Przejdź do treści

Cienkowarstwowy tranzystorowy wyświetlacz ciekłokrystaliczny (TFT‑LCD)

TFT‑LCD to aktywna macierzowa odmiana wyświetlaczy ciekłokrystalicznych, stosowana w monitorach, laptopach, telewizorach i urządzeniach przenośnych. Charakteryzuje się wysoką ostrością obrazu i niskim poborem mocy.

Cienkowarstwowy tranzystorowy wyświetlacz ciekłokrystaliczny (TFT‑LCD) to forma aktywnej matrycy LCD, w której każdy piksel jest sterowany przez mały tranzystor cienkowarstwowy. Dzięki temu możliwe jest precyzyjne przełączanie poszczególnych punktów obrazu i uzyskanie wyraźniejszych, bardziej stabilnych obrazów niż w starszych, pasywnych rozwiązaniach. W literaturze i materiałach technicznych można znaleźć dodatkowe informacje o zasadzie działania technologii TFT oraz jej implementacjach.

Galeria obrazów

2 Obrazy

Budowa i cechy techniczne

Typowy moduł TFT‑LCD składa się z dwóch szklanych podłoży z naniesioną strukturą elektrod i tranzystorów, warstwy ciekłych kryształów pomiędzy nimi oraz dodatkowych elementów: polaryzatorów, filtrów kolorów i źródła światła umieszczonego za panelem (tzw. podświetlenia). Podświetlenie historycznie realizowano lampami CCFL, a współcześnie dominują diody LED, co poprawiło energetykę i kontrast. Sterowanie matrycą wymaga układów elektronicznych do generowania sygnałów dla kolumn i wierszy oraz układów konwersji kolorów.

Rodzaje matryc

  • TN (Twisted Nematic) – szybkie czasy reakcji, niższe koszty i gorsze kąty widzenia oraz odwzorowanie kolorów.
  • IPS (In‑Plane Switching) – lepsze kolory i szerokie kąty widzenia kosztem nieco wolniejszego czasu reakcji.
  • VA (Vertical Alignment) – wysoki kontrast i lepsze czernie, kompromis pomiędzy TN a IPS.

Historia i rozwój

Rozwój technologii ciekłokrystalicznych przebiegał od układów pasywnych do aktywnych matryc z zastosowaniem tranzystorów cienkowarstwowych. Wprowadzenie TFT pozwoliło na masową produkcję cienkich, lekkich monitorów i ekranów, które z czasem wyparły cięższe monitory katodowe (CRT). Postęp obejmował też ewolucję podświetlenia (od CCFL do LED), poprawę rozdzielczości i optymalizację zużycia energii. Wraz z upowszechnieniem formatów szerokoekranowych panele TFT‑LCD stały się standardem w branży rozrywkowej i komputerowej — przegląd typowych formatów można znaleźć przy materiałach o wyświetlaczach szerokoekranowych.

Zastosowania i przykłady

TFT‑LCD jest powszechnie stosowane w monitorach komputerowych, laptopach, telewizorach, tabletach i wielu ekranach urządzeń przenośnych. Ze względu na dobrą ostrość i możliwość produkcji w różnych rozdzielczościach sprawdza się także w ekranach przemysłowych i medycznych. Więcej informacji o roli tej technologii w urządzeniach konsumenckich można znaleźć w źródłach dotyczących monitorów komputerowych i technologii LCD.

Zalety i ograniczenia

Do atutów TFT‑LCD należą wysoka rozdzielczość i ostrość obrazu, relatywnie niski pobór mocy w porównaniu z CRT, oraz możliwość masowej produkcji cienkich paneli. Ograniczenia obejmują wrażliwość mechaniczną (szkło i cienkie warstwy), możliwe efekty takie jak nierównomierne podświetlenie czy smużenie przy słabszych matrycach, a także konkurencję ze strony technologii OLED, która oferuje głębsze czernie i lepszy kontrast w wielu zastosowaniach. W praktyce wybór między typami matryc zależy od priorytetów: szybkości, jakości kolorów, kąta widzenia i ceny.

Rozdzielczość

A pixelLiczba pikseli na ekranie monitora nazywana jest rozdzielczością. Słowo rozdzielczość oznacza rozwiązanie jakiegoś problemu. Lepsza rozdzielczość na ekranie wyświetlacza opisuje, jak szczegółowy może być wyświetlany obraz. Każdy piksel to kolejny szczegół na ekranie. Jest to zwykle opisywane jako dwie liczby, (szerokość) x (wysokość).

niż starsze monitory CRT.

Wyświetlacze TFT znane są również jako płaskie, płasko-panelowe i ciekłokrystaliczne (LCD), ale te typy nie zawsze są TFT.

Wyświetlacze TFT są wykonane przy użyciu specjalnej technologii chemicznej zwanej chemicznym osadzaniem z fazy gazowej. Dzięki tej specjalnej technologii bardzo cienkie szkło może być pokryte metalem przewodzącym prąd elektryczny i nadal być przezroczyste. Dzięki chemicznemu osadzaniu par możliwe jest tworzenie najcieńszych ekranów komputerowych i telewizyjnych.

Rendering

Większość ekranów ma setki tysięcy pikseli. Każdy piksel musi być ustawiony na odpowiedni kolor (większość ekranów może wyświetlać 16 milionów kolorów w każdym pikselu). Aby uzyskać wyraźny obraz, ekran może być zmuszony do wykonania milionów obliczeń. Każda grupa pikseli, które zmieniają się na ten sam kolor, może być zmieniona za pomocą jednego obliczenia, dzięki czemu obliczenia są znacznie mniejsze. Na przykład, gdyby obraz do wyświetlenia był tylko białym ekranem, procesor ekranu obliczyłby kolor tylko raz i użyłby tego samego obliczenia dla całego ekranu. Zmiana jednego piksela na raz wymagałaby znacznie więcej obliczeń. Jeśli ten sam obrazek byłby wyświetlany na ekranie wiele razy, procesor obliczyłby go raz, a następnie powtórzyłby go w dowolnej pozycji i w różnych rozmiarach, jeśli byłoby to konieczne. Procesor może wykonywać bardzo skomplikowane obliczenia, ale w efekcie końcowym wykonuje mniej pracy. Nazywa się to technologią renderowania. Technologia renderingu w najnowocześniejszych wyświetlaczach przypomina tworzenie mozaiki.

Wyświetlacz o rozdzielczości 1600 x 1200 pikseli ma cztery razy więcej pikseli niż wyświetlacz o rozdzielczości 800 x 600. Bez technologii renderowania wyświetlacz 1600 x 1200 wykonałby cztery razy więcej pracy niż wyświetlacz 800 x 600, więc technologia renderowania jest bardzo przydatna, aby zrobić większy wyświetlacz z niektórych z tych samych części używanych do zrobienia mniejszego wyświetlacza.

Czas odpowiedzi

Czas reakcji to czas, jaki upływa pomiędzy otrzymaniem przez procesor sygnału z komputera lub stacji telewizyjnej a wyświetleniem czegoś na ekranie. Dzisiejsze wyświetlacze mają bardzo niski czas reakcji (bardzo szybki). Trudno jest dostrzec czasy reakcji, ale mogą one wpływać na wyraźny obraz. Niski czas reakcji jest najlepszy dla wyraźnych obrazów podczas grania w gry i oglądania filmów na ekranie. Do pracy biurowej i przeglądania Internetu szybki czas reakcji jest mniej ważny.

Czas reakcji TFT jest mierzony jako średni czas potrzebny do zmiany pikseli z jednego odcienia szarości na inny.

Zmiana piksela pomiędzy kolorami zajmuje więcej czasu niż zmiana z czerni na biel na ekranie monitora. TFT jest bardzo szybki przy zmianie kolorów, co jest ważniejsze dla filmów i gier.

Porównanie wyświetlacza TFT i wyświetlaczy CRT

Pozytywne aspekty wyświetlaczy TFT:

  • łatwy w budowie i zużywający mniej energii elektrycznej
  • więcej pikseli (wyższa rozdzielczość)
  • powoduje mniejsze promieniowanie
  • jest cyfrowy
  • format 16: 9 jest o wiele łatwiejszy w produkcji

Negatywne aspekty wyświetlaczy TFT

  • ekran wyświetlacza jest bardzo wrażliwy na dotyk (łatwo go zarysować lub złamać) (nie bardzo)
  • w niektórych wyświetlaczach TFT widok pod kątem (z boku) jest bardzo ciemny

Swego czasu istniały pewne pozytywne zalety monitorów CRT, które jednak nie są już prawdziwe:

  • cena zakupu jest niska
  • kolory są bardzo wyraźne pod każdym kątem

Negatywne aspekty monitorów CRT:

  • bardzo duże i ciężkie
  • zużywają więcej energii elektrycznej
  • wytwarzają dużo ciepła
  • są wrażliwe na przewody elektryczne. Jeśli przewody elektryczne znajdują się zbyt blisko, kolory mogą nie działać prawidłowo.

Panele TN

TN jest skrótem od Twisted Nematic. Jest to nowy rodzaj technologii TFT. Oferują one wyższe rozdzielczości (więcej pikseli). Panele TN mają niższy czas reakcji (reagują szybciej).

Dalszy rozwój

Od czasu napisania tego artykułu nastąpił dalszy rozwój technologii produkcji wyświetlaczy LCD. Więcej informacji na ten temat można znaleźć na głównej stronie Wikipedii poświęconej monitorom komputerowym, która może być bardziej aktualna i zawierać więcej szczegółów.

Powiązane artykuły

Autor

AlegsaOnline.com Cienkowarstwowy tranzystorowy wyświetlacz ciekłokrystaliczny (TFT‑LCD)

URL: https://pl.alegsaonline.com/art/99373

Udostępnij