Spirited Away (千と千尋の神隠し, Sen to Chihiro no Kamikakushi, lit. Sen and Chihiro's Spiriting Away) to film anime z 2001 roku w reżyserii Hayao Miyazakiego, wyprodukowany przez Studio Ghibli. Po raz pierwszy został wydany w Japonii 20 lipca 2001 roku. Film okazał się ogromnym sukcesem komercyjnym i artystycznym — zdobył m.in. Oscara za najlepszy film animowany (75. ceremonia Oscarów, 2003) oraz liczne krajowe nagrody, a także przez długi czas był najwyżej zarabiającym filmem w historii japońskiego kina.

Fabuła (zarys)

Główna bohaterka, dziesięcioletnia Chihiro, przeprowadza się z rodzicami na nowe miejsce. W czasie podroży trafiają na tajemniczą, opuszczoną "autostradową" część, gdzie rodzice Chihiro z ciekawości zjadają jedzenie, które zamieni ich w świnie. Chihiro musi odnaleźć sposób, by uratować rodziców i wrócić do świata ludzi. Zmuszona do pracy w niezwykłym łaźniowym kompleksie dla duchów, przyjmuje nowe imię — Sen — i poznaje szereg dziwnych postaci, w tym pomocnika Haku, potężną właścicielkę Yubabę oraz enigmatyczną postać zwaną No-Face. W toku opowieści Chihiro dojrzewa, odzyskuje odwagę i tożsamość, a także odkrywa sekret związany z Haku.

Główne postacie

  • Chihiro/Sen – młoda dziewczynka, główna bohaterka, przechodząca przemianę od lękliwej dziecinności do dojrzałości.
  • Haku – tajemniczy chłopiec-duch, który pomaga Chihiro; w filmie ma kluczowe powiązanie z rzeką.
  • Yubaba – potężna i ekscentryczna właścicielka łaźni dla duchów, która zabiera imiona pracownikom.
  • No-Face (Bezludnik) – zagadkowa postać, której zachowanie i wpływ na otoczenie odzwierciedla motywy chciwości i osamotnienia.
  • Pomocnicy łaźni – m.in. Kamaji i Lin, którzy wspierają Chihiro w jej pracy i zadaniach.

Tematy i styl

Film łączy baśniową narrację z elementami japońskiej mitologii i religii (szintoizm), poruszając uniwersalne tematy: tożsamość, przejście do dorosłości, konsumpcjonizm, pamięć i ochrona środowiska. Wizualnie Spirited Away opiera się na ręcznie rysowanej animacji, bogatych, szczegółowych tłach i dopracowanej animatyce postaci, charakterystycznej dla stylu Miyazakiego. Muzykę do filmu skomponował wielokrotnie współpracujący z reżyserem Joe Hisaishi, co podkreśla emocjonalny klimat obrazu.

Produkcja i wydanie

Film powstał w Studiu Ghibli pod kierunkiem Hayao Miyazakiego; prace nad projektem skupiały się na dopracowaniu świata duchów i postaci. Po premierze w Japonii obraz był stopniowo udostępniany międzynarodowo; wersję anglojęzyczną przygotowała i dystrybuowała m.in. firma Disney, dzięki czemu film dotarł do szerokiej publiczności poza Japonią.

Odbiór, nagrody i wpływ

Film spotkał się z powszechnym uznaniem krytyków i publiczności. W oparciu o 153 recenzje na Rotten Tomatoes, jest to drugi najlepszy film animowany, z 97% oceną na stronie. Film zajmuje miejsce #60 na liście IMDb Top 250 Movies (stan na grudzień 2008). The Anime Critic przyznał mu 4 i 1/2 z pięciu gwiazdek. Poza Oscarem, Spirited Away zdobył wiele nagród krajowych, w tym nagrodę Japońskiej Akademii Filmowej za najlepszy film roku.

Komercyjnie film okazał się przebojem — w Japonii zgromadził jedne z najwyższych wpływów w historii lokalnego rynku (około 30,4 miliarda jenów), a na świecie zarobił setki milionów dolarów, co uczyniło go jednym z najbardziej kasowych anime wszech czasów. Jego międzynarodowy sukces przyczynił się do popularyzacji Studia Ghibli i twórczości Miyazakiego poza Japonią.

Znaczenie i dziedzictwo

Spirited Away jest często uznawany za jedno z najważniejszych dzieł animacji XXI wieku. Wpłynął na postrzeganie filmu animowanego jako medium zdolnego do opowiadania złożonych, wielowarstwowych historii skierowanych zarówno do dzieci, jak i dorosłych. Jego uniwersalne motywy, estetyka oraz umiejętność łączenia tradycji z nowoczesnością sprawiły, że obraz pozostaje przedmiotem analiz i inspiracją dla twórców filmowych, artystów i widzów na całym świecie.