Nagroda im. Philipa K. Dicka to jedna z ważniejszych nagród w dziedzinie fantastyki naukowej w Stanach Zjednoczonych. Została nazwana na cześć pisarza Philipa K. Dicka, autora wielu wpływowych powieści i opowiadań science fiction i fantasy; przyznawana jest od 1983 roku, rok po śmierci Dicka (1982). Nagroda honoruje najlepszy oryginalny paperback opublikowany w danym roku w USA — tzn. książkę wydaną pierwotnie w formie miękkiej okładki (paperback), a nie jako wznowienie lub przekształcenie z wydania twardookładkowego.

Historia i założenie

Inicjatorem powstania nagrody był Thomas Disch, który rozpoczął jej przyznawanie z pomocą Davida G. Hartwella, Paula S. Williamsa i Charlesa N. Browna. Od początku nagroda miała na celu wyróżnienie odważnych i innowacyjnych tytułów publikowanych w formacie paperback, które często pomijane były przez inne nagrody literackie. W kolejnych latach organizacją i nadzorem nad nagrodą zajmowali się m.in. David G. Hartwell i Gordon Van Gelder; wśród osób związanych z prowadzaniem nagrody wymienia się także Algisa Budrysa i Davida Alexandra Smitha.

Zasady i kwalifikowalność

  • Kwalifikowalność: do konkursu mogą być zgłaszane tylko tytuły pierwszorazowo wydane w formie paperbacku na rynku amerykańskim w danym roku kalendarzowym. Wydania wznowione, przekłady pierwotnie wydane poza USA oraz wydania twardookładkowe zwykle nie spełniają kryteriów.
  • Proces wyboru: zgłoszone pozycje oceniane są przez panel sędziowski (zwykle kilku wybranych jurorów z branży), który wybiera finalistów i wskazuje zwycięzcę. Odróżnia to tę nagrodę od konkursów opartych na głosowaniu publicznym — decyzję podejmuje niezależne jury fachowców.
  • Wyróżnienia: oprócz głównego zwycięzcy jury często przyznaje tzw. „special citation” (wyróżnienia honorowe) dla innych wartościowych tytułów z listy nominowanych.

Organizacja, sponsorzy i wręczenie

Nagrodę wspiera Philadelphia Science Fiction Society, a od połowy lat 2000. otrzymuje również wsparcie The Philip K. Dick Trust. Uroczyste wręczenie nagrody odbywa się corocznie podczas konwentu Norwescon — regionalnego konwentu science fiction organizowanego w rejonie Seattle (stan Washington). Laureaci otrzymują oficjalne wyróżnienie, a zwycięskie tytuły zyskują dodatkowe rozpoznanie w środowisku wydawniczym i czytelniczym.

Znaczenie i wpływ

Nagroda im. Philipa K. Dicka jest ceniona za promowanie nowatorskich i często eksperymentalnych dzieł SF, które z różnych powodów trafiają początkowo do wydania paperbackowego. Dla wielu autorów otrzymanie tej nagrody oznacza zwiększenie widoczności, lepsze zainteresowanie ze strony czytelników i krytyków oraz większe szanse na kolejne wydania i tłumaczenia.

Książki, które zdobyły tę nagrodę, mają na okładce nadruk Best Original SF Paperback. To rozpoznawalny znak jakości w środowisku fantastyki naukowej.

Osoby związane z nagrodą

Poza wymienionymi wcześniej założycielami i administratorami, w różnych latach organizacją i prowadzeniem nagrody zajmowali się redaktorzy, krytycy i działacze środowiska SF. Wśród wymienianych historycznie osób są m.in. Algis Budrys i David Alexander Smith.

Nagroda im. Philipa K. Dicka pozostaje ważnym elementem amerykańskiego krajobrazu literatury SF, zwracając uwagę na utwory odważne formalnie i tematycznie oraz na autorów, których prace mogłyby inaczej pozostać niedostrzeżone.