Tytuł Pierwszej Damy (indonezyjski: Ibu Negara) lub Pierwszego Dżentelmena (indonezyjski: Bapak Negara) jest powszechnie używany w odniesieniu do małżonka prezydenta Indonezji. Konstytucja Indonezji nie przyznaje temu tytułowi formalnego statusu ani konkretnych uprawnień — nie jest to urząd konstytucyjny, lecz raczej tytuł protokolarno-społeczny związany z funkcją małżonka głowy państwa.

Rola i obowiązki

Choć brak formalnych kompetencji, Ibu Negara lub Bapak Negara pełnią ważną rolę w życiu publicznym. Do najczęstszych obowiązków i aktywności należą:

  • uczestniczenie w ceremoniach państwowych i wizytach zagranicznych oraz reprezentowanie Indonezji przy oficjalnych okazjach;
  • prowadzenie działań charytatywnych, programów społecznych i edukacyjnych (np. zdrowie publiczne, prawa kobiet, opieka nad dziećmi);
  • wsparcie w protokole dyplomatycznym — przyjmowanie gości, organizacja wydarzeń towarzyszących;
  • prowadzenie własnych fundacji lub inicjatyw społecznych, współpraca z organizacjami pozarządowymi;
  • pełnienie roli symbolicznej „pierwszej pary” — kultywowanie wizerunku rodziny prezydenckiej i kontakt z opinią publiczną.

W praktyce zakres działalności zależy od osobistych zainteresowań i priorytetów danej Pierwszej Damy lub Pierwszego Dżentelmena oraz od tradycji protokolarnej w danym okresie. Często małżonkowie prezydenta korzystają z zaplecza kancelarii prezydenckiej i personelu protokolarnego oraz z oficjalnej rezydencji (m.in. Pałac Merdeka).

Obecny tytuł

Obecnym posiadaczem tytułu jest Iriana Joko Widodo, żona obecnego prezydenta Joko Widodo. Iriana aktywnie uczestniczy w działalności publicznej i w inicjatywach społecznych, reprezentując kraj podczas oficjalnych wydarzeń.

Historia i przykłady

W historii Indonezji większość prezydentów miała Pierwszą Damę, a jedynym dotychczasowym Pierwszym Dżentelmenem był Taufiq Kiemas, mąż prezydent Megawati Soekarnoputri. Taufiq Kiemas pełnił tę rolę w latach, gdy jego żona sprawowała urząd prezydenta, wyróżniając się aktywnością polityczno-społeczną.

Wybrane osoby pełniące funkcję Pierwszej Damy / Pierwszego Dżentelmena

  • Fatmawati — małżonka Sukarno, uznawana za Pierwszą Damę w okresie pierwszych lat niepodległej Republiki Indonezji;
  • Siti Hartinah (Tien Soeharto) — małżonka Suharto, Pierwsza Dama w czasie jego rządów;
  • Hasri Ainun Habibie — małżonka B.J. Habibie, aktywna społecznie podczas jego prezydentury;
  • Sinta Nuriyah Wahid — małżonka Abdurrahman Wahid (Gus Dur), znana z działalności społecznej i religijnej;
  • Taufiq Kiemas — jedyny jak dotąd Pierwszy Dżentelmen, mąż Megawati Soekarnoputri;
  • Kristiani „Ani” Yudhoyono — małżonka Susilo Bambang Yudhoyono, zaangażowana w programy społeczne i opiekę nad dziećmi;
  • Iriana Joko Widodo — obecna Pierwsza Dama, żona Joko Widodo.

Lista powyżej przedstawia wybrane i najbardziej rozpoznawalne postacie związane z funkcją Pierwszej Damy/Pierwszego Dżentelmena w Indonezji. Dokładny zakres obowiązków i aktywności każdej osoby był różny — od roli wyłącznie symbolicznej po intensywną działalność publiczną i charytatywną. Ponieważ tytuł nie ma podstawy konstytucyjnej, jego znaczenie ewoluuje wraz z oczekiwaniami społecznymi i prywatnymi wyborami małżonków głowy państwa.