Jak ważne jest bycie poważnym — komedia Oscara Wilde'a (1895)

Fabuła

Akcja toczy się w dwóch planach — w Londynie i w wiejskiej posiadłości — i skupia się na losach dwóch młodych mężczyzn: Jacka (John Worthinga) i Algernona Moncrieffa. Jack, aby swobodnie odwiedzać miasto, posługuje się pseudonimem „Ernest”, a Algernon wymyśla sobie wymówkę w postaci chorobliwego przyjaciela „Bunbury’ego”, żeby unikać towarzyskich obowiązków. Skomplikowana sieć tożsamości i pomyłek prowadzi do zabawnych nieporozumień, gdy obaj mężczyźni starają się zdobyć uczucia Gwendolen i Cecily — które z uporem twierdzą, że poślubią tylko mężczyznę o imieniu Ernest.

• Główni bohaterowie: Jack (John) Worthing, Algernon Moncrieff, Gwendolen Fairfax, Cecily Cardew, Lady Bracknell, Canon Chasuble, Miss Prism.
• Główne wydarzenia koncentrują się wokół odkrywania tożsamości, konfrontacji z konwenansami i słynnej rozmowy Lady Bracknell, w której pada m.in. pytanie o… torbę podręczną.

Tematy i styl

Sztuka jest pełna kalamburów, epigramów i gier słownych — nawet tytuł to wieloznaczna zabawa: „Ernest” to imię męskie, a angielskie „earnest” oznacza „poważny, szczery, uczciwy”. Wilde bawi się tym przeciwieństwem, obnażając fałsz konwenansów i uprzedzeń. W utworze pojawiają się wątki dotyczące moralności, stylu i hipokryzji, lecz całość utrzymana jest w tonie lekkości i ironii — dzięki czemu przekaz społeczny dociera do widza przez dowcip i wyrafinowane dialogi.

Recepcja i skandal

Wieczór otwarcia odniósł spektakularny sukces artystyczny i komercyjny, ale szczęście Wilde'a nie trwało długo. Markiz Queensberry, ojciec lorda Alfreda Douglasa (kochanka Wilde'a), próbował zakłócić przedstawienie i wkrótce wystąpił konflikt, który przerodził się w sprawę sądową. Wilde złożył pozew o zniesławienie przeciwko markizowi; w trakcie procesu ujawnione zostały szczegóły jego życia prywatnego. Skutkiem była seria procesów karnych przeciwko Wilde'owi, a w maju 1895 roku został skazany za „gross indecency” i skazany na dwa lata ciężkich robót. W wyniku skandalu spektakl, mimo początkowego sukcesu, został zdjęty z afisza po zaledwie 86 występach. Po odbyciu kary Wilde nie powrócił już do pisania komedii scenicznych; z tego okresu pochodzą inne jego prace, jak list pasterski De Profundis i wiersz The Ballad of Reading Gaol.

Adaptacje i dziedzictwo

Jak ważne jest bycie poważnym bywała wielokrotnie wznawiana i adaptowana. Trzykrotnie przeniesiono ją na ekran: kina - w latach 1952, 1992 i 2002, a także powstało wiele telewizyjnych i radiowych realizacji oraz współczesnych reinterpretacji scenicznych. Dzięki uniwersalnemu dowcipowi i celnej satyrze obyczajowej sztuka pozostaje chętnie czytana i wystawiana, zachowując status jednego z najbardziej rozpoznawalnych dzieł Oscara Wilde'a.