Śródziemie — fikcyjny świat J.R.R. Tolkiena (Hobbit, Władca Pierścieni)
Śródziemie — epicki świat J.R.R. Tolkiena: historia, języki, elfy, hobbici, krasnoludy i bohaterowie z Hobbita oraz Władcy Pierścieni. Poznaj mitologiczną krainę.
Śródziemie to fikcyjny świat fantasy wymyślony przez J.R.R. Tolkiena. Kilka z jego książek, takich jak Hobbit i Władca Pierścieni, rozgrywa się właśnie w tym świecie. Ma to być dawno miniony, mitologiczny czas naszej Ziemi — część większego uniwersum Tolkiena, którego celem było stworzenie sztucznej mitologii i historii dla znanego świata.
Galeria obrazów
4 Obrazy
Pozycje literackie
Najbardziej znane opowieści osadzone w Śródziemiu to Hobbit i Władca Pierścieni, rozgrywa się właśnie w. Jednak Tolkien pracował nad historią tego świata znacznie dłużej i szerzej — do kręgu jego dzieł należą także Silmarillion (zbiór mitów i legend tworzących rdzeń legendarium), Nieukończone opowieści oraz monumentalny cykl redagowany po śmierci autora: The History of Middle-earth. Razem te utwory przedstawiają długą, wielowarstwową historię Śródziemia sięgającą tysięcy lat.
Geografia i kosmologia
Śródziemie to w sensie wewnątrzfikcyjnym jeden kontynent w świecie zwanym Arda, a Arda z kolei istnieje w szerokim kosmicznym porządku zwanym Eä. W praktyce jednak termin "Śródziemie" bywa używany potocznie na określenie całego uniwersum Tolkiena i wszystkich opowieści z nim związanych.
W obrębie samego Śródziemia wyróżnić można wiele regionów i krain, m.in.:
- Eriador (zachód), gdzie leżą Shire i Bree;
- Rhovanion (Środkowa Ziemia Północna), obejmujące Mroczną Puszczę i Miasto na Vrath;
- Gondor i Rohan (południe), kluczowe państwa w epopei Władcy Pierścieni;
- Mordor (wschód/południe), siedziba Saurona i miejsca działań wojny o Pierścień.
Ludy, rasy i języki
Śródziemie zamieszkują liczne rasy i narody. Najważniejsze z nich to:
- Elfy — nieśmiertelne, o bogatej kulturze i własnych językach;
- Krasnoludy — rzemieślniczy lud górniczy;
- Ludzie — śmiertelni, o wielu królestwach i odmianach;
- Hobbici — prosty, rolniczy naród zamieszkujący Shire;
- oraz mniejsze i złowrogie istoty: orki, trolle, Nazgûle, inne stworzenia i duchy.
Tolkien, będąc z wykształcenia filologiem, stworzył dla Śródziemia rozbudowane systemy językowe — m.in. Quenya i Sindarin — oraz alfabetów (np. tengwar, cirth). Języki te nie są jedynie ozdobą: wiele wydarzeń i nazw w historii Śródziemia wynika bezpośrednio z ich ewolucji.
Historia i epoki
Historia Śródziemia rozgrywa się na tle długich okresów zwanych Erami (Wiekami). Najważniejsze z nich to:
- Pierwszy Wiek — czasy narodzin i wojen Elfów i Morgotha (głównego zła w wczesnej mitologii);
- Drugi Wiek — m.in. upadek Númenoru i wznoszenie potęgi Saurona;
- Trzeci Wiek — wydarzenia Hobbita i Władcy Pierścieni, rozgrywa się właśnie w, w tym Wojna o Pierścień.
Wcześniejsze wydarzenia kosmologiczne opisane są w opowieściach o stworzeniu świata (Ainulindalë) oraz w konflikcie bogopodobnych Istot zwanych Ainurami.
Mitologia, źródła i tematy
Tolkien czerpał inspiracje z mitów nordyckich, anglosaskich, celtyckich i greckich, lecz przetwarzał je w unikalny sposób. Jego celem była stworzenie spójnego, wewnętrznie logicznego sztucznego mitu — mitologii dla Anglii. W twórczości Tolkiena wyraźne są motywy przyjaźni, ofiary, przemijania, pamięci i językowej kreacji świata.
Mapy, materiały i badania
Tolkien osobiście rysował mapy Śródziemia, a jego rękopisy zawierają liczne korekty nazw, genealogii i chronologii. Po jego śmierci syn Christopher Tolkien oraz inni badacze opracowali i opublikowali wiele niepublikowanych materiałów, składających się na tzw. legendarium.
Wpływ kulturowy i adaptacje
Opowieści osadzone w Śródziemiu miały ogromny wpływ na literaturę fantasy i kulturę popularną. Najszerzej znane adaptacje to kinowe trylogie Petera Jacksona (filmy oparte na Hobbicie i Władcy Pierścieni), liczne adaptacje radiowe, teatralne, gry komputerowe i planszowe oraz bogata twórczość fanowska. Dzieło Tolkiena stało się przedmiotem badań literackich, lingwistycznych i historycznych.
Nazewnictwo
"Śródziemie" w językach stworzonych przez Tolkiena bywa nazywane Endor (lub Endóre) i Ennor w fikcyjnych elfickich językach Quenya i Sindarin. Sam termin "Middle-earth" pochodzi z anglosaskiego pojęcia middangeard, oznaczającego świat ludzi.
Śródziemie to nie tylko tło dla przygód — to rozległa, szczegółowo przemyślana konstrukcja literacka, łącząca filologię, historię i mitologię, która stała się jednym z najważniejszych osiągnięć literatury fantasy XX wieku.
Ludy
Chronologia
Historia świata Śródziemia liczy tysiące lat. Czasami, gdy mają miejsce wielkie wydarzenia historyczne, rozpoczyna się nowa Era, która zaczyna się liczyć od roku 1.
- Pierwsza Era: Pierwsza Era może być podzielona na "Pierwszą Erę Drzew" i "Pierwszą Erę Słońca". Mówiąc rok i "First Age" często oznacza rok w "First Age of the Sun".
- Pierwsza Era Drzew: Rozpoczyna się wraz z powstaniem Dwóch Drzew. Podczas niej następuje Przebudzenie Elfów i Krasnoludów. Kończy się wraz z zniszczeniem Dwóch Drzew.
- Pierwsza Era Słońca (590 lat): Rozpoczyna się wraz ze stworzeniem Słońca i Księżyca, a kończy Wojną Gniewu, ostatecznym uwięzieniem Morgotha i zniszczeniem Beleriandu.
- Druga Era (S.A., 3441 lat): Rozpoczyna się po zakończeniu Wojny Gniewu. W jej trakcie dochodzi do zniszczenia Númenoru (T.A. 3319). Kończy się wraz z klęską Saurona w Wojnie Ostatniego Sojuszu.
- Trzecia Era (T.A., 3021 lat): Rozpoczyna się po pokonaniu Saurona przez Ostatnie Przymierze. W jej trakcie mają miejsce wydarzenia z Hobbita (T.A. 2941) i Wojny o Pierścień (T.A. 3018-3019). Kończy się zniszczeniem Jedynego Pierścienia i pokonaniem Saurona.
- Czwarta Era: Następuje po pokonaniu Saurona i Jedynego Pierścienia, ale zaczyna się oficjalnie, gdy Nosiciele Pierścieni wyruszyli na Zachód. Podczas tej Ery Elfy stają się coraz mniej liczne i odchodzą, a ludzie stają się dominującym ludem Śródziemia.
Powiązane strony
- Postacie Śródziemia
- Języki Śródziemia
- Lokacje Śródziemia
Pytania i odpowiedzi
P: Czym jest Śródziemie?
O: Śródziemie to fikcyjny świat fantasy wymyślony przez J.R.R. Tolkiena, w którym rozgrywa się akcja kilku jego książek, w tym Hobbita i Władcy Pierścieni.
P: Jaka jest historia Śródziemia?
O: Śródziemie ma swoją własną geografię, kilka różnych gatunków i ludów, ich języki i historię, która obejmuje tysiące lat.
P: Jakie są różne gatunki i ludy w Śródziemiu?
O: Różne gatunki i ludy w Śródziemiu obejmują elfy, krasnoludy, ludzi i hobbitów.
P: W jaki sposób Tolkien stworzył Śródziemie?
O: Tolkien tworzył i pracował nad Śródziemiem przez większość swojego życia i to właśnie z tego dzieła jest najbardziej znany.
P: Co oznacza termin "sztuczny mit" w odniesieniu do opowieści o Śródziemiu?
O: Opowieści o Śródziemiu są również rodzajem "sztucznego mitu".
P: Jakie są niektóre z nazw Śródziemia w fikcyjnych elfickich językach Quenya i Sindarin?
O: "Śródziemie" nazywa się Endor (lub Endóre) i Ennor w fikcyjnych elfickich językach Quenya i Sindarin.
P: Czy Śródziemie jest prawdziwym miejscem?
O: Nie, Śródziemie to fikcyjny świat fantasy wymyślony przez J.R.R. Tolkiena.
Powiązane artykuły
Autor
AlegsaOnline.com Śródziemie — fikcyjny świat J.R.R. Tolkiena (Hobbit, Władca Pierścieni) Leandro Alegsa
URL: https://pl.alegsaonline.com/art/64670
Źródła
- commons.wikimedia.org : Middle-earth