Michael Ellis DeBakey (7 września 1908 – 11 lipca 2008) był amerykańskim kardiochirurgiem o światowej sławie, uznawanym za jednego z pionierów chirurgii serca i naczyń. Jego wieloletnia praca kliniczna, badawcza i dydaktyczna miała trwały wpływ na rozwój chirurgii naczyniowej, techniki operacyjnej oraz organizację opieki medycznej podczas konfliktów zbrojnych.
DeBakey urodził się jako Michel Dabaghi 7 września 1908 roku w Lake Charles w stanie Luizjana. Jego rodzice byli imigrantami z Libanu i wyemigrowali do Stanów Zjednoczonych przed jego narodzinami. Już od młodości interesował się medycyną; kształcił się na Uniwersytecie Tulane, gdzie uzyskał stopień lekarski i rozpoczął pierwsze prace badawcze.
Działalność naukowa i wynalazki
W czasie studiów na Uniwersytecie Tulane, w wieku zaledwie 23 lat, DeBakey skonstruował jedną z pierwszych praktycznych pomp rolkowych, która umożliwiała utrzymanie przepływu krwi pozaustrojowego. Ten wynalazek stał się kluczowym elementem późniejszych układów do krążenia pozaustrojowego i przyczynił się do rozwoju technik operacji na otwartym sercu.
DeBakey wprowadził do praktyki chirurgicznej wiele narzędzi i metod, które do dziś noszą jego nazwisko, m.in. kleszcze i szczypce typu DeBakey. Był pionierem w zastosowaniu syntetycznych protez naczyniowych (np. z tworzyw typu Dacron) do leczenia tętniaków i chorób naczyń, opracowując techniki rekonstrukcji aorty i naczyń obwodowych. Jego prace miały ogromne znaczenie dla rozwoju chirurgii naczyniowej i kardiochirurgii na świecie.
Rola w medycynie wojennej i działalność publiczna
Podczas II wojny światowej DeBakey miał duży udział w kształtowaniu współczesnej medycyny wojennej. Propagował koncepcję zbliżenia opieki chirurgicznej do frontu, co znacznie skracało czas odniesienia rannych do specjalistycznej pomocy i poprawiało przeżywalność. Jego idee przyczyniły się do tworzenia Mobilnych Wojskowych Szpitali Chirurgicznych (jednostek MASH), intensywnie wykorzystywanych później także podczas wojny koreańskiej.
Praca kliniczna i relacje z innymi chirurgami
DeBakey przez wiele lat pracował jako profesor i chirurg w ośrodkach akademickich (między innymi w Baylor College of Medicine w Houston), gdzie szkolił kolejne pokolenia specjalistów. Współpracował i rywalizował z innymi wybitnymi kardiochirurgami, m.in. z Dentonem Cooleyem. Jednym z przedmiotów ich sporu było pierwsze wszczepienie całkowicie sztucznego serca u człowieka — konflikt ten przez długi czas wpływał na ich relacje, jednak w 2007 roku obaj lekarze pogodzili się i publicznie odnowili dobre stosunki.
Wśród pacjentów, których operował lub którym doradzał, znalazły się także osoby znane w świecie polityki i państwowości — między innymi prezydent Rosji Borys Jelcyn.
Późne lata, ostatnia operacja i śmierć
DeBakey aktywnie praktykował i konsultował przypadki chirurgiczne przez wiele dekad, nawet w podeszłym wieku. W 2005 roku przeszedł poważny problem z sercem; początkowo sprzeciwiał się operacji, jednak zespół medyczny podjął decyzję o jej wykonaniu ze względu na zagrożenie życia. Po zabiegu i rekonwalescencji DeBakey wyraził zadowolenie, że operacja została przeprowadzona.
11 lipca 2008 roku DeBakey zmarł z przyczyn naturalnych w wieku 99 lat. Jego pierwsza żona, dwóch synów i brat zmarli przed nim, natomiast jego druga żona, córka, dwóch synów i dwie siostry przeżyły go.
Dziedzictwo Michaela E. DeBakeya obejmuje nie tylko liczne innowacje techniczne i kliniczne, ale także wpływ na organizację opieki chirurgicznej, szkolenie chirurgów oraz rozwój medycyny ratunkowej i wojskowej. Jego nazwisko pozostało w literaturze chirurgicznej i w praktyce klinicznej na całym świecie.