Partia Herbaty to amerykański populistyczny ruch polityczny, który powstał na początku 2009 roku. Większość obserwatorów określa go jako konserwatywny i libertariański, koncentrujący się przede wszystkim na ograniczeniu wydatków rządowych, obniżeniu podatków i ścisłej interpretacji Konstytucji Stanów Zjednoczonych.

Główne postulaty i działania

Ruch Tea Party formułuje i promuje następujące cele:

  • od 2009 roku sponsoruje protesty i wspiera kandydatów politycznych,
  • opowiada się za mniejszymi wydatkami rządowymi i ograniczeniem roli rządu w gospodarce,
  • jest w różnym stopniu przeciwny wysokiemu opodatkowaniu i dąży do obniżenia stawek podatkowych,
  • chce zredukować dług narodowy i deficyt budżetu federalnego,
  • opowiada się za ścisłą interpretacją Konstytucji Stanów Zjednoczonych, odrzucając jej „dynamiczne” przystosowywanie do nowych pomysłów bez formalnych poprawek.

Historia i pochodzenie nazwy

Nazwa "Tea Party" nawiązuje do historycznego protestu kolonistów, Boston Tea Party z 1773 roku, kiedy to sprzeciw wobec brytyjskich podatków został wyrażony poprzez wyrzucenie ładunku herbaty do portu w Bostonie. Współczesny ruch zainicjowano w 2009 roku w odpowiedzi na programy ratunkowe dla banków, obawy przed rosnącym zadłużeniem oraz legislację taką jak pakiet stymulacyjny. Nazwa stała się symbolem sprzeciwu wobec wysokich podatków i nadmiernej interwencji rządu. Czasami akronim TEA jest tłumaczony jako "Taxed Enough Already" (wystarczająco już opodatkowani).

Obecność w instytucjach politycznych

W Izbie Reprezentantów i Senacie Stanów Zjednoczonych ruch Tea Party ma kaukany (grupy) — parlamentarne frakcje i kluby poselskie związane z jego postulatami. Wielu polityków związanych z Tea Party zostało po raz pierwszy wybranych w wyborach w połowie 2010 roku, w tzw. fali wyborczej, często jako kandydaci antyestablishmentowi — niektórzy z nich wcześniej nie pełnili żadnych funkcji publicznych.

Organizacja i finansowanie

Ruch nie posiada jednolitego, centralnego kierownictwa — składa się z rozproszonych, lokalnych grup oraz kilku ogólnokrajowych organizacji, które różnią się programem i metodami działania. Do znaczących organizacji współpracujących z ruchem należały m.in. grupy obywatelskie i think tanki konserwatywne, które wspierały organizację protestów, kampanie informacyjne i finansowanie kandydatów. Z tego powodu Tea Party bywa opisywany zarówno jako przykład oddolnej aktywności politycznej, jak i, według krytyków, przykład astroturfingu (sztucznie kreowanego ruchu społecznego wspieranego przez zewnętrznych sponsorów).

Znane postacie i powiązania partyjne

Do najbardziej rozpoznawalnych postaci związanych z ruchem na poziomie krajowym należą konserwatywni politycy, tacy jak Sarah Palin, Ron Paul i Michele Bachmann. Ruch nie funkcjonuje jako odrębna, zarejestrowana partia polityczna; w praktyce popierał przede wszystkim kandydatów z ramienia Partii Republikańskiej (republikańscy), wpływając na jej linię i wybory wewnętrzne.

Opinia publiczna i krytyka

Badania opinii wskazywały, że większość zwolenników ruchu identyfikowała się z Partią Republikańską; według sondaży Gallupa dużą część ruchu stanowili wyborcy republikańscy. Niektórzy komentatorzy, w tym badacze z Gallupa, sugerowali, że Tea Party w pewnym sensie stanowiło rebranding tradycyjnych postulatów republikańskich. Jednocześnie wielu lokalnych organizatorów deklarowało niezadowolenie z przywództwa głównego nurtu GOP, co było jednym z czynników mobilizujących poparcie dla ruchu (badanie przeprowadzone przez Washington Post z października 2010 r. wykazało, że znaczna część organizatorów podkreślała sprzeciw wobec przywództwa Partii Republikańskiej).

Ruch był też przedmiotem licznych krytyk: zarzucano mu astroturfing, finansowanie przez korporacyjne i bogate prywatne źródła, a także występowanie skrajniejszych i ksenofobicznych wypowiedzi w niektórych jego kręgach. Wśród kontrowersji znalazły się także teorie spiskowe, takie jak tzw. „birtherism” odnośnie do miejsca urodzenia prezydenta Obamy — twierdzenia te zostały jednak obalone przez oficjalny akt urodzenia potwierdzający narodziny na Hawajach.

Wpływ na politykę i dziedzictwo

Najsilniejszy wpływ ruch Tea Party wywarł w wyborach do Kongresu w 2010 roku, kiedy to wielu jego kandydatów odniosło sukces, co przyczyniło się do zwiększenia znaczenia postulatów fiskalnych w debacie politycznej. Z czasem ruch uległ fragmentaryzacji, a jego wpływ w sferze narodowej stopniowo malał w kolejnych latach, zwłaszcza w miarę pojawienia się nowych orientacji i liderów w Partii Republikańskiej. Część aktywistów i polityków związanych z Tea Party poparła później kandydata Donalda Trumpa w 2016 roku, choć relacje między ruchem a ruchem „Trumpa” były złożone i różniły się regionalnie.

Podsumowanie

Partia Herbaty to heterogeniczny ruch, którego rdzeniem jest opór wobec rosnących wydatków federalnych, wysokich podatków i rozrostu aparatu państwowego oraz postulat ścisłego trzymania się konstytucji. Choć odegrał istotną rolę w polityce amerykańskiej na początku drugiej dekady XXI wieku, to jego struktura, finansowanie i związki z establishmentem konserwatywnym były przedmiotem debat i krytyki. Jego długofalowe dziedzictwo obejmuje przesunięcie debaty politycznej w USA w stronę mocniejszego akcentu kwestii fiskalnych i ograniczenia roli rządu.