Partia Ludowa (Populistyczna) USA — historia i program (1891–1908)

Działalność wyborcza i struktura

Populiści zyskali na znaczeniu szczególnie wśród rolników na obszarach środkowo-zachodnich i południowych—w tekście często określanych jako południowy zachód i Wielka Nizina. Partia próbowała także zawiązać sojusze z robotnikami i ugrupowaniami miejskimi, jednak jej główna baza pozostała wiejska.

W wyborach prezydenckich w 1892 roku Partia Ludowa nominowała Jamesa B. Weavera; otrzymał on około 8,5% głosów popularnych i wygrał 5 stanów, co było największym sukcesem partii na szczeblu krajowym. W 1896 roku Populiści, szukając szerszego poparcia przeciwko polityce złotego standardu, udzielili poparcia demokratycznemu kandydatowi Williama Jenningsa Bryana, który przyjął wiele postulatów populistycznych. Demokratyczna konwencja nominowała na wiceprezydenta Arthura Sewalla, lecz część Populistów, aby zachować odrębność organizacyjną, wystawiła własnego kandydata na wiceprezydenta — Thomasa E. Watsona; ten rozłam osłabił jedność koalicji i skomplikował poparcie wyborcze.

W wyborach 1896 Bryan przegrał z republikaninem Williamem McKinleyem, co oznaczało poważny cios dla ruchu populistycznego. W kolejnych wyborach ludowcy nadal wystawiali własnych kandydatów, ale ich znaczenie stopniowo malało. Część dawnych zwolenników przeszła do Demokratów lub Republikanów, a niektórzy — szczególnie wśród aktywu robotniczego — zaczęli wspierać ruch socjalistyczny pod przywództwem Eugeniusa V. Debsa i jego nową Partię Socjalistyczną.

Sukcesy parlamentarne

Partia odniosła także pewne sukcesy w wyborach do Izby Reprezentantów:

• 1890: 8 miejsc;
• 1892: 11 miejsc;
• 1894: 9 miejsc;
• 1896: 22 miejsca (szczytowy wynik);
• 1898: 6 miejsc;
• 1900: 5 miejsc.

Przyczyny upadku i rozpad

Przyczyny utraty znaczenia Partii Ludowej były wielorakie: częściowa akomodacja ich postulatów przez partie głównego nurtu (zwłaszcza Demokratów), ekonomiczne ożywienie pod koniec lat 90., wewnętrzne podziały (m.in. spory o strategię „fusion” z Demokratami, konflikty regionalne i kwestie rasowe na Południu), a także przejście części aktywistów do innych ruchów politycznych. W rezultacie Partia praktycznie przestała odgrywać rolę ogólnokrajowej siły politycznej — oficjalnie rozwiązała się w 1908 roku. Ostatnia znana działalność oficjalnej partii ludowej miała miejsce w 1913 roku.

Dziedzictwo

Choć Partia Ludowa zniknęła z politycznej sceny jako samodzielna organizacja, wiele jej postulatów znalazło później odzwierciedlenie w reformach okresu progresywnego i konstytucyjnych zmianach XX wieku: np. wprowadzenie bezpośrednich wyborów senatorów (17. poprawka, 1913), federalny podatek dochodowy (16. poprawka, 1913) czy zaostrzenie regulacji dotyczących monopoli i usług publicznych. Ruch populistyczny pozostawił też trwały ślad w amerykańskiej debacie publicznej jako przykład oddolnej reakcji na koncentrację kapitału i frustrację ekonomiczną drobnych producentów.

Wybrane postacie ruchu

• James B. Weaver — kandydat prezydencki Populistów w 1892;
• Thomas E. Watson — wpływowy działacz i kandydat na wiceprezydenta w 1896;
• Mary Elizabeth Lease, Ignatius L. Donnelly i inni liderzy ruchu na szczeblu regionalnym.

Partia Ludowa była jednym z najważniejszych ruchów politycznych końca XIX wieku w USA — próbowała połączyć interesy wielkiej grupy społecznej rolników z postulatami większej kontroli publicznej nad gospodarką i rozszerzeniem demokracji bezpośredniej. Jej upadek nie oznacza jednak zapomnienia postulatów, wiele z nich przetrwało i zostało wdrożonych w kolejnych dekadach.