Pochodzenie bluesa. Niewiele wiadomo o pochodzeniu muzyki znanej jako blues. Jako pochodzenie nie można podać roku, ponieważ styl ten rozwijał się przez długi okres czasu. Etnomuzykolog Gerhard Kubik sięga korzeniami wielu swoich elementów do kontynentu afrykańskiego, "kolebki bluesa".

Jedna z wczesnych wzmianek pochodzi z 1901 roku, kiedy to archeolog w Mississippi opisał pieśni czarnych robotników, które miały liryczne tematy i elementy techniczne wspólne z bluesem.

Niewiele jest cech wspólnych dla wszystkich bluesów. Gatunek bierze swój kształt z osobliwości każdego indywidualnego wykonania. Niektóre cechy charakterystyczne są wspólne dla większości stylów muzyki afroamerykańskiej. Najwcześniejsza muzyka bluesowa była "wyrazem funkcjonalnym, oddanym w stylu "wezwanie-odpowiedź" bez akompaniamentu i harmonii oraz nieograniczonym formalnością jakiejkolwiek konkretnej struktury muzycznej". Ta przed-bluesowa muzyka została zaadaptowana z okrzyków i krzyków terenowych wykonywanych w czasach niewolniczych, rozszerzona na "proste pieśni solowe obciążone emocjonalną treścią".

Wiele z tych bluesowych elementów, takich jak format "call and response", ma swoje źródło w muzyce afrykańskiej. Kiedy afrykańscy niewolnicy wyjechali do pracy w Ameryce Północnej, zabrali ze sobą tradycje muzyczne. Wczesne formy muzyki obejmują spirytuały i pieśni robocze. Spirytuały były pieśniami religijnymi, a pieśni robocze były śpiewane w rytm pracy. Pieśni robocze zawierały wezwanie wokalne i odpowiedź na nie, lub w których perkusista główny wykonywał rytm, a następnie inni na nie odpowiadali.

Większość piosenek bluesowych ma cztery bity w takcie i jest zbudowana na 12 taktowej formie bluesa, która wykorzystuje trzy frazy, każda o długości czterech taktów. Mogą one również korzystać z niebieskiej skali.

Co jeszcze wyróżnia bluesa? Oprócz 12-taktowej formy, charakterystyczne są:

  • blue notes — obniżone lub "ugięte" dźwięki (najczęściej obniżona tercja, kwinta lub septyma), które dają muzyce melancholijny, "zgięty" wyraz;
  • fraza wokalna mocno oparta na ekspresji i improwizacji — śpiewacz potrafi przeciągać sylaby, stosować glissando i mikrotonalne ugięcia;
  • call-and-response między głosem a instrumentem (np. gitara odpowiadająca frazie wokalnej) lub między solistą a chórem;
  • rytmy i polirytmie odziedziczone z Afryki oraz silne akcenty na drugą i czwartą część taktu;
  • wokalne i tekstowe tematy — codzienne życie, praca, miłość, nędza, tęsknota, a także ironia i humor.

Narzędzia i techniki używane w początkach bluesa to m.in. banjo, gitara akustyczna (często z graniem slide lub bottleneck), harmonijka ustna, skrzypce, banjo, czasem pianino i perkusja. Technika slide na gitarze oraz śpiew z obniżonymi tonami stały się znakami rozpoznawczymi wielu wczesnych mistrzów.

Regiony i ewolucja. Blues narodził się przede wszystkim na Południu USA, a szczególną rolę odegrał region Delta Mississippi — stąd często określenie "Delta blues". Jednak równolegle rozwijały się inne style: Piedmont blues (większe wpływy fingerpicking i ragtime'u), Texas blues, Kansas City, Memphis. W wyniku Wielkiej Migracji (ok. 1910–1940) miliony Afroamerykanów przeniosły się do miast północnych i środkowo-zachodnich (np. Chicago, Detroit), co spowodowało elektryfikację instrumentów i narodziny miejskiego, elektrycznego bluesa (np. Chicago blues — Muddy Waters, Howlin' Wolf).

Nagrania i popularyzacja. Pierwsze komercyjne nagrania bluesowe pojawiły się w latach 20. XX wieku — przełomowym momentem była płyta Mamie Smith "Crazy Blues" (1920), która pokazała wytwórniom muzycznym potencjał rynku afroamerykańskiego ("race records"). W kolejnych dekadach pojawili się tacy artyści jak Charley Patton, Blind Lemon Jefferson, Robert Johnson czy Bessie Smith, których nagrania ukształtowały rozumienie gatunku.

Muzyczne pokrewieństwa i wpływy. Blues silnie wpłynął na rozwój jazzu, rhythm and blues, rock and rolla, soulu i muzyki popularnej XX wieku. Jego struktury harmoniczne (progresja I–IV–V), skale i frazowanie stanowią fundament dla wielu form improwizacji i piosenki popularnej. W drugiej połowie XX wieku europejscy i brytyjscy muzycy (np. The Rolling Stones, Eric Clapton) przyczynili się do międzynarodowego rozgłosu bluesa.

Znaczenie kulturowe. Blues to nie tylko forma muzyczna, lecz także świadectwo historii Afroamerykanów — język emocji, opowieść o cierpieniu, wytrwałości i nadziei. Jego prostota i bezpośredniość sprawiły, że mógł być adaptowany i reinterpretowany w wielu kontekstach społecznych i muzycznych.

Podsumowując, pochodzenie bluesa to proces wielowarstwowy: afrykańskie tradycje rytmiczne i wokalne, doświadczenia niewolnictwa i pracy, pieśni religijne i robocze, lokalne tradycje muzyczne Południa USA oraz późniejsza urbanizacja i nagrania — wszystko to razem ukształtowało gatunek, który stał się jednym z najważniejszych filarów muzyki popularnej XX i XXI wieku.