Melvin Schwartz (2 listopada 1932 – 28 sierpnia 2006) był amerykańskim fizykiem żydowskiego pochodzenia. Zajmował się eksperymentalną fizyką cząstek elementarnych i był jednym z pionierów technik używanych do wytwarzania i badania wiązek neutrin. Jego prace przyczyniły się do zrozumienia struktury leptonicznej materii oraz mechanizmów oddziaływań słabych.
Odkrycie neutrina mionowego i Nagroda Nobla
Wraz z Leonem M. Ledermanem i Jackiem Steinbergerem opracował metodę wytwarzania skoncentrowanych wiązek neutrin (tzw. neutrino beam), co umożliwiło pierwsze bezpośrednie badania oddziaływań neutrin z materią. Zastosowana technika polegała na wytwarzaniu mezonów (głównie pionów), ich selekcji i skierowaniu do sekcji, w której ulegały rozpadom, dzięki czemu powstawała wiązka neutrin.
Dzięki temu eksperymentowi zademonstrowano, że neutrina pochodzące z rozpadów mezonów wywołują w detektorach przede wszystkim powstawanie mionów, a nie elektronów — dowodząc istnienia odrębnego typu neutrina związanego z mionem. Za to odkrycie, stanowiące kluczowy dowód na podwójną (dwu członową) strukturę rodziny leptonów, trio otrzymało w 1988 r. Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki. Odkrycie to miało fundamentalne znaczenie dla rozwoju modelu oddziaływań słabych i dalszych badań nad neutrinem, w tym poszukiwań oscylacji neutrin.
Znaczenie naukowe i wpływ
Metoda wiązki neutrin opracowana przez Schwartza i współpracowników stała się standardowym narzędziem w fizyce wysokich energii. Umożliwiła precyzyjne pomiary własności neutrin i badania procesów rzadkich oraz była podstawą dla późniejszych eksperymentów nad oscylacjami neutrin i ich masami. Wyniki tych badań wpłynęły bezpośrednio na rozwój teorii cząstek elementarnych i eksperymentalnych technik pomiarowych.
Życie prywatne i śmierć
Schwartz zmarł 28 sierpnia 2006 r. w Twin Falls, Idaho. Przyczyną śmierci były powikłania związane z chorobą Parkinsona oraz zapalenie wątroby typu C. Miał 73 lata. Jego dorobek naukowy pozostaje istotną częścią historii badań nad neutrinami i stanowi inspirację dla kolejnych pokoleń fizyków eksperymentalnych.