Kot tabby, znany również jako szary tygrys, lub po prostu tabby to nazwa dla kotów domowych z futrem w paski, kropki, linie lub wirujące wzory. Koty te często mają na czole znak, który wygląda jak litera "M". Koty tabby nie są rasą kotów — to określenie wzoru umaszczenia, które może występować u bardzo wielu ras i u kotów mieszanych. Tabby są bardzo powszechne; szacuje się, że około dwie trzecie światowej populacji kotów ma przynajmniej elementy tego wzoru.
Wzór tabby występuje u wielu czystych ras kotów, jak również u ras mieszanych. Wzór tabby występuje naturalnie u najbliższego przodka kotów, żbika afrykańskiego — dlatego podobne pasowania i ubarwienie widuje się zarówno u dzikich kotów, jak i udomowionych. W praktyce tabby może pojawić się w różnych kolorach futra (brązowym, rudzawym, szarym, kremowym i ich odcieniach) oraz łączyć się z innymi cechami umaszczenia (np. pręgowany tortie — tzw. „torbie”).
Rodzaje wzorów tabby
- Pręgowany (mackerel) – cienkie, pionowe paski rozmieszczone równomiernie po bokach ciała; często określany jako „rybny” wzór.
- Klasyczny / marmurkowy (classic / blotched) – szerokie, zaokrąglone pasy i zawirowania tworzące na bokach wzory przypominające marmur lub „wir”.
- Kropkowany (spotted) – zamiast pasków pojawiają się plamki lub kropki różnej wielkości; typowy u ras takich jak bengal czy egyptian mau.
- Ticked (ticked/Agouti) – każde włosie ma prążkowanie, przez co całość wygląda na równomiernie cieniowaną (przykład: koty rasy abisyńskiej).
Genetyka i mechanizm powstawania
Wzór tabby jest efektem działania kilku genów. Kluczową rolę odgrywa gen agouti, który decyduje o paskowaniu pojedynczych włosów — gdy jest aktywny, włos ma pasy o różnych barwach. Inne geny determinują konkretny typ wzoru (pręgi, plamy, tikowanie). Warto również pamiętać, że niektóre geny barwy (np. geny rozjaśniające) mogą zmieniać odcień futra, ale sam układ pręgów czy plam pozostaje rozpoznawalny.
Występowanie u ras i w naturze
Wzór tabby występuje u wielu ras kotów — zarówno takich, które historycznie mają go w standardzie (np. Maine Coon, American Shorthair, Egyptian Mau, Abisyński), jak i u ras mieszanych czy kotów wolno żyjących. Ponieważ tabby zapewnia dobrą kamuflażową funkcję w środowisku naturalnym, jego obecność u przodków kotów (żbika afrykańskiego) sprawiła, że wzór ten jest powszechny u potomstwa.
Identyfikacja i ciekawostki
- Charakterystyczny znak „M” na czole jest często pomocny do szybkiego rozpoznania tabby.
- Wzory tabby pojawiają się u kociąt już w młodym wieku, choć u niektórych osobników futro może się zmieniać i dopiero dorosły wygląd stanie się ostateczny.
- W folklorze i wierzeniach ludowych krążą różne opowieści tłumaczące znak „M” (np. przypisywane świętym postaciom czy legendom), ale są to tylko mity kulturowe — znak ma podłoże genetyczne.
- Połączenia wzoru tabby z innymi typami umaszczenia dają lokalne nazwy, np. „torbie” (tortoiseshell + tabby — kotka o rudo-czarnym marmurkowym ubarwieniu).
Podsumowując, „tabby” to wszechstronne określenie wzoru futra — nie rasa — obejmujące kilka wariantów pręgowanych, kropkowanych i tikowanych umaszczeń, bardzo powszechnych zarówno u kotów domowych, jak i u ich dzikich przodków.
