Tambourin (tamburyn) — definicja, taniec prowansalski i instrument XVIII w.
Tambourin (tamburyn) — poznaj XVIII‑wieczny utwór i prowansalski taniec oraz wyjątkowy bęben: historia, najsłynniejsi kompozytorzy i charakterystyczne brzmienie instrumentu.
Tambourin (wymawiane po francusku) to nazwa odnosząca się zarówno do gatunku muzycznego, jak i do tradycyjnego instrumentu perkusyjnego z Prowansji. Jako forma muzyczna był szczególnie popularny we Francji w XVIII wieku i powstał na bazie prowansalskiego tańca ludowego. Utwory tego typu na ogół naśladują charakter i rytmikę bębna: mają żywy, taneczny charakter, powtarzalne ostinato i wyraźny, pulsujący rytm, często zapisany w szybkim metrum (np. 2/4 lub 6/8). Jean-Philippe Rameau włączył tambouriny do kilku swoich oper, a inni kompozytorzy, którzy się nimi inspirowali, to m.in. François-Joseph Gossec i Maurice Duruflé.
Pochodzenie i charakter tańca
Tańcem źródłowym dla tambourina jest prowansalski taniec ludowy o szybkim tempie i prostym, wpadającym w ucho rytmie. W tradycji regionalnej tańcom tym towarzyszyła muzyka melodyczna grana na małej fletni oraz bęben o charakterystycznym, długim kształcie. W XVIII-wiecznej muzyce francuskiej kompozytorzy „przenosili” ten ludowy nastrój do sal koncertowych i scen operowych, często podkreślając egzotykę i lokalny koloryt Prowansji.
Instrument — tambourin prowansalski
Tambourin oznacza także konkretny rodzaj bębna z Prowansji. Ma on długi, cylindryczny korpus i jest zwykle odtwarzany jedną pałeczką na jednym końcu. W tradycyjnym wykonaniu często towarzyszył mu mały flet z trzema otworami (galoubet), które bywał grane przez tego samego muzyka — flet grał melodię, a tambourin zapewniał rytmiczne tło. Brzmienie tego instrumentu różni się od popularnego w anglojęzycznym obiegu „tambourine” (bębenek obręczowy z dzwonkami); tambourin prowansalski jest bardziej perkusyjny i skonstruowany jako rurkowy bęben.
Zastosowanie w muzyce klasycznej i orkiestrowej
W muzyce orkiestrowej tambourin pojawia się jako efekt barwowy lub element rytmiczny mający przywoływać folklorystyczny charakter. Przykładem jest Suitę nr 2 Georges'a Bizeta L'Arlésienne, gdzie partie perkusyjne nawiązują do południowofrancuskich tańców. W praktyce koncertowej kompozytorzy barokowi i klasycystyczni używali tambourinów (jako partii perkusyjnych lub stylizacji tanecznej) do podkreślenia ludowego lub regionalnego kolorytu utworu.
Notacja, wykonawstwo i współczesne znaczenie
- W partyturach historycznych tambourin bywa oznaczany słownie jako „tambourin” lub wskazywany przez określone figury rytmiczne przypominające uderzenia bębna.
- Wykonawstwo wymaga precyzyjnego podtrzymania pulsującego rytmu i utrzymania energii tańca; często partie melodii i rytmu są powtarzalne, co daje efekt tanecznej nawałnicy.
- Dziś tambourin występuje zarówno w rekonstrukcjach muzyki dawnej i zespołach wykonujących muzykę ludową z Prowansji, jak i okazjonalnie w muzyce współczesnej, gdzie kompozytorzy szukają charakterystycznych, regionalnych barw.
Podsumowując, tambourin to wielowymiarowe pojęcie: oznacza tradycyjny bęben z Prowansji, charakterystyczny taniec ludowy oraz gatunek muzyczny stosowany przez kompozytorów XVIII wieku i późniejszych, których celem było przeniesienie prowansalskiego kolorytu na scenę muzyczną.
Przeszukaj encyklopedię