Federalne Ministerstwo Stosunków Wewnętrznych — rola i dzieje

Zakres kompetencji

Ministerstwo odpowiadało za prowadzenie polityki wobec wschodniej części byłych Niemiec bez formalnego traktowania jej jako państwa obcego. Do najważniejszych zadań należały:

• koordynacja kontaktów i kanałów komunikacji z NRD oraz utrzymywanie oficjalnych i nieoficjalnych powiązań,
• obsługa kwestii wysiedleńców i przesiedleń ludności z obszarów położonych na wschód od Odry i Nysy,
• monitorowanie i wspieranie inicjatyw na rzecz zbliżenia i współpracy między oboma częściami Niemiec,
• informowanie opinii publicznej i współpraca z organizacjami społecznymi oraz kościelnymi zaangażowanymi w sprawy niemieckie.

Ze względu na konstytucyjne założenie jedności niemieckiej ministerstwo nie funkcjonowało jako klasyczne ministerstwo spraw zagranicznych; dlatego relacje z NRD były prowadzone osobno niż przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych.

Historia i polityczny kontekst

Instytucja została utworzona w powojennym porządku państwowym w celu zajmowania się „kwestiami ogólnoniemieckimi”. W kolejnych dekadach jej rola ewoluowała razem ze zmianami polityki zagranicznej i wewnętrznej RFN. Przełomowym momentem w polityce wobec wschodu była tzw. Ostpolitik, zainicjowana przez rząd Willy’ego Brandta. Jej elementem było normalizowanie stosunków z sąsiadami i z NRD oraz uregulowanie niektórych kwestii granicznych z Polską. Willy Brandt i jego rząd doprowadzili do traktatów, które zmieniały praktykę polityczną dotyczącą Granicy nad Odrą i Nysą, co miało wpływ także na zakres działania ministerstwa. Kwestia terytoriów na wschód od Odry i Nysy

Likwidacja i następstwa

Po procesie zjednoczenia Niemiec instytucja utraciła swój pierwotny sens. Formalne zakończenie działalności ministerstwa nastąpiło po zjednoczeniu, a jego zadania zostały przekazane innym resortom państwowym, przede wszystkim Ministerstwu Spraw Wewnętrznych, które przejęło część obowiązków związanych z integracją nowych krajów związkowych oraz koordynacją polityki wewnętrznej wobec zjednoczenia. Likwidacja (1991) Ministerstwo Spraw Wewnętrznych

Znaczenie i uwagi

Ministerstwo pełniło rolę specyficznego instrumentu polityki wewnętrznej i zagranicznej jednocześnie: umożliwiało prowadzenie dialogu między dwoma państwami niemieckimi bez formalnego uznania ich odrębności. Było też miejscem, w którym kumulowały się kwestie historyczne, humanitarne i administracyjne związane z wysiedleniami i zmianami granic. Po zjednoczeniu pozostawiło po sobie spuściznę proceduralną i organizacyjną, a niekóre jego funkcje przetrwały w ramach innych departamentów rządu. Relacje wewnątrzniemieckie więcej informacji