowej siły politycznej.