Sweeney Todd — musical Stephena Sondheima (Broadway 1979)
Sweeney Todd — mroczny musical Stephena Sondheima (Broadway 1979). Reżyser Harold Prince, role Len Cariou i Angela Lansbury, 557 przedstawień i nagroda Tony.
Sweeney Todd, Demoniczny golibroda z Fleet Street to musical z książką autorstwa Hugh Wheelera oraz muzyką i tekstami piosenek Stephena Sondheima. Musical oparty jest na XIX-wiecznej legendzie o Sweeneyu Toddzie i jest podobny do sztuki The String of Pearls z 1973 roku, autorstwa Christophera Bonda. W 2007 roku na podstawie sztuki powstał film, w którym w roli Sweeneya Todda wystąpił Johnny Depp.
Sweeney Todd został wystawiony na Broadwayu w Uris Theatre 1 marca 1979 roku. Reżyserem był Harold Prince, inscenizację muzyczną przygotował Larry Fuller, a w rolach głównych wystąpili Len Cariou jako Sweeney Todd i Angela Lansbury jako Pani Lovett. Musical został zagrany 557 razy. Zdobył nagrodę Tony Award dla najlepszego musicalu.
Geneza i inspiracje
Postać Sweeney Todda ma korzenie w XIX-wiecznych opowieściach i tzw. penny dreadfuls — w literaturze pojawiała się m.in. w motywie The String of Pearls. Współczesną, psychologicznie pogłębioną wersję bohatera stworzył dramaturg Christopher Bond w sztuce z 1973 roku, na której oparli się Hugh Wheeler i Stephen Sondheim przy tworzeniu musicalu. Sondheim wykorzystał tu mroczny, teatralny materiał, łącząc elementy czarnego humoru, tragedii i pastiszu operowego.
Fabuła w skrócie
Akcja toczy się w XIX-wiecznym Londynie. Benjamin Barker, niesłusznie skazany i zesłany na wygnanie, wraca pod nową tożsamością jako Sweeney Todd, by pomścić krzywdy wyrządzone mu przez sędziego Turpina. Otwiera zakład golibrodzki przy Fleet Street, a jego sąsiadką i współpracowniczką zostaje sprytna i bezwzględna Mrs. Lovett. Wspólnie doprowadzają do serii morderstw — ciała ofiar Mrs. Lovett wykorzystuje do wypieku „najlepszych mięsiw pieczonych w mieście” (meat pies). Musical bada motywy zemsty, moralności, społecznej niesprawiedliwości i zgubnych skutków obsesji.
Muzyka i styl
Ścieżka dźwiękowa Sondheima cechuje się bogatą orkiestracją, złożonymi harmoniami i wieloma powracającymi motywami (leitmotivami), które splatają wątki postaci i tematów. Sondheim łączy w partyturze elementy musicalu i opery, używając polifonicznych partii wokalnych, kontrastujących duetów i chórów, a także czarnego humoru w tekstach. Najbardziej rozpoznawalne numery to m.in. „The Ballad of Sweeney Todd”, „A Little Priest” czy „Johanna”.
Pierwotna obsada i realizacja
- Sweeney Todd — Len Cariou
- Pani Lovett — Angela Lansbury
- Reżyseria — Harold Prince
- Inscenizacja muzyczna — Larry Fuller
Premiera na Broadwayu odniosła duży sukces krytyczny i komercyjny, a inscenizacja Prince’a zyskała uznanie za mroczny, operowy ton i teatralne środki wyrazu.
Nagrody i znaczenie
Produkcja zdobyła kilka prestiżowych nagród i przyczyniła się do utrwalenia pozycji Sondheima jako jednego z najważniejszych twórców musicalowych XX wieku. Poza nagrodą dla najlepszego musicalu na Tony Awards, spektakl otrzymał uznanie za muzykę, inscenizację i występy aktorskie. Odniósł też trwały wpływ na rozwój formy musicalowej, pokazując, że repertuar może poruszać mroczne, trudne tematy i wciąż pozostawać muzykalnie innowacyjny.
Adaptacje i późniejsze inscenizacje
Najgłośniejszą adaptacją ekranową jest film z 2007 roku w reżyserii Tima Burtona, w którym w tytułowej roli wystąpił Johnny Depp, a Panią Lovett zagrała Helena Bonham Carter. Film przyniósł muzyce Sondheima nową publiczność, choć spotkał się z mieszanymi opiniami krytyków względem stopnia oddania teatralnego pierwowzoru.
Poza tym musical bywa regularnie wystawiany w teatrach na całym świecie — zarówno w dużych inscenizacjach Broadwayowskich i West End, jak i w produkcjach regionalnych i amatorskich. Wspomniane realizacje często reinterpretują scenografię i koncepcję sceniczną, podkreślając różne aspekty historii: od czystej grozy po satyrę społeczną.
Dziedzictwo
Sweeney Todd pozostaje jednym z najważniejszych i najbardziej wpływowych musicali XX wieku. Dzięki wyjątkowej kombinacji mrocznej fabuły, wyrafinowanej partytury i silnych ról aktorskich, dzieło to wciąż inspiruje reżyserów, śpiewaków i kompozytorów. Dla widzów bywa doświadczeniem teatralnym wymagającym, ale jednocześnie satysfakcjonującym artystycznie.
Główne role
| Postać | Głos[] | Opis |
| Sweeney Todd | bas-baryton | Fryzjer, który właśnie wrócił do Londynu po 15 latach spędzonych w kolonii karnej. |
| Pani Nellie Lovett | contralto | Sklepikarz, który sprzedaje "najgorsze placki w Londynie". Zakochuje się w Sweeneyu Toddzie. |
| Antoni Nadzieja | tenor | Młody mężczyzna, który zaprzyjaźnia się z Toddem. |
| Johanna | sopran | Piękna dziewczyna, córka Todda. |
| Tobias Ragg | tenor | Chłopiec na posyłki. Pracuje najpierw dla Pirelli, potem dla pani Lovett, ale nigdy nie ufa Toddowi. |
| Sędzia Turpin | Zły sędzia, który używa swojej władzy tylko po to, by dostać to, czego chce. | |
| Beadle Bamford | tenor lub kontratenor | Pomocnik Turpina w jego zbrodniach. |
| Kobieta Żebraczka | mezzosopran | Szalona stara kobieta. |
| Adolfo Pirelli | tenor | Włoski fryzjer. |
Numery muzyczne
| Prolog
Akt I
| Akt II
Epilog
|
Historia
Historia opowiada o Sweeney Todd, który początkowo nazywał się Benjamin Barker. Todd wraca z obozów więziennych w Australii, gdzie został wysłany na piętnaście lat pod fałszywym zarzutem przez sędziego Turpina. Następnie dowiaduje się od samotnego piecucha znanego jako pani Lovett, że jego żona otruła się po tym, jak została zgwałcona przez sędziego Turpina. Dowiaduje się również, że sędzia przetrzymuje jego córkę. Todd postanawia się zemścić. Sweeney i pani Lovett stają się partnerami w planie, który kończy się morderstwem i zwiększeniem obrotów pierogarni Lovetta,
Nagrody i nominacje
Oryginalna produkcja na Broadwayu
- Nagroda Tony dla najlepszego musicalu (Zwycięzca)
- Nagroda Tony za Najlepszą Książkę Musicalową (Zwycięzca)
- Tony Award za najlepszą muzykę oryginalną (Zwycięzca)
- Nagroda Tony dla Najlepszego Aktora w Musicalu (Leonard Cariou, Zwycięzca)
- Nagroda Tony dla Najlepszej Aktorki w Musicalu (Angela Lansbury, Zwycięzca)
- Nagroda Tony za Najlepszą Reżyserię Musicalu (Zwycięzca)
- Nagroda Tony za najlepszą scenografię (Zwycięzca)
- Nagroda Tony za najlepsze kostiumy (Zwycięzca)
- Nagroda Tony za najlepszy projekt oświetlenia (nominacja)
- Nagroda Theatre World (Ken Jennings i Sarah Rice, zwycięzcy)
- Nagroda Drama Desk
- Wybitny Musical (Zwycięzca)
- Wybitna Książka (Zwycięzca)
- Wybitny Aktor w Musicalu (Leonard Cariou, Zwycięzca)
- Wybitna aktorka w musicalu (Angela Lansbury, zwyciężczyni)
- Wybitny Aktor Pierwszoplanowy w Musicalu (Ken Jennings, zwycięzca)
- Wybitna Aktorka Pierwszoplanowa w Musicalu (Merle Louise, zwyciężczyni)
- Wybitna Choreografia (nominacja)
- Wybitny Reżyser Musicalu (Zwycięzca)
- Wybitne teksty piosenek (Zwycięzca)
- Wybitna muzyka (Zwycięzca)
- Wybitny projekt kostiumów (nominacja)
- Wybitny projekt oświetlenia (nominacja)
- Wybitna scenografia (nominacja)
1989 Broadway revival
- Nagroda Tony dla Najlepszego Aktora w Musicalu (Bob Gunton, nominacja)
- Nagroda Tony dla Najlepszej Aktorki w Musicalu (Beth Fowler, nominacja)
- Nagroda Tony za Najlepszą Reżyserię Musicalu (nominacja)
- Nagroda Tony za najlepsze przedstawienie (nominacja)
- Nagroda Drama Desk
- Wybitny Aktor w Musicalu (Bob Gunton, nominacja)
- Wybitna aktorka musicalowa (Beth Fowler, nominacja)
- Wybitny projekt oświetlenia (nominacja)
- Wybitna scenografia (nominacja)
- Wybitna rewia (nominacja)
Odrodzenie na Broadwayu 2005
- Nagroda Tony za najlepsze przebudzenie musicalu (nominacja)
- Nagroda Tony dla Najlepszej Aktorki w Musicalu (Patti LuPone, nominacja)
- Nagroda Tony dla Najlepszego Aktora w Musicalu (Michael Cerveris, nominacja)
- Nagroda Tony dla Najlepszego Aktora Pierwszoplanowego w Musicalu (Manoel Felciano, nominacja)
- Nagroda Tony za Najlepszą Reżyserię Musicalu (Zwycięzca)
- Nagroda Tony za najlepsze orkiestracje (Jonathan Tunick, zwycięzca)
- Nagroda Drama Desk
- Wybitne odrodzenie musicalu (Zwycięzca)
- Wybitny Aktor w Musicalu (Michael Cerveris, nominacja)
- Wybitna aktorka w musicalu (Patti LuPone, nominacja)
- Wybitny aktor pierwszoplanowy w musicalu (Alexander Gemignani, nominacja)
- Wybitny Reżyser Musicalu (Zwycięzca)
- Wybitne orkiestracje (Jonathan Tunick, zwycięzca)
- Wybitna scenografia do musicalu (nominacja)
- Wybitny projekt oświetlenia (Zwycięzca)
- Wybitna scenografia dźwiękowa (nominacja)
2007 Film
- Złoty Glob za najlepszy film (musical lub komedia) (zwycięzca)
- Złoty Glob dla Najlepszego Aktora w Musicalu lub Komedii (Johnny Depp, Zwycięzca)
- Nagroda Akademii za najlepsze osiągnięcia w dziedzinie reżyserii artystycznej (nominacja)
- Oscar za najlepszą rolę męską (Johnny Depp, nominacja)
- Nagroda Akademii za najlepsze osiągnięcia w kostiumografii (nominacja)
Pytania i odpowiedzi
P: Czym jest Sweeney Todd, Demoniczny golibroda z Fleet Street?
O: Sweeney Todd, Demoniczny golibroda z Fleet Street to musical oparty na XIX-wiecznej legendzie o Sweeneyu Toddzie.
P: Kto napisał książkę do "Sweeney Todd, the Demon Barber of Fleet Street"?
O: Książka do "Sweeney Todd, the Demon Barber of Fleet Street" została napisana przez Hugh Wheelera.
P: Kto napisał muzykę i słowa do filmu "Sweeney Todd, Demoniczny golibroda z Fleet Street"?
O: Muzykę i słowa do Sweeney Todd, the Demon Barber of Fleet Street napisał Stephen Sondheim.
P: Co zainspirowało historię Sweeneya Todda?
O: Historia Sweeneya Todda została zainspirowana sztuką The String of Pearls Christophera Bonda z 1973 roku.
P: Kto zagrał w filmowej adaptacji Sweeney Todd z 2007 roku?
O: Johnny Depp zagrał rolę Sweeneya Todda w filmowej adaptacji musicalu z 2007 roku.
P: Kiedy "Sweeney Todd" został wystawiony na Broadwayu?
O: Sweeney Todd został wystawiony na Broadwayu w Uris Theatre 1 marca 1979 roku.
P: Jakie nagrody zdobył Sweeney Todd?
O: Sweeney Todd zdobył nagrodę Tony dla najlepszego musicalu.
Powiązane artykuły
Autor
AlegsaOnline.com Sweeney Todd — musical Stephena Sondheima (Broadway 1979) Leandro Alegsa
URL: https://pl.alegsaonline.com/art/95481
Źródła
- sondheim.com : Sweeney Todd
- ibdb.com : Sweeney Todd The Demon Barber of Fleet Street