Copa Libertadores: format, historia i najważniejsi zwycięzcy

Copa Libertadores — format rozgrywek, historia, najważniejsi zwycięzcy i kluczowe momenty. Kompletny przewodnik po największym klubowym turnieju Ameryki Południowej.

CONMEBOL Libertadores lub Copa Libertadores (pełna nazwa: Copa Libertadores de América, ang. Libertadores Cup) to najbardziej prestiżowe międzynarodowe zawody piłkarskie pomiędzy najlepszymi zespołami klubowymi w Ameryce Południowej. Drużyny kwalifikują się na podstawie wyników w rozgrywkach krajowych oraz poprzez specjalne rundy kwalifikacyjne; obrońca tytułu (zwycięzca ostatniej edycji) ma zapewniony udział w kolejnym turnieju. Turniej jest organizowany przez Confederación Sudamericana de Fútbol (CONMEBOL) i odgrywa kluczową rolę w piłkarskiej kulturze regionu.

Copa Libertadores rozgrywana jest co roku i zazwyczaj odbywa się między lutym a listopadem (latem i wiosną w Ameryce Południowej). Zwycięzca turnieju kwalifikuje się do międzynarodowych rozgrywek, w tym do corocznego Pucharu Świata Klubów FIFA oraz do Recopa Sudamericana (mecz o superpuchar z zwycięzcą Copa Sudamericana).

Format rozgrywek obejmuje fazę kwalifikacyjną, fazę grupową i fazę pucharową. Libertadores rozpoczyna się zazwyczaj w styczniu od rund eliminacyjnych, w których biorą udział niżej sklasyfikowane drużyny z poszczególnych krajów, tocząc walkę o miejsce w tzw. "Main Draw". W lutym rozpoczyna się Main Draw — standardowo składa się on z 8 grup po 4 kluby, choć w przeszłości i w różnych edycjach format bywał modyfikowany. W fazie grupowej każda drużyna rozgrywa 6 spotkań (po trzy u siebie i trzy na wyjeździe); 2 najlepsze zespoły z każdej grupy awansują do fazy pucharowej, w której pozostaje 16 klubów.

W fazie pucharowej rywalizacja toczy się najczęściej systemem pucharowym dwumeczy (mecz u siebie i na wyjeździe) — z reguły drużyny lepiej rozstawione mają prawo rozegrać rewanż na własnym stadionie. Runda po rundzie kluby rywalizują w 1/8 finału, ćwierćfinałach i półfinałach aż do finału. W ostatnich latach CONMEBOL wprowadził zmiany dotyczące finału: historycznie finał był rozgrywany systemem dwóch meczów, natomiast w nowoczesnym formacie obowiązuje finał jednorazowy na neutralnym stadionie (zmiany regulaminowe i organizacyjne miały na celu m.in. zwiększenie bezpieczeństwa i atrakcyjności widowiska).

W przeciwieństwie do wielu europejskich rozgrywek klubowych, Copa Libertadores przez długi czas nie stosowała zasady bramek wyjazdowych ani dogrywki w fazie pucharowej. Począwszy od edycji 2005 roku CONMEBOL przyjął zasadę bramek wyjazdowych w dwumeczach, natomiast dogrywkę — a w konsekwencji i rzuty karne — wykorzystywano zasadniczo dopiero w meczach finałowych lub tam, gdzie regulamin konkretnej edycji tego wymagał. W praktyce regulaminy ewoluowały, więc dokładne zasady rozstrzygania remisów mogą się różnić między edycjami.

Historia Copa Libertadores sięga 1960 roku — pierwszą edycję wygrał urugwajski klub Peñarol. Turniej powstał na wzór europejskich rozgrywek pucharowych i z czasem silnie się rozwinął: początkowo uczestniczyli w nim jedynie mistrzowie krajów, z czasem prawo startu otrzymały także drużyny z miejsc wiceliderów i dalszych pozycji, a liczba uczestników znacznie wzrosła. Copa Libertadores stała się areną największych klasyków i rywalizacji klubowych w Ameryce Południowej, z meczami pamiętnymi pod względem sportowym, atmosfery i czasami kontrowersji, które wpływały na zmiany organizacyjne i bezpieczeństwa.

Najważniejsi zwycięzcy i rekordziści: rekordową liczbę triumfów ma argentyński klub Independiente (7 tytułów), a drugim najczęściej zwyciężającym zespołem jest Boca Juniors (6 tytułów). Poza nimi wśród wielokrotnych triumfatorów znajdują się kluby z Argentyny, Brazylii, Urugwaju i Paragwaju, takie jak Peñarol, River Plate, Estudiantes, Nacional, São Paulo, Santos, Flamengo, Grêmio, Olimpia i inni — wszystkie one odegrały znaczącą rolę w historii rozgrywek. Dominacja klubów z Argentyny i Brazylii jest wyraźna, ale zwycięstwa drużyn z Urugwaju czy Paragwaju również zapisały się złotymi zgłoskami w historii turnieju.

Copa Libertadores ma ogromne znaczenie sportowe i kulturowe — triumf w tych rozgrywkach często definiuje karierę piłkarzy i pozycję klubów na kontynencie. Organizacyjnie turniej przynosi także istotne korzyści finansowe (przychody z transmisji, sponsoringu i sprzedaży biletów) oraz możliwość międzynarodowego zaistnienia na scenie klubowej FIFA.

• Kto organizuje: CONMEBOL.
• Kiedy: zwykle luty–listopad (lato i wiosna w Ameryce Południowej).
• Format: fazy kwalifikacyjne → faza grupowa (8x4) → faza pucharowa (16) → finał.
• Co daje zwycięstwo: prawo gry w Pucharze Świata Klubów FIFA, Recopa Sudamericana oraz status najlepszej drużyny klubowej w Ameryce Południowej.

Pytania i odpowiedzi

P: Co to jest CONMEBOL Libertadores?

P: W jaki sposób drużyny są kwalifikowane do turnieju?

P: Czy zwycięzca ubiegłorocznego turnieju automatycznie kwalifikuje się do tegorocznego turnieju?

P: Kto prowadzi CONMEBOL Libertadores?

P: Czy istnieje jakaś inna nazwa tych rozgrywek?

Szukaj według litery