Kankan (can-can) — historia, technika i najsłynniejsze tancerki

Historia i przemiany

Początkowo can-can był tańcem ulicy i niskich lokalów rozrywkowych, często o charakterze improwizowanym i spontanicznym. Z czasem, zwłaszcza dzięki pojawieniu się kabaretów i teatrów rewiowych, stał się elementem scenicznych rewii: zprofanowaną zabawą zamieniono go w widowisko o wyraźnej choreografii i scenografii. Najsłynniejsze sceny kankana powstały w paryskich lokalach takich jak Moulin Rouge (otwarte w 1889 roku przez Josépha Ollera i Charlesa Zidler), Folies Bergère czy Bal du Moulin Rouge. W XX wieku can-can był rewiowym symbolem Paryża i często pojawiał się w filmach, spektaklach muzycznych i rewiach turystycznych.

Technika i charakterystyka tańca

Can-can to taniec szybki, dynamiczny i bardzo wymagający kondycyjnie. Do typowych elementów technicznych należą:

• wysokie kopnięcia (battements) i kopnięcia nożne w linii,
• przewroty i salta oraz akrobatyczne podskoki,
• szczególna praca rąk — podnoszenie i rozkładanie spódnic oraz halk,
• elementy synchronizacji chóru: formacje w rzędzie, fale, przemieszczanie linii,
• figury pokazowe pojedynczych solistek – rozkładanie spódnicy, odsłanianie halk i pończoch, zabawne gry z publicznością.

Wykonanie wymaga siły nóg, gibkości, wytrzymałości i precyzyjnej współpracy w grupie. Muzycznie can-can oparty jest na szybkim, rytmicznym tempie (często metrum galopu), co nadaje tańcowi pęd i dramaturgię.

Muzyka

Najczęściej kojarzoną melodią z kankanem jest fragment znany jako „Galop infernal” – Galop z Orfeusza w podziemiu Jacques'a Offenbacha. Ta radosna, pędząca muzyka stała się niemal hymnem kankana i bywa aranżowana zarówno na orkiestrę, jak i na akordeon czy zespół rozrywkowy. W repertuarze kabaretowym stosuje się uproszczone, bardziej rytmiczne wersje tej melodii, dostosowane do potrzeb choreografii i akrobacji.

Najsłynniejsze tancerki i postacie sceniczne

Do najbardziej rozpoznawalnych tancerek kankana należą:

• La Goulue (Louise Weber) — jedna z największych gwiazd Moulin Rouge, znana z wyrazistej, prowokacyjnej postawy scenicznej, wysokich kopnięć i kontaktu z publicznością; często portretowana przez Henri de Toulouse-Lautreca.
• Jane Avril — tancerka o bardziej wyrafinowanym, artystycznym stylu, także uwieczniona przez Toulouse-Lautreca; jej taniec cechowała finezja i ekspresja ruchu.

Poza nimi wiele innych tancerek i zespołów rewiowych wpłynęło na rozwój i popularyzację kankana zarówno we Francji, jak i poza nią. W XX i XXI wieku powstały także zespoły rewii, które kontynuują tradycję kankana jako elementu widowisk turystycznych i estradowych.

Kultura, moda i wpływ

Can-can wpłynął na wizerunek Paryża jako stolicy rozrywki i dekadencji końca XIX wieku. Styl kostiumów — warstwowe spódnice, halki, pończochy i gorsety — przekształcił się w element scenicznej estetyki. Motywy kankana pojawiają się w literaturze, sztuce (plakaty i obrazy Toulouse-Lautreca), filmie i teatrze muzycznym. Współcześnie can-can funkcjonuje i jako nostalgia za epoką belle époque, i jako energetyczne widowisko estradowe przyciągające turystów.

Współczesne wykonania i szkolenie

Dziś can-can można zobaczyć w rewiach paryskich kabaretów, w przedstawieniach muzycznych, choreografiach teatralnych oraz jako element pokazów tanecznych. Tancerki przechodzą intensywne szkolenie: gimnastyka, technika kopnięć, praca nad wytrzymałością i precyzją występów grupowych. Wersje współczesne bywają bardziej bezpieczne i ustandaryzowane w porównaniu z pierwotnymi, improwizowanymi formami z połowy XIX wieku.

Can-can pozostaje symbolem radosnej, nieco zuchwałej rozrywki sceniczej — łącząc w sobie precyzję choreograficzną, akrobatykę i teatralny charakter występu.