Królewski herb Zjednoczonego Królestwa: opis, historia i symbolika

Poznaj pełny opis, historię i symbolikę królewskiego herbu Zjednoczonego Królestwa — elementy, znaczenia i warianty używane w Anglii, Szkocji i Irlandii.

Królewski herb Zjednoczonego Królestwa jest oficjalnym herbem monarchy brytyjskiego. Był używany przez królową Elżbietę II w jej oficjalnej roli jako głowy państwa i przysługuje obecnemu panującemu monarsze. Istnieje kilka wersji tego herbu: pełna wersja królewska używana przez monarchę, warianty stosowane przez członków rodziny królewskiej oraz uproszczone wersje używane przez rząd brytyjski i jego instytucje. W Szkocji funkcjonuje odrębny wariant herbu, używany przez urzędy szkockie.

Opis herbu

Centralnym elementem jest tarcza herbowa, podzielona na ćwiartki. W klasycznym układzie dla monarchy Zjednoczonego Królestwa tarcza przedstawia:

• 1. i 4. ćwiartka: trzy lwy kroczące (passant guardant) symbolizujące Anglię;
• 2. ćwiartka: lew wspięty w otoczeniu podwójnej tresury z motywem lilii (tzw. double tressure flory-counter-flory) – symbol Szkocji;
• 3. ćwiartka: harfa – symbol Irlandii.

Herb królewski zawiera również elementy otaczające tarczę: nad tarczą znajduje się korona i nad nią kształtna figura (kuzyn herbowy zwany crest) — zwykle lew koronny; po obu stronach tarczy znajdują się wspornicy (supporters) – lew i jednorożec; pod tarczą zazwyczaj umieszczony jest napisowy motyw (motto) oraz tradycyjny krąg Orderu Podwiązki z napisem Honi soit qui mal y pense.

Warianty i różnice

Istnieje kilka oficjalnych wariantów herbu, stosowanych zależnie od kontekstu:

• Wersja królewska — pełna oraz najbardziej ozdobna, używana przez panującego monarchy i w oficjalnych okazjach państwowych. Zawiera koronę, hełm i pełne insygnia.
• Wersja rządowa — uproszczona wersja stosowana przez rząd brytyjski i ministerstwa. Ma ona charakter administracyjny i jest często pozbawiona niektórych elementów dekoracyjnych (np. pełnego hełmu czy rozbudowanego crestu) w celu ułatwienia reprodukcji na dokumentach i materiałach urzędowych.
• Wersja szkocka — używana oficjalnie w Szkocji; w niej herb Szkocji jest eksponowany w pierwszej i czwartej ćwiartce tarczy, a układ pozostałych ćwiartek (Anglia, Irlandia) jest odpowiednio zmieniony. Również motto umieszczone pod tarczą może być inne — tradycyjnie używa się tutaj archaicznego formułowania In my defens God me defend (często skracanego), a niekiedy pojawiają się także elementy związane z Orderem Thistle lub lokalnymi symbolami. Pozycje i detale wsporników oraz elementów dekoracyjnych mogą się w wersji szkockiej różnić od wersji ogólnokrajowej.

Historia

Herb ewoluował przez wieki, od średniowiecznych godłów książąt i królów wyspy. Kluczowe momenty w historii herbu to:

• Średniowiecze – rozwój herbu Anglii z trzema lwami oraz herbu Szkocji z lwem wspiętym;
• Unia Koron 1603 – po objęciu tronu angielskiego przez Jakuba VI Szkockiego (jako Jakub I Angielski) herby Anglii i Szkocji zaczęły być łączone w jednym impostie;
• 1707 (Unia Anglii i Szkocji) – zjednoczenie tworzyło Herb Wielkiej Brytanii, łączący symbole narodowe;
• 1801 – po Unii z Irlandią w tarczy wprowadzono harpę reprezentującą Irlandię, jednocześnie usunięto dotychczasowe kwartowanie z herbem Francji (historyczne roszczenie do tronu Francji zostało porzucone w 1801);
• XX wiek i dalej – po zmianach politycznych (powstanie Irlandii, późniejszy status Irlandii Północnej) harpę pozostawiono jako symbol historyczny i konstytucyjny odnoszący się do Irlandii Północnej w herbie Zjednoczonego Królestwa.

Symbolika i zastosowanie

Każdy element herbu ma znaczenie symboliczne:

• Lwy – tradycyjny symbol odwagi, suwerenności i królestwa Anglii;
• Lew szkocki – symbol odwagi i królewskiej godności Szkocji;
• Jednorożec – w heraldyce oznacza czystość i siłę, stał się symbolem Szkocji jako wspornik herbu;
• Harpia – symbol kultury i tradycji Irlandii;
• Order Podwiązki i motto Honi soit qui mal y pense – nawiązanie do najstarszego angielskiego orderu rycerskiego, podkreślające prestiż monarchii;
• Flora narodowa (róża, oset, koniczyna) często pojawia się w kompozycji jako elementy łączące symbole narodowe Anglii, Szkocji i Irlandii.

Herb jest powszechnie stosowany: na budynkach rządowych, w sądownictwie, na oficjalnych dokumentach, pieczęciach, paszportach oraz na wyróżnieniach i dokumentach królewskich.

Uwaga praktyczna

Choć podstawowe elementy herbu są stałe, istnieje wiele oficjalnych wariantów dostosowanych do zastosowań praktycznych. Przy wykorzystaniu herbu w materiałach publicznych należy stosować wersję zatwierdzoną przez odpowiednie instytucje i przestrzegać zasad protokołu heraldycznego.

Pytania i odpowiedzi

P: Jaki jest królewski herb Wielkiej Brytanii?

P: Kto używa herbu królewskiego Wielkiej Brytanii?

P: Z czym jest połączona tarcza królewskiego herbu Wielkiej Brytanii?

P: Czy wersja używana przez rząd ma hełm lub lwa?

P: Czy wersja używana przez rząd w Szkocji ma lwa lub motto "In Defens"?

P: Jak oficjalnie nazywa się herb królewski?

P: Czy królowa ma osobną wersję herbu królewskiego w Szkocji?

Szukaj według litery