La Sainte-Chapelle (ang. Święta Kaplica) to gotycka kaplica znajdująca się na Île de la Cité w sercu Paryża we Francji. Kaplica ta jest doskonałym przykładem okresu rayonnante w architekturze gotyckiej. Tradycyjnie przypisuje się jej projekt architektowi Pierre'owi de Montreuil (w źródłach pojawiają się też inne warianty nazwiska).

Historia i przeznaczenie

La Sainte-Chapelle wzniesiono w krótkim czasie — prace trwały w latach 1242–1248, a kaplica została poświęcona w 1248 roku. Zbudowano ją na terenie pałacu królewskiego (Palais de la Cité) z myślą o przechowywaniu ważnych relikwii Męki Pańskiej, przede wszystkim Korony Cierniowej, którą król Ludwik IX (późniejszy św. Ludwik) nabył od cesarza Baldwin II w 1239 roku. Do kaplicy trafiły także inne relikwie przywiezione z Bizancjum w kolejnych latach — przechowywano je początkowo w kaplicy św. Mikołaja, a następnie umieszczono w Sainte-Chapelle.

Architektura

Kaplica ma formę dwupoziomową: dolna kaplica (dla służby pałacowej i oficjalnych funkcji) oraz górna kaplica — prywatna kaplica królewska, składająca się niemal wyłącznie z wielkich przeszkleń, wspartych na cienkich filarach. Styl rayonnant przejawia się tutaj w maksymalnym użyciu witraży i delikatnej, pionowej artykulacji konstrukcji, dzięki czemu wnętrze sprawia wrażenie niemal całkowicie przeszklonego.

Witraże

Największą ozdobą Sainte-Chapelle są wspaniałe witraże górnej kaplicy. Tworzą je wielkie, wysokie okna podzielone na lancety, które ilustrują historię od Stworzenia aż po Odkupienie przez Chrystusa. Witraże zawierają łącznie około 1 113 scen biblijnych i zajmują powierzchnię około 6 458 stóp kwadratowych (około 600 m²). Dwie trzecie przeszkleń pochodzi z oryginalnego XIII-wiecznego oszklenia. Kolejność czytania lancetów jest tradycyjnie: od lewej do prawej, pracując od dołu do góry. Barwy i precyzja ikonografii czynią te okna jednym z najważniejszych przykładów średniowiecznego malarstwa witrażowego.

Zniszczenia i renowacje

Podczas Rewolucji Francuskiej kaplica doznała poważnych uszkodzeń: zniszczone zostały stragany chóru, parawany i iglica, relikwie zostały zarekwirowane i przeniesione w inne miejsce. W XIX wieku przeprowadzono liczne prace konserwatorskie i rekonstrukcyjne, które przywróciły kaplicę do dawnej świetności — XIX-wieczne renowacje dotyczyły zarówno konstrukcji, jak i polichromii wnętrz oraz oszklenia. W kolejnych stuleciach prowadzono dalsze prace konserwatorskie, w tym długotrwałe restauracje witraży i detali kamieniarskich, aby zabezpieczyć zabytek dla przyszłych pokoleń.

Znaczenie i zwiedzanie

La Sainte-Chapelle jest uznawana za jedno z najcenniejszych dzieł gotyku we Francji i znajduje się w obszarze wpisanym na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO (nabrzeża Sekwany oraz zabytki Paryża). Ze względu na niezwykłe witraże i wyjątkową wartość historyczną przyciąga liczne grupy turystów i miłośników sztuki sakralnej. Wnętrze kaplicy, zwłaszcza górna część, robi ogromne wrażenie dzięki grze światła przez średniowieczne witraże.

Warto zwrócić uwagę także na położenie kaplicy w historycznym centrum — w bezpośrednim sąsiedztwie Conciergerie i katedry Notre-Dame — co sprawia, że La Sainte-Chapelle jest integralną częścią średniowiecznego układu urbanistycznego Île de la Cité.