Tomasz z Akwinu (Akwinas) — święty, filozof i teolog: życie i Summa Theologica
Tomasz z Akwinu (Akwinas) — życie, dzieło i wpływ: święty, filozof i teolog, autor Summa Theologica, twórca argumentu kosmologicznego i teorii prawa naturalnego.
Tomasz z Akwinu (ok. 1225 – 7 marca 1274) był katolickim księdzem dominikańskim pochodzącym z Włoch. Urodził się w Roccasecca jako syn hrabiego Landulfa (Andulfa) z Akwinu i hrabiny Teodory z Teano. Jest jednym z najważniejszych średniowiecznych filozofów i teologów katolickich oraz kanonizowanym świętym Kościoła.
Wczesne wychowanie otrzymał benedyktyńskim szkole i klasztorze w Monte Cassino. Studiował następnie w Neapolu, a potem na Uniwersytecie Paryskim (Sorbonie), gdzie zyskał przydomek „głupi wół” ze względu na powściągliwy sposób bycia — przydomek ten odczytywano jednak jako wyraz potencjalnej siły intelektualnej. W toku studiów zajmował się filozofią, teologią katolicką, historią Kościoła, liturgią oraz prawem kanonicznym.
W młodości, około 1244 r., Tomasz postanowił wstąpić do zakonu dominikańskiego. Rodzina, która liczyła na jego karierę świecką i kościelną (m.in. chciała, by objął stanowisko opata w tradycji benedyktyńskiej), uwięziła go w rodzinnym zamku i próbowała odwieść od tego zamiaru. Po dwóch latach Tomasz uwolnił się i ostatecznie został bratem i członkiem Zakonu Dominikanów.
Tomasz był autorem słynnego Summa Theologica, a także innych wielkich dzieł, jak Summa contra Gentiles oraz liczne komentarze do Arystotelesa. W jego filozofii szczególne miejsce zajmuje argument kosmologiczny i tzw. pięć dróg (quinque viae) dowodzących istnienia Boga: z ruchu, z przyczynowości, z konieczności i możności (kontyngencji), z gradacji bytów oraz z porządku celowego (teleologii). Tomasz integrował myśl arystotelesowską z tradycją chrześcijańską, rozwijając metodę scholastyczną opartą na pytaniach i odpowiedziach (quaestio) oraz precyzyjnym odróżnianiu pojęć.
Akwinas zajmował się też prawem naturalnym — koncepcją, że istnieją uniwersalne zasady moralne wynikające z natury człowieka i rozumu (prawo wieczne, prawo naturalne, prawo boskie i prawo ludzkie). Podkreślał, że naturalna skłonność człowieka jest skierowana ku dobru, a rozum i łaska współdziałają przy osiąganiu cnoty. W etyce rozwijał pojęcia cnoty, sumienia i roli rozumu praktycznego w życiu moralnym.
Tomasz nauczał i wykładał m.in. w Paryżu i w Kolonii, gdzie był uczniem Alberta Wielkiego. Jego prace miały ogromny wpływ na scholastykę i rozwój teologii katolickiej; został kanonizowany w 1323 r. i później ogłoszony jednym z Doktorów Kościoła (m.in. otrzymał przydomek „Doktor Anielski”). Zmarł 7 marca 1274 r. w opactwie Fossanova, w drodze na IIl Zjazd Kościoła (sobór w Lyonie).
Jego największe dzieło, Summa Theologica, to obszerna synteza teologii i filozofii w formie pytań i odpowiedzi, podzielona na główne części dotyczące Boga, moralności, sakramentów i Chrystusa. Dzieło pozostaje podstawą nauczania katolickiego i punktem odniesienia dla thomizmu — tradycji filozoficzno-teologicznej rozwijanej od czasów św. Tomasza, która przeżywała odrodzenie zwłaszcza po encyklice papieża Leona XIII „Aeterni Patris” (1879), zachęcającej do odnowy studiów tomistycznych.
Znaczenie i spuścizna:
- Tomasz z Akwinu połączył wiarę z rozumem, pokazując, że filozofia (zwłaszcza arystotelizm) i teologia mogą się uzupełniać.
- Jego teoria prawa naturalnego stała się fundamentem wielu współczesnych rozważań z zakresu etyki, prawa i nauk społecznych.
- Dzieła Akwinaty są nadal studiowane na uniwersytetach i w seminariach; jego nazwiskiem nazwano liczne szkoły i uczelnie, m.in. Papieski i Królewski Uniwersytet Santo Tomas w Manili (Filipiny) oraz wiele innych instytucji katolickich na całym świecie.
- Współczesne teologie i filozofie katolickie często odwołują się do jego rozróżnień dotyczących prawa, cnoty, natury ludzkiej i relacji między rozumem a objawieniem.
Wybrane dzieła: Summa Theologica (Summa), Summa contra Gentiles, komentarze do Arystotelesa, traktaty teologiczne i wiele pytań kwodlibetalnych oraz kazań i listów.
Święto liturgiczne Tomasza z Akwinu obchodzone jest 7 marca. Jego myśl pozostaje jednym z filarów klasycznej teologii katolickiej i ważnym punktem odniesienia dla dyskusji filozoficznych dotyczących metafizyki, etyki i prawa.
Obraz św. Tomasza z Akwinu
Pytania i odpowiedzi
P: Kim był św. Tomasz z Akwinu?
O: Św. Tomasz z Akwinu był katolickim księdzem dominikańskim z Włoch, jest katolickim świętym i filozofem.
P: Gdzie się urodził?
O: Urodził się w Roccasecca, jako syn hrabiego Andulfa z Aquino i hrabiny Teodory z Teano.
P: Czego oczekiwała od niego rodzina?
O: Rodzice oczekiwali, że pójdzie w ślady swojego wuja i zostanie opatem benedyktyńskim.
P: Jaki przydomek otrzymał na uniwersytecie?
O: Na Uniwersytecie w Neapolu otrzymał przydomek "głupi wół" za swoje powolne zachowanie, chociaż był inteligentnym i utalentowanym studentem.
P: Jaka jest jego najbardziej znana książka?
A: Jego najbardziej znaną książką jest Summa Theologica.
A::Jakie są niektóre szkoły nazwane jego imieniem? P::Niektóre szkoły noszące jego imię to Papieski i Królewski Uniwersytet Santo Tomas w Manili na Filipinach.
P: Z czego Akwinata jest znany, jeśli chodzi o prawo naturalne?
O: Akwinata jest znany ze swojej pracy nad prawem naturalnym. Miał optymistyczne spojrzenie na naturę ludzką, uważając, że naturą człowieka jest czynienie dobra, a nie zła.
Przeszukaj encyklopedię