Brytyjski Medal Wojenny (1914–1920) — historia, wygląd i zasady nadawania

Historia i znaczenie

Medal przyznawany był zarówno oficerom, jak i szeregowym z Królewskiej Marynarki Wojennej, armii, Królewskich Sił Powietrznych (powstałych w 1918 r.), a także członkom formacji z Dominium i Kolonii (sił zbrojnych pozostałej części Imperium Brytyjskiego). Otrzymywali go także personel pomocniczy, w tym osoby cywilne pełniące służbę w warunkach wojennych, jeśli spełniali warunki służby określone przez władze. Odznaczenie było nadawane zarówno żyjącym uczestnikom konfliktu, jak i pośmiertnie — najbliższym zmarłych żołnierzy.

Zakres nadawania

• Członkiem sił zbrojnych należało opuścić rodzinny kraj (czyli odbyć podróż z miejsca zamieszkania) w czasie służby wojennej — kryteria różniły się nieco w zależności od formacji, ale generalnie obejmowały służbę na frontach lub w operacjach powiązanych z wojną.
• Medal był przyznawany obywatelom Wielkiej Brytanii oraz osobom służącym w formacjach Dominium i Siłach Kolonialnych, włączając w to żołnierzy i personel pomocniczy.
• Przyznawanie zostało rozszerzone do 1920 roku w celu objęcia działań powojennych (np. rozminowywania), mimo że na większości medali widnieją daty "1914" i "1918".

Wygląd medalu

Medal jest okrągły. Na awersie znajduje się popiersie króla Jerzego V zwrócone w lewo, otoczone skróconym łacińskim napisem: "GEORGIVS V BRITT : OMN : REX ET IND : IMP :". Litery w napisie odzwierciedlają tradycyjną formę łacińską (np. 'V' użyte zamiast 'U'). Pełny zapis można odczytać jako "Georgius V Britanniarum Omnium Rex et Indiae Imperator", co po polsku oznacza: "Jerzy V, król wszystkich Brytów; król i cesarz Indii".

Na rewersie przedstawiony jest święty Jerzy na koniu depczący tarczę z orłem (symbolizującym państwa centralne), czaszkę i skrzyżowaną kość — całość ma symbolizować zwycięstwo i pokonanie wroga. Za postacią wznosi się Słońce Zwycięstwa. Po obu stronach głowy Świętego Jerzego znajdują się daty "1914" (po lewej) i "1918" (po prawej).

Na obrzeżu (krawędzi) medalu wygrawerowano lub wytłoczono dane odznaczonego: nazwisko, numer identyfikacyjny, pułk i formacja — co czyni każdy medal indywidualnym dokumentem służby.

Wstążka

Medal zawieszony był na wstążce wykonanej z jedwabiu. Wstęga ma centralny szeroki pas w kolorze złoto‑żółtym (często opisywany jako pomarańczowo‑złoty), po bokach którego znajdują się wąskie paski w kolejności: biały, czarny, biały, a na samych krawędziach — kolor królewski (granatowo‑niebieski). Wstążka i jej kolorystyka mają charakter symboliczny i łatwo identyfikują odznaczenie wśród innych odznak okresu I wojny światowej.

Materiał i liczba wydań

Rozdano ponad sześć i pół miliona brytyjskich medali wojennych. Większość wykonana była ze srebra, a wersje wykonane z brązu należą do rzadszych wariantów kolekcjonerskich. Różnice w materiale, sposobie grawerowania obrzeża czy szczegółach stemplowania mogą świadczyć o miejscu i czasie bicia medalu oraz o kategorii służby odznaczonego.

Kto otrzymywał medal — dodatkowe uwagi

• Otrzymali go żołnierze służący na różnych frontach: zachodnim, wschodnim, na Bliskim Wschodzie, w Afryce, na morzu i w działaniach powietrznych.
• Medal nadawano zarówno mężczyznom, jak i kobietom — w tym pielęgniarkom i innemu personelowi medycznemu oraz personelowi pomocniczemu, jeśli spełniali warunki służby.
• Przyznano go także członkom formacji z krajów Imperium, jak np. z Kanady, Australii, Nowej Zelandii, Indii czy Południowej Afryki, chociaż sposób nadawania i dokumentacja mogły się różnić lokalnie.

Noszenie i miejsce w kolejności odznaczeń

Medal noszono na lewej piersi, zawieszony na wstążce. W porządku noszenia odznaczeń okresu I wojny światowej zwykle plasuje się go po gwiazdach kampanii (np. 1914 Star, 1914–15 Star), a przed Medalem Zwycięstwa (Victory Medal).

Zachowanie i kolekcjonowanie

Ze względu na indywidualne grawerowanie każdy medal ma dużą wartość historyczną — pozwala zidentyfikować odznaczonego i jego służbę. W kolekcjonerstwie zwraca się uwagę na autentyczność graweru na obrzeżu, stan srebra i wstążki oraz ewentualne rzadkie warianty materiałowe. Przy przechowywaniu warto chronić medal przed wilgocią i silnym światłem, a srebro — przed przebarwieniami.

Medal Wojny Brytyjskiej pozostaje jednym z najliczniej wydanych odznaczeń I wojny światowej i ważnym źródłem informacji biograficznej o uczestnikach konfliktu.