Momo: oszustwo i miejska legenda o rzekomym wyzwaniu na WhatsApp
Momo: demaskujemy miejską legendę o rzekomym wyzwaniu na WhatsApp — jak rozpoznać oszustwo, prawda o obrazach i jak chronić dzieci przed manipulacją.
Wyzwanie Momo" to oszustwo i miejska legenda o wyzwaniu w mediach społecznościowych, które nie istniało. Została ona rozpowszechniona głównie na Facebooku. Oszustwo mówi, że ofiary są zmuszane do kontaktu z kontem "Momo" za pośrednictwem sieci mediów społecznościowych WhatsApp. Jeśli to zrobią, otrzymują brutalne obrazy, groźby graficzne i mówi się im, aby zrobiły niebezpieczne rzeczy, w tym popełniły samobójstwo, nagrały to na wideo i wysłały do "Momo". Mogą również powiedzieć, że zamierzają upublicznić swoje dane osobowe, zranić członków rodziny, a niektórym grozi się nawet przekleństwami. W oszustwie wykorzystano szokujący dla niektórych wizerunek kobiety z dużymi oczami i ustami.
Oszustwo sprawiło, że ludzie uwierzyli, że "wyzwanie" spowodowało wiele samobójstw, w tym jedno w Argentynie, ale według policji nie jest to prawdą. Obraz używany przez konta Momo jest w rzeczywistości rzeźbą wykonaną przez japońskiego artystę, ale niektórzy ludzie myśleli, że to maska lub makijaż.
Pochodzenie obrazu
Zdjęcie kojarzone z "Momo" pochodzi z rzeźby zaprojektowanej przez japońskiego artystę związanym z pracownią Link Factory. Dzieło, znane jako rzeźba o niepokojącym wyglądzie (często określane jako "Mother Bird" w medialnych opisach), nie przedstawia żadnej osoby zakańczającej wyzwania — zostało zrobione jako element sztuki i wystawiane w galeriach. Niemniej w internecie obraz ten został wyrwany z kontekstu i wykorzystany do wywołania strachu.
Jak działało oszustwo
- Wirusowe wpisy i nagłówki: Sensacyjne posty i zmyślone nagłówki rozpowszechniały plotkę.
- Fałszywe zrzuty ekranu i wiadomości: Tworzono spreparowane rozmowy i grafiki sugerujące, że "Momo" wysyła groźne instrukcje.
- Kontakt przez WhatsApp: Użytkownicy byli namawiani lub straszeni, by napisać na podany numer; w odpowiedzi rzekome konta miały wysyłać przerażające treści.
- Szantaż i groźby: Oszuści mieli rzekomo szantażować ujawnieniem danych osobowych lub grozić krzywdą wobec rodziny.
- Efekt viralny: Udostępnienia i dyskusje w mediach społecznościowych potęgowały panikę, co z kolei przyciągało więcej uwagi.
Skala, dezinformacja i reakcje
Choć w mediach społecznościowych szerzono informacje o rzekomych samobójstwach powiązanych z "Momo", wiele z tych doniesień zostało obalonych przez policję i organizacje fact-checkingowe. Policje i szkoły w różnych krajach wydały komunikaty uspokajające i apelujące o zachowanie ostrożności przy udostępnianiu niesprawdzonych informacji. Serwisy takie jak WhatsApp rekomendowały blokowanie i zgłaszanie podejrzanych kont.
Jak chronić dzieci i siebie
- Rozmawiaj z dziećmi: Wyjaśnij, że w sieci zdarzają się fałszywe i celowo straszące treści. Zachęć do mówienia o wszystkich niepokojących wiadomościach.
- Ustawienia prywatności: W aplikacjach takich jak WhatsApp ogranicz widoczność zdjęcia profilu, statusu i ostatniej aktywności tylko do znanych kontaktów.
- Nie reaguj i nie udostępniaj: Jeśli otrzymasz podejrzaną wiadomość, nie odpowiadaj, nie klikalaj odnośników i nie rozsyłaj treści dalej — to często daje autorom viral.
- Blokuj i zgłaszaj: Korzystaj z funkcji blokowania numerów i zgłaszania kont do administracji serwisu.
- Zachowuj dowody: Zrób zrzuty ekranu i zapisz numer nadawcy, jeśli sprawa wymaga zgłoszenia na policję.
Co zrobić w sytuacji zagrożenia
- W przypadku bezpośrednich groźb lub wyraźnego szantażu — skontaktuj się z policją i zgłoś incydent. W Polsce w nagłych przypadkach dzwoni się pod numer 112.
- Jeśli osoba (szczególnie dziecko) otrzymała treści sugerujące samobójstwo lub wyrządzenie sobie krzywdy — niezwłocznie skontaktuj się z profesjonalną pomocą (lekarz, psycholog, lokalne służby). W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia zadzwoń po pomoc medyczną.
- Nie usuwaj dowodów — zrzuty ekranu, daty i numery mogą być potrzebne służbom do zidentyfikowania sprawy.
- Skorzystaj z zasobów i porad firm technologicznych oraz organizacji zajmujących się bezpieczeństwem online — wiele z nich publikuje instrukcje jak reagować na cyberprzemoc i manipulacje.
Podsumowanie: "Wyzwanie Momo" było przykładem paniki moralnej i dezinformacji w internecie: rzekomo groźne wyzwanie rozeszło się dzięki sensacyjnym nagłówkom, spreparowanym wiadomościom i udostępnieniom. Rzeczywiste ryzyko polegało przede wszystkim na zarażaniu strachem i wywieraniu presji na młodych, podatnych użytkowników. Najlepszą ochroną są edukacja cyfrowa, ostrożność, ustawienia prywatności oraz szybka reakcja — blokowanie, zgłaszanie i kontakt ze służbami w razie realnego zagrożenia.
Pytania i odpowiedzi
P: Czym jest "Momo Challenge"?
O: "Momo Challenge" to mistyfikacja i miejska legenda o wyzwaniu w mediach społecznościowych, które nie istniało.
P: W jaki sposób rozpowszechniono mistyfikację?
O: Oszustwo było rozpowszechniane głównie na Facebooku.
P: Co się stanie, jeśli ktoś skontaktuje się z kontem "Momo" za pośrednictwem sieci społecznościowej WhatsApp?
O: Oszustwo mówi, że jeśli ktoś skontaktuje się z kontem "Momo" za pośrednictwem sieci społecznościowej WhatsApp, otrzyma brutalne obrazy, groźby graficzne i zostanie poproszony o zrobienie niebezpiecznych rzeczy, w tym samobójstwa, nagranie go na wideo i wysłanie do "Momo".
P: Jakie są dodatkowe groźby kierowane do tych ofiar?
O: Ofiary mogą być również straszone, że ich dane osobowe zostaną upublicznione, członkowie ich rodzin zostaną skrzywdzeni, a niektórym grozi się nawet przekleństwami.
P: Czy "Momo Challenge" było odpowiedzialne za śmierć?
O: Nie, "Momo Challenge" nie było odpowiedzialne za żadną śmierć, jak twierdzi oszustwo.
P: Jaki obraz jest powiązany z "Momo Challenge"?
O: Obraz związany z "Momo Challenge" przedstawia kobietę z dużymi oczami i ustami, co było szokujące dla niektórych osób i zostało wykorzystane w oszustwie.
P: Czy obraz wykorzystany w "Momo Challenge" jest w rzeczywistości rzeźbą?
O: Tak, obraz wykorzystany w "Momo Challenge" to w rzeczywistości rzeźba wykonana przez japońskiego artystę, ale niektórzy myśleli, że to maska lub makijaż.
Przeszukaj encyklopedię