Morze Czukockie (ang. Chukchi Sea) jest marginalnym morzem Oceanu Arktycznego, położonym między północno-wschodnią Syberią a północno-zachodnią Alaską. Od zachodu graniczy z cieśniną De Long, u wybrzeży wyspy Wrangel, a od wschodu z Point Barrow na Alasce, za którym rozciąga się Morze Beauforta. Na południu morze łączy się przez cieśninę Beringa z Morzem Beringa i dalej z Oceanem Spokojnym, co ma istotne znaczenie dla wymiany wód i fauny między Oceanem Spokojnym a Arktyką. Głównym portem po stronie rosyjskiej jest Uelen. Międzynarodowa Linia Daty przecina obszar Morza Czukockiego — została przesunięta na wschód, aby ominąć wyspę Wrangel oraz Łukocki Okruch Autonomiczny na lądzie stałym Rosji.

Powierzchnia, lód i żegluga

Powierzchnia Morza Czukockiego wynosi około 595 000 km² (230 000 mi²). Jest to morze stosunkowo płytkie i pokryte lodem przez większość roku — pływy lodowe oraz warunki pogodowe sprawiają, że żegluga jest możliwa zwykle przez około cztery miesiące w roku (głównie w miesiącach letnich). W ostatnich dekadach obserwuje się zmiany w sezonowości zlodzenia i wydłużenie okresu bez lodu w wyniku ocieplenia klimatu, co wpływa na dostępność szlaków morskich i ekosystemy.

Wyspy i wybrzeża

Morze Czukockie ma niewiele wysp w porównaniu z innymi obszarami Arktyki. Najważniejsze z nich to:

  • Wyspa Wrangel — położona na północno-zachodniej granicy morza, objęta ochroną przyrody (rezerwat, wpis UNESCO), ważne miejsce lęgowe dla ptaków i siedlisko niedźwiedzi polarnych;
  • Wyspa Herald — leży blisko północnej granicy morza;
  • kilka niewielkich wysepek wzdłuż syberyjskiego i alaskańskiego wybrzeża.

Na wybrzeżu syberyjskim znajdują się liczne przylądki, zatoki i laguny, m.in. Przylądek Billings, przylądek Schmidt, rzeka Amguyema, przylądek Vankarem, zatoka Kolyuchinskaya, Laguna Neskynpil'gyn, przylądek Serdtse-Kamen, Enurmino, rzeka Chegitun, Inchoun, Uelen i przylądek Dezhnev.

Rzeki wpływające do morza

Do Morza Czukockiego uchodzi kilka rzek od strony alaskańskiej i syberyjskiej. Wymienić można m.in. na Alasce: Kivalina, Kobuk, Kokolik, Kukpowruk, Kukpuk, Noatak, Utukok, Pitmegea i Wulik. Największe rzeki po stronie syberyjskiej to Amguyema, Joniveyem i Chegitun. Dopływy rzeczne dostarczają do morza osady i składniki odżywcze, które tworzą podstawę lokalnych łańcuchów pokarmowych.

Fauna i ludność

Nazwa morza pochodzi od ludu Czukczów (Czukczi), którzy od wieków zamieszkują brzegi Morza Czukockiego i Półwysep Czukocki. Mieszkańcy tradycyjnie zajmowali się rybołówstwem, wielorybnictwem oraz polowaniami na morsy i foki. Życie i gospodarka ludności arabowatt? (poprawić?) — (usuń ta uwaga) W rejonie występuje bogata fauna morskich ssaków: morsy, foki, narwale i różne gatunki wielorybów (m.in. płetwale i białuchy), a także liczne gatunki ptaków migrujących. Wyspa Wrangel jest szczególnie ważna jako miejsce gniazdowania ptactwa i letniego występowania niedźwiedzi polarnych.

Znaczenie gospodarcze i ochrona

Morze Czukockie ma znaczenie lokalne dla społeczności rdzennych utrzymujących się z połowów i polowań. W regionie występują również zainteresowania związane z wydobyciem surowców naturalnych (ropa i gaz), co wywołuje dyskusje dotyczące potencjalnych zagrożeń dla wrażliwych ekosystemów arktycznych. Obszary wokół wyspy Wrangel i niektórych wybrzeży są objęte ochroną ze względu na walory przyrodnicze i rolę w życiu migrujących gatunków.

Podsumowanie

Morze Czukockie to rozległy, arktyczny akwen o znaczeniu przyrodniczym i kulturowym. Jego położenie między Oceaniem Spokojnym a Arktyką, ograniczona liczba wysp, surowy klimat i bogata fauna czynią z niego obszar istotny dla badań polarnych, ochrony przyrody oraz dla społeczności rdzennej. Wobec postępujących zmian klimatu rola morza w kontekście żeglugi, eksploatacji zasobów i ochrony środowiska nabiera coraz większego znaczenia.