Rozwój: 1989–2000
W 1989 roku architekturę RISC (Reduced InstructionSet Computing) HP uważał za jedną instrukcję na cykl. Badacze HP próbowali stworzyć nowy typ architektury procesora, później nazwany Explicitly Parallelly Instruction Computing (EPIC), który pozwala procesorowi na używanie wielu instrukcji w każdym cyklu zegara. EPIC używa formy bardzo długiej architektury słowa instrukcji (VLIW), w której 1 słowo instrukcji miało wiele instrukcji. Dzięki EPIC, kompilator sprawdza, które instrukcje mogą być używane w tym samym czasie, dzięki czemu procesor może uruchamiać instrukcje bez potrzeby stosowania skomplikowanych metod, aby zobaczyć, które instrukcje mają być używane w tym samym czasie. Celem tego pomysłu jest umożliwienie lepszej kontroli kodu w czasie kompilacji, aby sprawdzić dodatkowe możliwości dla wielu wykonań w tym samym czasie, oraz uproszczenie konstrukcji procesora i oszczędność energii elektrycznej poprzez wyeliminowanie konieczności uruchamiania instrukcji harmonogramu.
HP uważało, że tworzenie własnych procesorów nie jest dobre dla poszczególnych firm systemowych, takich jak HP, więc HP współpracowało z firmą Intel w 1994 roku nad stworzeniem architektury IA-64, stworzonej według pomysłów EPIC. Intel chciał zrobić duży wysiłek w tworzeniu IA-64, oczekując, że wynikowy procesor będzie używany przez większość systemów korporacyjnych. HP i Intel podjęły duży wysiłek projektowy, aby stworzyć pierwszy produkt Itanium, Merced, w 1998 roku.
W trakcie tworzenia, Intel, HP i inni analitycy branżowi uważali, że IA-64 będzie bardzo popularny w serwerach, stacjach roboczych i desktopach, a pewnego dnia zastąpi architektury RISC i Complex Instruction Set Computing (CISC) dla aplikacji wielofunkcyjnych. Compaq i Silicon Graphics przestały pracować nad swoimi architekturami Alpha i MIPS, aby przejść do architektury Itanium.
Wiele grup stworzyło systemy operacyjne dla Itanium, w tym Microsoft Windows, OpenVMS, Linux, oraz typy UNIX, takie jak HP-UX, Solaris, Tru64 UNIX i Monterey/64 (ostatnie trzy nigdy nie zostały zakończone prace z uruchomieniem na Itanium). Do 1997 roku wielu z nich stwierdziło, że architektura Itanium i kompilator są trudniejsze w użyciu niż im się wydawało. Zagadnienia technologiczne, takie jak bardzo wysokie wartości tranzystorów potrzebne do dużych słów instrukcji i dużych skrytek. [] Były też problemy z projektem, ponieważ obie części zespołu stosowały różne metody i miały nieco inne priorytety. [] Ponieważ Merced był pierwszym procesorem EPIC, jego stworzenie miało więcej problemów, niż sądził zespół. Ponadto, koncepcja EPIC wymaga różnych zdolności kompilatora, które nigdy wcześniej nie były tworzone, więc potrzeba było więcej badań. []
Intel ogłosił nazwę procesora, Itanium, 4 października 1999 roku. W ciągu zaledwie kilku godzin, nazwa Itanic został użyty jako żart, (odniesienie do Titanica, "niezatapialny" statek, który zatonął w 1912 roku ("Itanium + Titanic = Itanic")). "Itanic" został również użyty przez Rejestr, a inni, aby powiedzieć, wiele miliardów dolarów inwestycji w Itanium, a wczesny popyt z nim, nic by nie znaczyło, bo myśleli, że Itanium się nie uda.
Itanium (Merced): 2001
| Itanium (Merced) |
| 
|
| Wyprodukowano | Od czerwca 2001 r. do czerwca 2002 r. |
| Wspólny producent (producenci) | |
| Max. Szybkość zegara procesora | 733 MHz do 800 MHz |
| Prędkości FSB | 266 MT/s |
| Zestaw instrukcji | Itanium |
| Liczba rdzeni | 1 |
| L2 skrytka | 96 KB |
| L3 skrytka | 2 lub 4 MB |
| Gniazdo (gniazda) | |
| Nazwa(-y) podstawowa(-e) | |
W czasie, gdy Itanium został wydany w czerwcu 2001 roku, jego wydajność nie była lepsza od konkurencyjnych procesorów RISC i CISC. Itanium konkurował z systemami o małej mocy (głównie 4-CPU i małe systemy) z serwerami opartymi na procesorach x86, a także z systemami o dużej mocy, takimi jak architektura POWER firmy IBM i architektura SPARC firmy Sun Microsystems. Firma Intel przeniosła Itanium do współpracy z firmami zajmującymi się obliczeniami dużej mocy i HPC, próbując skopiować udany rynek x86 (tj. 1 architekturę, wielu dostawców systemów). Sukces pierwszej wersji procesora polegał jedynie na zastąpieniu PA-RISC w systemach HP, Alpha w systemach Compaq i MIPS w systemach SGI, ale IBM również stworzył superkomputer oparty na tej architekturze. POWER i SPARC były silne, a architektura x86 rozrosła się bardziej do przestrzeni przedsiębiorstwa, ze względu na łatwiejsze skalowanie i bardzo dużą bazę instalacyjną.
Tylko kilka tysięcy systemów wykorzystujących 1. procesor Itanium, Merced, zostały sprzedane, ze względu na gorszą wydajność, wysokie koszty i mniej Itanium wykonane oprogramowanie. Intel zobaczył, że Itanium wymaga więcej rodzimego oprogramowania do pracy dobrze, więc Intel zrobił tysiące systemów dla niezależnych dostawców oprogramowania, aby pomóc im zrobić oprogramowanie Itanium. HP i Intel wprowadziły na rynek 2. procesor Itanium, Itanium 2, rok później.
Itanium 2: 2002-2010
| Itanium 2 (McKinley) |
| 
|
| Wyprodukowano | Od 2002 do 2010 r. |
| Zaprojektowany przez | Intel |
| Wspólny producent (producenci) | |
| Max. Szybkość zegara procesora | 900 MHz do 2,53 GHz |
| Zestaw instrukcji | Itanium |
| Liczba rdzeni | 1, 2, 4 lub 8 |
| L2 skrytka | 256 KB na Itanium2
256 KB (D) + 1 MB(I) lub 512 KB (I) na Itanium2 serii 9x00) |
| L3 skrytka | 1,5-32 MB |
| Gniazdo (gniazda) | - PAC611
- FC-LGA6 (LGA1248) (seria Itanium 9300)
|
| Nazwa(-y) podstawowa(-e) | - McKinley
- Madison
- Hondo
- Deerfield
- Montecito
- Montvale
- Tukwila
- Poulson
|
Procesor Itanium 2 został wydany w 2002 roku, dla serwerów korporacyjnych i nie wszystkie obliczenia dużej mocy. Pierwsza wersja Itanium 2, o kryptonimie McKinley, została stworzona przez HP i Intel. Naprawiła ona wiele problemów pierwszego procesora Itanium, które były spowodowane głównie przez zły podsystem pamięci. McKinley posiadał 221 milionów tranzystorów (25 milionów z nich było dla logiki), miał 19,5 mm na 21,6 mm (421 mm2) i został stworzony w procesie projektowania 180 nm oraz w procesie CMOS z 6 warstwami aluminium.
W 2003 roku firma AMD wydała Opteron, który zaimplementował pierwszą architekturę x86-64 (wówczas nazywaną AMD64). Opteron odniósł znacznie większy sukces, ponieważ był to prosty upgrade z x86. Intel wdrożył x86-64 w swoich procesorach Xeon w 2004 roku.
W 2003 roku Intel wydał nowy procesor Itanium 2 o kryptonimie Madison. Madison stosował proces 130 nm i był podstawą wszystkich nowych procesorów Itanium do czerwca 2006 roku.
W marcu 2005 r. Intel ogłosił, że pracuje nad nowym procesorem Itanium, o kryptonimie Tukwila, który ma zostać wprowadzony na rynek w 2007 roku. Tukwila będzie miała 4 rdzenie procesora i zastąpi magistralę Itanium nowym wspólnym interfejsem systemowym, który będzie również używany przez nowy procesor Xeon. Jeszcze w tym samym roku Intel zmienił datę premiery Tukwili na koniec 2008 roku.
W listopadzie 2005 r. najwięksi producenci serwerów Itanium współpracowali z firmą Intel i wieloma dostawcami oprogramowania w celu stworzenia Itanium Solutions Alliance, aby promować architekturę i przyspieszyć przenoszenie oprogramowania. Sojusz twierdzi, że jego członkowie zainwestowaliby 10 miliardów dolarów w rozwiązania Itanium do końca dekady.
W 2006 r. Intel dostarczył Montecito (sprzedawany jako seria Itanium 2 9000), dwurdzeniowy procesor o wydajności około 2x i o 20% mniejszym zużyciu energii.
Intel wydał serię Itanium 2 9100 o kryptonimie Montvale, w listopadzie 2007 roku. W maju 2009 roku premiera dla Tukwila, następcy Montvale, została ponownie zmieniona, a premiera dla OEM-ów planowana jest na pierwszy kwartał 2010 roku.
Itanium 9300 (Tukwila): 2010
Procesor z serii Itanium 9300, o kryptonimie Tukwila, został wprowadzony na rynek 8 lutego 2010 roku, z większą wydajnością i ilością pamięci.
Tukwila wykorzystuje proces 65 nm, posiada od dwóch do czterech rdzeni, do 24 MB pamięci podręcznej procesora, technologię Hyper-Threading oraz nowe sterowniki pamięci. Posiada również dwuurządzeniową korekcję danych, która pomaga w rozwiązywaniu problemów z pamięcią. Tukwila posiada również Intel QuickPath Interconnect (QPI), który zastępuje architekturę magistrali Itanium. Maksymalna przepustowość wewnętrzna procesora wynosi 96 GB/s, a maksymalna przepustowość pamięci 34 GB/s. Dzięki QuickPath, procesor posiada wbudowane kontrolery pamięci, które sterują pamięcią za pomocą interfejsów QPI do komunikacji z innymi procesorami i koncentratorami wejść/wyjść. QuickPath jest również używany z procesorami Intel wykorzystującymi architekturę Nehalem, dzięki czemu Tukwila i Nehalem mogą używać tych samych chipsetów. Tukwila zawiera cztery kontrolery pamięci, z których każdy obsługuje wiele DDR3 DIMM poprzez oddzielny kontroler pamięci, podobny do procesora Nehalem Xeon o nazwie Beckton.
Itanium 9500 (Poulson): 2012
| | Ten artykuł wymaga aktualizacji. Możesz pomóc Wikipedii, aktualizując go. (marzec 2014) |
Procesor z serii Itanium 9500, kodowany jako Poulson, jest kolejnym procesorem w Tukwila i został wydany 8 listopada 2012 roku. Intel mówi, że pomija technologię procesową 45 nm i wykorzystuje zamiast niej technologię procesową 32 nm; posiada 8 rdzeni, architekturę o 12 szerokościach emisji, wielowątkowe dodatki i nowe instrukcje dotyczące równoległości, w tym wirtualizację. Rozmiar pamięci podręcznej Poulson L3 wynosi 32 MB. Rozmiar pamięci podręcznej L2 to 6 MB, 512 I KB, 256 D KB na rdzeń. Rozmiar Poulsona wynosi 544 mm², mniej niż rozmiar Tukwila (698,75 mm²).
Na targach ISSCC 2011, Intel przedstawił referat zatytułowany "A 32nm 3,1 miliarda tranzystorowych 12-Wide-Issue Itanium Processor for Mission Critical Servers". Biorąc pod uwagę historię udostępniania przez firmę Intel szczegółów na temat mikroprocesorów Itanium na ISSCC, dokument ten najprawdopodobniej odnosi się do Poulsona. Analityk David Kanter spekuluje, że Poulson wykorzysta nową architekturę, z bardziej zaawansowaną formą wielowątkowości, która wykorzystuje aż dwa wątki, aby poprawić wydajność pracy jedno- i wielowątkowej. Nowe informacje pojawiły się na konferencji Hot Chips.
Nowe informacje domagają się poprawy wielowątkowości, poprawy niezawodności (Instruction Replay RAS) oraz kilku nowych instrukcji (priorytet wątków, instrukcja liczby całkowitej, wstępne ustawianie pamięci podręcznej, wskazówki dotyczące dostępu do danych).
W dokumencie Intel's Product Change Notification (PCN) 111456-01 wymieniono 4 modele procesorów z serii Itanium 9500, które zostały usunięte w zmienionej wersji dokumentu. Części te zostały później wymienione w bazie danych Intel Material Declaration Data Sheets (MDDS). Firma Intel opublikowała później podręcznik referencyjny Itanium 9500.
Modele są:
| Numer procesora | Częstotliwość: |
| 9520 | 1,73 GHz |
| 9540 | 2,13 GHz |
| 9550 | 2,4 GHz |
| 9560 | 2,53 GHz |
