English as a second language to potoczna fraza używana do opisania sytuacji, gdy osoby mówiące innym językiem uczą się angielskiego. W praktyce pojawiają się różne akronimy i terminy opisujące podobne, choć nie identyczne konteksty nauki — zobacz też akronimy.

Co oznaczają poszczególne skróty?

  • ESL — „English as a Second Language” (angielski jako drugi język). Używane najczęściej dla osób, które uczą się angielskiego w kraju, gdzie angielski jest językiem dominującym (np. imigranci uczący się angielskiego w USA, Kanadzie, Wielkiej Brytanii).
  • EFL — „English as a Foreign Language” (angielski jako język obcy). Stosowane, gdy angielski nie jest używany na co dzień w społeczeństwie ucznia (np. nauka angielskiego w Polsce, Japonii, Brazylii). Nauka skupia się częściej na formach klasowych i materiałach przygotowanych do nauki języka.
  • EAL — „English as an Additional Language” (angielski jako język dodatkowy). Termin używany zwłaszcza w kontekście szkolnym, aby podkreślić, że uczeń ma inny język poza angielskim i potrzebuje wsparcia, by funkcjonować w środowisku anglojęzycznym. Częściej spotykany w polityce edukacyjnej niż w publikacjach akademickich.
  • ESOL — „English for Speakers of Other Languages” (angielski dla osób mówiących innymi językami). Termin popularny w Wielkiej Brytanii i Irlandii, używany w odniesieniu do kursów i programów dla dorosłych migrantów i osób dorosłych uczących się podstaw języka angielskiego.
  • ELF — „English as a Lingua Franca” (angielski jako lingua franca). Odnosi się do używania angielskiego jako środka komunikacji międzynarodowej między osobami, z których żadna niekoniecznie jest native speakerem. ELF bada uproszczone, elastyczne formy komunikacji i zjawiska językowe związane z globalizacją — zobacz też globalizacją.

Jakie są główne różnice praktyczne?

  • Kontekst społeczny: ESL dotyczy uczenia się w środowisku anglojęzycznym; EFL — w środowisku, gdzie angielski nie jest powszechny.
  • Cel nauki: Uczniowie ESL często potrzebują języka do codziennego życia, pracy i integracji; uczniowie EFL częściej uczą się do celów edukacyjnych, zawodowych lub egzaminacyjnych.
  • Metodyka: Nauczanie ESL uwzględnia potrzeby adaptacyjne, wsparcie integracyjne i kontekst kulturowy; EFL może być silniej zorientowane na gramatykę, słownictwo i ćwiczenia w klasie.
  • ELF to perspektywa opisu realnego użycia języka w kontaktach międzynarodowych — niekoniecznie program nauczania, lecz przedmiot badań i refleksji nad komunikacją międzykulturową.

Kto jest uczniem ESL/EFL/EAL/ESOL/ELF?

W praktyce uczniami mogą być: imigranci, uchodźcy, studenci międzynarodowi, pracownicy międzynarodowi, uczniowie w szkołach dwujęzycznych, a także osoby uczące się angielskiego hobbystycznie lub zawodowo. Terminologia bywa różna w zależności od kraju i instytucji (np. w szkołach w Wielkiej Brytanii częściej mówi się o EAL lub ESOL, w krajach anglojęzycznych — o ESL).

Konsekwencje dla nauczania i oceniania

  • Planowanie programów: kursy ESL wymagają większego nacisku na komunikację w życiu codziennym i wsparcie integracyjne; EFL — na strukturę kursu i przygotowanie do egzaminów.
  • Ocena: często korzysta się ze standardów CEFR (A1–C2) przy mierzeniu postępów; wybór testów zależy od celu (np. IELTS, TOEFL, Cambridge dla celów akademickich i zawodowych).
  • Dostosowanie materiałów: uwzględnienie różnic kulturowych, poziomu alfabetyzacji w języku ojczystym, wieku i doświadczeń edukacyjnych uczniów.

Egzaminy i certyfikaty

W zależności od celu nauki stosuje się różne egzaminy: certyfikaty Cambridge (KET, PET, FCE, CAE, CPE), IELTS, TOEFL, a także lokalne egzaminy i kursy ESOL w centrach szkoleniowych. Dla uczniów ESL/EAL ważne są też programy wspierające dostęp do edukacji, kursy przygotowawcze i programy doradcze.

Uwagi i krytyka

  • Terminy nie są zawsze precyzyjne i mogą się nakładać; użycie określenia zależy od perspektywy politycznej, edukacyjnej i społecznej.
  • ELF zwraca uwagę, że w praktyce wielu użytkowników angielskiego funkcjonuje poza normami native speakerów, co ma implikacje dla nauczania komunikacji międzynarodowej.
  • Warto pamiętać o unikaniu stygmatyzacji: etykiety (np. „obcy”) nie powinny wpływać negatywnie na dostęp do wysokiej jakości edukacji językowej.

Podsumowując: każdy z tych skrótów opisuje sytuację, w której osoba posługuje się innym językiem ojczystym i uczy się angielskiego, ale różnice leżą w kontekście społecznym, celach nauki i sposobach nauczania. W praktyce dobrze jest doprecyzować używane określenie, zwłaszcza w dokumentach edukacyjnych i programach kursów.